Владеење на правото

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Слика што ги претставува и судските и законодавните аспекти на правото. Жената на престолот држи меч за казнување на виновните и гранка од палмa за да ги награди заслужните. Ореол ја опкружува главата и егидејата на Минерва го означува оклопот на правдата и мудроста.[1]

Владеењето на правото е дефинирано во Оксфордскиот англиски речник како „авторитетот и влијанието на правото во општеството, особено кога се гледа како ограничување врз индивидуалното и институционалното однесување; (оттука) начелото според кое сите членови на едно општество (вклучително и оние во владата) се сметаат за еднакви пред јавно воспоставените правни прописи и процеси“.[2] Терминот владеење на правото е тесно поврзан со уставноста, како и со идејата за правната држава и се однесува на политичка ситуација, а не на некое конкретно правно правило.[3][4][5]

Употребата на поимот може дa се проследи назад до 16. век во Велика Британија. Во следниот век, шкотскиот теолог Самуел Радерфорд го користел расправајќи против божественото право на кралевите.[6] Џон Лок пишувал дека слободата во општеството значи да се биде предмет само на закони донесени од законодавен дом коишто ќе важат за секого, при што едно лице е инаку ослободено од владини и приватни ограничувања на слободата. „Владеењето на правото“ е дополнително популаризирано во 19. век од страна на британскиот правник А. В. Диси. Сепак, начелото, ако не и самиот поим, било препознаено од античките мислители. Аристотел напишал: „посоодветно е законот да управува од кој било друг граѓанин“.[7]

Владеењето на правото подразбира дека секое лице е предмет на законот, вклучително и лица кои се пратеници, службеници за спроведување на законот и судии.[8] Во оваа смисла, тоа е во спротивност со тиранијата или олигархијата, каде што владетелите стојат над законот. Недостаток на владеењето на правото може да се најде и во демократиите и во монархиите, кога постои занемарување или непознавање на законот. Владеењето на правото е подложно на распаѓање доколку владата нема доволно поправни механизми за негово враќање. Дополнително, ова овозможува ширење на корупцијата, што го отежнува повторното враќање на правото со одминот на времето и навлегувањето на корупцијата подлабоко во владините системи.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Cole, John et al. (1997). The Library of Congress, W. W. Norton & Company. p. 113
  2. Oxford English Dictionary online (accessed September 13, 2018; spelling Americanized). The phrase "the rule of law" is also sometimes used in other senses. See Garner, Bryan A. (Editor in Chief). Black's Law Dictionary, 9th Edition, p. 1448. (Thomson Reuters, 2009). ISBN 978-0-314-26578-4. Black's provides five definitions of "rule of law": the lead definition is "A substantive legal principle"; the second is the "supremacy of regular as opposed to arbitrary power".
  3. Ten, C. l (2017), „Constitutionalism and the Rule of Law“, A Companion to Contemporary Political Philosophy (англиски), John Wiley & Sons, Ltd: 493–502, doi:10.1002/9781405177245.ch22, ISBN 9781405177245
  4. Reynolds, Noel B. (1986). „Constitutionalism and the Rule of Law“. All Faculty Publications (BYU ScholarsArchive).
  5. „Constitutionalism, Rule of Law, PS201H-2B3“. www.proconservative.net. Посетено на 2019-11-12.
  6. Rutherford, Samuel. Lex, rex: the law and the prince, a dispute for the just prerogative of king and people, containing the reasons and causes of the defensive wars of the kingdom of Scotland, and of their expedition for the ayd and help of their brethren of England, p. 237 (1644): "The prince remaineth, even being a prince, a social creature, a man, as well as a king; one who must buy, sell, promise, contract, dispose: ergo, he is not regula regulans, but under rule of law ..."
  7. Aristotle, Politics 3.16
  8. Hobson, Charles. The Great Chief Justice: John Marshall and the Rule of Law, p. 57 (University Press of Kansas, 1996): according to John Marshall, "the framers of the Constitution contemplated that instrument as a rule for the government of courts, as well as of the legislature."