Вилијам Арчер (природонаучник)

Вилијам Арчер FRS (роден на 6 мај 1827 ? година - починал на 14 август 1897 година) — ирски природонаучник и микроскопист, особено заинтересиран за праживотни и дезмиди. Тој служел како прв библиотекар на Националната библиотека на Ирска (NLI) од 1878 до 1895 година.

Вилијам Арчер бил роден на 6 мај 1830 година во селото Магера, грофовија Даун. Тој бил најстариот син на свештеникот Ричард Арчер (починал 1849) и Џејн Матилда (Кемпбел) (починала 1866). Вилијам Фрејзер, колега на Арчер во Националната библиотека на Ирска, во некрологот за Арчер напишал дека тој бил „најстариот син“. Во истиот некролог Фрејзер го спомнува и „единствениот брат на Арчер, Хоулт Воринг Арчер“.

Сепак, различни извори наведуваат дека имал двајца помлади браќа: Хоулт Воринг Арчер и Ричард Хенри Верлинг (H.V.) Арчер, како и една сестра, Матилда Џејн Хамфрис (Арчер). Изворите се разликуваат околу точниот број и редоследот на браќата и сестрите, при што често ги спомнуваат останатите членови, но не секогаш го наведуваат Вилијам Арчер.

Записот на Свонзи за свештеникот Ричард Арчер го опишува вториот син како Хоулт, третиот син како Ричард H.V., и една ќерка Џејн, но нема споменување на Вилијам Арчер како прв син.

Таткото на Арчер бил роден во Вексфорд и бил ракоположен за свештеник во 1823 година. Родителите на Арчер се венчале во Даблин во 1825 година, истата година кога свештеникот Арчер дипломирал на Универзитетот Тринити Колеџ во Даблин.

Свештеникот Арчер бил помошен свештеник во селото Магера од 1825 до 1835 година, по што станал главен во Клондаф. Тој починал во Хилтаун Глеб на 23 октомври 1849 година. Неговата смрт оставила „млада фамилија во тешки материјални услови“.

И двајцата браќа на Арчер починале пред него: Ричард Х. В. Арчер починал во 1863 година, а Хоулт Воринг Арчер починал во 1883 година.

Неговата сестра, Матилда Џејн, се омажила за доктор Хачинсон Д. Хамфрис во 1852 година. Неговата мајка Џејн починала во Даблин во 1866 година.

Неговите баба и дедо по таткова линија биле Вилијам и Мери Арчер. Прачичкото на Арчер по мајчина страна, преподобниот Холт Воринг, бил декан на Дромор.^[1] Неговиот дедо по мајчина линија бил Воткинс Вилијам Верлинг од Даблин. Неговиот брат Ричард бил адвокат во суд за имоти во Каван.^[2]

Арчер се преселил во Даблин околу 1849 година, каде што помогнал во основањето на Даблинската микроскопска заедница и се вклучил во научните студии и библиотекарството, што ќе го дефинира неговиот живот и кариера, поминувајќи го „раниот живот... несебично посветен на научни истражувања со кои обезбедил широка репутација малку разбрана надвор од апстрактниот свет на науката“.^[3]

Кариера и улога во библиотекарството

Откако се преселил во Даблин околу 1849 година, Арчер се занимавал со бизнис кариера, но брзо се прославил како талентиран натуралист во слободното време. Тој бил еден од основачите на Даблинскиот микроскопски клуб, чиј на крајот станал секретар. ^[4] Во наредниот период, научните трудови на Арчер често биле објавувани во Кварталниот журнал за микроскопска наука и во Зборникот на трудови на клубот, како и во Зборникот на трудови на Даблинскиот природен историски клуб. Тој постигнал особена слава и признание за својата работа на протозои и ситни слатководни организми. ^[1] Како резултат на неговите напори, Арчер станал член на Кралската ирска академија (RIA) и бил прогласен за член на Кралското друштво во 1875 година. ^[1] Во 1879 година, тој бил награден и со Канингемскиот медал.^[5] И покрај овие достигнувања, скромниот и срамежлив карактер на Арчер очигледно го навел да одбие можности како што е професорската позиција по ботаника на Кралскиот колеџ за наука за Ирска.^[1]

Арчер подоцна направил промена во кариерата кога во 1877 година станал библиотекар на Кралското друштво во Даблин. Оваа функција не траела долго, бидејќи библиотеката била преземена од државата и брзо била интегрирана во Националната библиотека на Ирска (НБИ) во следната година. За среќа на Арчер, Советот на доверители одлучил да го назначи за прв библиотекар на НБИ во февруари 1878 година.

Со голема посветеност на својата работа, Арчер брзо стекнал позитивна репутација меѓу библиотекарите поради неговата посветеност и работна етика. Под негово раководство, библиотеката станала една од првите што го вовела Дјуиевиот децимален систем за класификација.

Арчер исто така имал силно влијание врз внатрешниот дизајн на новата библиотечна зграда, инспирирајќи ги даблинските архитекти Томас Дин и синот со неговиот памфлет од 1881 година „Предлози за јавни библиотечни згради: нивниот внатрешен план и конструкција, најдобро прилагодени за постигнување економија на простор“.

Арчер се пензионирал од својата функција во 1895 година поради нарушено здравје, но неговото воведување на релативно нови системи како Дјуиевата децимална класификација, како и каталошкиот систем со речник, имале траен позитивен ефект врз корисниците на библиотеката.

Стандардната авторска кратенка W.Archer се користи за посочување на оваа личност како автор при наведувањето на ботанички назив.^[6]

Подоцнежен живот и смрт

По пензионирањето, неговото здравје продолжи да се влошува. Арчер имал попреченост поради болестите.^[3] Починал на 14 август 1987 година во својата куќа, улица Лоуер Маунт бр. 52, Даблин, Ирска.^[7] Според Оксфордскиот речник на национални биографии, во времето на смртта на Вилијам Арчер имал: „254 фунти за 3 шилинзи. 9 д. во Англија: ирски оставински заверен запечатен во Лондон, 21 јануари 1898 година“ и „703 фунти за 14 шилинзи. 1 д.: оставински заверен, 14 декември 1897 година“.^[1]

Се вели дека Арчер верувал дека „сите машини и паметни уреди на библиотекарите имаат една важна цел - да му служат на читателот, брзо да му го постават на секој студент, порано или подоцна, изворот на информации што му се потребни“.^[7]

Наводи

1 2 3 4 5 Lee, Sidney; Nicholls, C. S. (Christine Stephanie); Stephen, Leslie. The dictionary of national biography : founded in 1882 by George Smith. Robarts - University of Toronto. London Oxford University Press. ISBN 978-0-19-865205-2.
↑ „Death of R.H.V. Archer, ESQ. In The Cavan Observer Newspaper, 04 July 1863 (2)“. 1863. Посетено на 2023-10-30.
1 2 Frazer, William (1897). „William Archer, F.R.S.“. The Irish Naturalist. 6 (10): 253–257. ISSN 2009-2598. JSTOR 25521298.
↑ „Archer, William | Dictionary of Irish Biography“. www.dib.ie (англиски). Посетено на 2023-10-17.
↑ „Past Members“. RDS People. Посетено на 2023-10-17.
↑ „Автори“. Меѓународен индекс на растителни имиња. (англиски)
1 2 „Mr. William Archer, F.r.s.“. The Library. s1-9 (1): 283–284. 1897. doi:10.1093/library/s1-9.1.283. ISSN 0024-2160 – преку Oxford Academic.

Литература

Анонимен, 1898 Зборник на трудови од Кралското друштво, том 62 (1897 - 1898) Некролог.
Анонимен? 1897. Ирски натуралист 6, 253 Портрет
Прескот Г.В., 1984 Bibliographia Desmidiacearum Universalis (Прилог кон библиографијата на систематиката, биологијата и екологијата на десмидите од 1774-1982). Koeltz Scientific Books, Кенигштајн. 612 стр. Целосен список на трудови за десмидите.
Оваа статија вклучува текст од публикација која сега е во

Надворешни врски

НБГ

[:2-1] 1 2 3 4 5 Lee, Sidney; Nicholls, C. S. (Christine Stephanie); Stephen, Leslie. The dictionary of national biography : founded in 1882 by George Smith. Robarts - University of Toronto. London Oxford University Press. ISBN 978-0-19-865205-2.

[:3-2] „Death of R.H.V. Archer, ESQ. In The Cavan Observer Newspaper, 04 July 1863 (2)“. 1863. Посетено на 2023-10-30.

[:0-3] 1 2 Frazer, William (1897). „William Archer, F.R.S.“. The Irish Naturalist. 6 (10): 253–257. ISSN 2009-2598. JSTOR 25521298.

[:02-4] „Archer, William | Dictionary of Irish Biography“. www.dib.ie (англиски). Посетено на 2023-10-17.

[5] „Past Members“. RDS People. Посетено на 2023-10-17.

[6] „Автори“. Меѓународен индекс на растителни имиња. (англиски)

[:03-7] 1 2 „Mr. William Archer, F.r.s.“. The Library. s1-9 (1): 283–284. 1897. doi:10.1093/library/s1-9.1.283. ISSN 0024-2160 – преку Oxford Academic.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]