Винце

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Винце
Vince 01.JPG

Панорама на Винце

Винце is located in Македонија
Винце
Местоположба на Винце во Македонија
Координати 41°59′39″N 21°45′33″E / 41.99417° СГШ; 21.75917° ИГД / 41.99417; 21.75917Координати: 41°59′39″N 21°45′33″E / 41.99417° СГШ; 21.75917° ИГД / 41.99417; 21.75917
Регион Куманово
Општина Општина Куманово
Население 90 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 494 м
Commons-logo.svg Винце на Ризницата


Винце е село во Општина Куманово, на 3 км од левиот брег на реката Пчиња на западното подножје на Градиштанската Планина.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото Винце се наоѓа на 13 километри од Куманово и на 30 километри од Скопје на надморска висина од 494 метри. Селото има поволна местоположба бидејки на 2,5 километри од селото поминува реката Пчиња и во близина на селото се наоѓа ловиштето Градманци кое е богато со дивеч истотака селото е поврзано со асвалтен пат со Скопје и со земјен пат со Куманово.

Историја[уреди | уреди извор]

Дренче, населба од доцноантичкото време. Во бло­кот на ЗИК „Куманово“, на 100 м од левиот брег на Пчиња има големо количество на тегули, фраг­мен­ти од имбрекси и питоси, распослани на површина од половина хектар. (З.Н.)

Јазбина, населба од доцноантичкото време. Во ни­ва­та на С. Трајковски има градежен материјал, фраг­менти од градежна керамика, а биле ископани и пи­тоси. Пред влезот во селото се констатирани теме­ли од објекти. (З.Н.)

Кале ‡ Врбица, средновековна тврдина. На околу 5 км југоисточно од селото, на границата со селото Сушица (Скопско) се гледаат остатоци од ѕидови на твр­ди­на. (З.Н.)

Леска, средновековна населба. На околу 1 км севе­роисточно од селото, во реонот на многубројни из­во­ри е констатирана мала средновековна населба потврдена со керамика, хидроинсталации и печки за вар. (З.Н.)

Црквиште, викус од доцноантичкото време и сред­но­вековна црква. Се наоѓа западно од селото, на око­лу 1 км југоисточно од левиот брег на Пчиња и лево од патот за Студена Бара. Конста­тирани се ос­татоци од темели на црква и керамички материјал распослан на простор од околу 3 хектара. Можеби се работи за средновековна населба со црква по­диг­на­та врз доцноантички викус. (З.Н.)[1]

Економија[уреди | уреди извор]

Во минатото жителите на селото се занимавале главно со земјоделие садење на различни житни култури, зеленчук но и со садење на тутун и памук интересно е тоа што селото Винце е последното село во Македонија каде што е регистриран засаден памук и тоа во далечната 1974[2] исто така значајно е да се напомене и да се забележи дека сите фамилии од селото имаат лозја пред влезот на селото.

Население[уреди | уреди извор]

На почетокот на 20 век поточно во 1900 година во селото се регистрирани 588 жители, во 1905 година во селото има 688 жители но најмногу население во селото е регистрирано во 1952 година дури 1500 жители . Според пописот од 1994 година во Винце има 112 Македонци и 1 Србин. Според пописот од 2002 година селото има 90 жители, сите Македонци.[3]

Родови[уреди | уреди извор]

Винце е македонско село.

Според истражувањата од 1952 година, родови во селото се:

  • Староседелци: Баба Цветинци (5 к.), Баба Јаглинци (4 к.), Вучевци (16 к.), Јанковци (5 к.), Ѓорчевци (9 к.), Гачевци (1 к.), Ушлевци (1 к.), Златевци (9 к.), Оџевци (9 к.), Пепеларци (2 к.), Чурлинци (4 к.), Чолевци (3 к.) и Претенковци (6 к.)
  • Доселеници: Пиперковци (11 к.) доселени се од селото Пиперово. Ја знаат следната генеологија Цветко (жив на 80 год. во 1952 година) Петруш-Димчо-Атанаско-Трајан-Јован, кој се доселил во селото; Домазетовци (16 к.) потекнуваат од предокот Петко, он се доселил како домазет од селото Довезанце; Милевци (4 к.) доселени се од Лопате или Опае; Лојанци (17 к.) доселени се од селото Лојане. Ја знаат следната генеологија Новко (жив на 80 год. во 1952 година) Божин-Паун, понатамошните предци не ги знаат; Граѓановци (7 к.) доселени се од Куманово, по тоа го добиле името; Рибарци (5 к.) доселени се од селото Горно Коњари. И таму биле доселени однекаде; Пашинци (6 к.) доселени се од селото Стањевци, Овче Поле. Основачот на родот дошол како домазет во родот Пашинци (биле староседелци); Рашинци (3 к.) доселени се од селото Орашац; Коцевци (2 к.) и Стојчевци (6 к.) доселени се однекаде. Основачот на првиот род (Трајан) дошол како слуга.[4]

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Петка“ во Винце

Во селото постојат 5 манастири и 1 црква. Црквата над селото веднаш до старата византиска чешма е посветена на Св. Никола.

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Во селото како најголема знаменитост се смета старата црква Свети Никола која е една од најстарите во Кумановскиот регион исто така во и околу селото има 5 манастирчиња кои се стари, важно и интересно е да се каже дека околу пределот на селото на разни места постојат камени крстови кои според кажувањата на мештаните ја обележуваат територијата на селото. Друга знаменитост по кое е познато селото е по Византиската чешма која потекнува уште од Византиско време и се наоѓа веднаш до црквата Свети Никола освен за снабдување со свежа пивка вода чешмата во минатото се користела за напојување на добитокот (во десните четири мрамори) и перење на алишта и јамболии (левите четири мрамори)

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Божиќно пилкање

Како и во сите краишта на Македонија, вечерта спроти Божиќ целото семејство се собира на таканаречената бадња вечера. Во Винце, во рамките на обредите кои се вршат околу бадната вечера (богомолства, горење на бадниково дрво и благослови за бериќет), постои обичај при кој им се делат ореви на сите и се запејува песната "Тропав ми, тропав ораси, мамо". Пред делењето на оревите и седнувањето на софрата, мажите, на јарем кој е поставен на прозорецот, палат свеќа и му се молат на Бога. Потоа, најстарата жена наречена куќница почнува да имитира квачка за која се фаќаат и останатите деца како пилиња и се вртат три пати околу куќниот дирек или столб. Обредот продолжува со палењето на бадниковото дрво во куќното огниште, кое гори додека се вечера и така горејќи треба да го дочека утрото, односно Божиќ.

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Старата византиска чешма

Поради постоење на дивеч, селото е дел од Ловиштето бр. 9, односно Градманци, во состав на Скопско - Кумановското ловностопанско подрачје, реон Скопје, со правец на протегање север - југ, источно од реката Пчиња. Северно се протега од Винце, а на југ оди до село Ветерско. Градманци зафаќа вкупна површина од 10.760 хектари, со намена за одгледување, заштита и ловење на ситен дивеч, како носечки ловностопански вид.[7]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

Галерија[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]