Випава (рeка)
| Випава (река) | |
|---|---|
 Випава (река) | |
 | |
| Местоположба | |
| Држава | Италија, Словенија |
| Физички особености | |
| Извор | |
| • место | Випава (во Словенија) |
| • надм. вис. | 110 м |
| Устие | |
• место | Соча (во Италија) |
• координати | 45°53′56″N 13°33′12″E / 45.8990°N 13.5533°E |
• надм. вис. | 35 м |
| Должина | 49 км |
| Големина на сливот | 760 км2 |
| Проток | |
| • просечен | 17.31 м3[1] |
| Особености на сливот | |
| Течение | Предлошка:RSoča |
Випава е река што тече низ западна Словенија и североисточна Италија. Реката е 49 км во должина, од кои 45 км во Словенија.[2] По влегувањето во Италија, се припојува со реката Соча во општината Савоња д'Исонцо. Ова е ретка река со делта извор, формирана од девет главни извори.[3] Битката кај Фригид се водела во близина на реката, која Римјаните ја нарекле Фригид („студена“). Има плувијално-нивален режим во горниот тек и плувијален режим во долниот тек.[4]
Извирајќи од девет карстни извори кои извираат од делтасти отвори околу градот Випава, реката се протега низ плодната Випаваска долина пред да ја премине италијанската граница за да се влее во Соча кај Савоња д'Исонцо. 760км2 од сливот е опкружен со варовничката Трновска Шумска Висорамнина на север и флишните ридови на Карстниот раб на југ; обете страни невидливо се исцедуваат преку вртачи, така што главниот канал го покрива целиот површински истечен тек на долината плус значителен карстен прилив. Понатаму низводно, реката се извива покрај градовите Ајдовшчина, Дорнберк и Мирен, каде што овоштарниците и лозјата зависат од испуштања од акумулацијата Вогршчек. Медитеранската клима во подножјето на сливот е доминирана од ветерот Бура кој се движи надолу по падините и ги прочистува почвите во зима и може да дува со над 200км/ч, но сепак долината сè уште се рангира меѓу најсончевите области во Словенија, со просек од повеќе од 2.100 сончеви часови годишно. Овие контрасти ја обликувале историјата на долината од римско време (Битката кај Фригид, 394 година од н.е.) преку ерата на Хабсбурговците, па сè до нејзината сегашна прекугранична земјоделско-прехранбена економија.
Поврзано
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Vipava“ [Camis Project: Coherent Activities for the Management of the River Soča]. Projekt Camis - Usklajene aktivnosti za upravljanje reke Soče (словенечки и италијански). Soča Development Centre. Посетено на 8 February 2006.[мртва врска]
- ↑ Rivers, longer than 25 km, and their catchment areas, Statistical Office of the Republic of Slovenia
- ↑ Omejc, Alenka (2009). „The Emerald Trail“. RDO Smaragdna pot. Архивирано од изворникот на 6 June 2014. Посетено на March 25, 2024.
- ↑ Brečko Grubar, Valentina; Kovačič, Gregor (2010). „Pokrajinskoekološka oznaka jadranskega povodja v Sloveniji s poudarkom na kakovosti vodnih virov“ [Landscape Ecological Characterization of the Adriatic Sea Basin in Slovenia with an Emphasis on Water Resource Quality]. Annales. Series historia et sociologia (словенечки). 20 (1): 153–168.
- Magjar, Manca; Suhadolnik, Peter; Šantl, Sašo (2016). Vipava River Basin Adaptation Plan (PDF) (Report). IzVRS & Ecologic Institute. Посетено на 30 April 2025.
- Jelovčan, Mateja; Šraj, Mojca (2022). „Comprehensive low-flow analysis of the Vipava River“. Acta Geographica Slovenica. 62 (1): 37–53. Bibcode:2022AcGSG..62...37J. doi:10.3986/AGS.9399.
- Hydraulic Modelling of the Vipava River (PDF) (Report). Slovenian Environment Agency (ARSO) & Autorità di Bacino Distrettuale Alpi Orientali. 2022. Посетено на 30 April 2025.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]
Випава (рeка) на Ризницата ?- Condition of Vipava at Dolenje Архивирано на 6 јуни 2014 г. Archived 6 June 2014 at the Wayback Machine, Dornberk Архивирано на 6 јуни 2014 г. Archived 6 June 2014 at the Wayback Machine, Miren Архивирано на 6 јуни 2014 г. Archived 6 June 2014 at the Wayback Machine - graphs, in the following order, of water level, flow and temperature data for the past 30 days (taken in Dolenje, Dornberk and Miren by ARSO)
