Варовиште

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Варовиште
Поглед на маалото Горно Варовиште на Варовиште.jpg

Поглед на маалото Горно Варовиште

Варовиште is located in Македонија
Варовиште
Местоположба на Варовиште во Македонија
Координати 42°12′32″N 22°21′45″E / 42.20889° СГШ; 22.36250° ИГД / 42.20889; 22.36250Координати: 42°12′32″N 22°21′45″E / 42.20889° СГШ; 22.36250° ИГД / 42.20889; 22.36250
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Kriva Palanka Municipality.svg Крива Паланка
Област Славиште
Население 87[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1330
Повик. бр. 031
Надм. вис. 1.114 м
Слава Спасовден
Варовиште на општинската карта
Варовиште во Општина Крива Паланка.svg

Атарот на Варовиште во рамките на општината
Commons-logo.svg Варовиште на Ризницата


Варовиште — село во областа Славиште, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка и на 2 километри од Осоговскиот манастир.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Поглед на селото

Селото се наоѓа во областа Славиште, во средишниот дел на територијата на Општина Крива Паланка, недалеку од самиот град Крива Паланка, па затоа припаѓа на неговата рурбална зона. Се наоѓа на левиот брег на Крива Река.[2] Селото раштркано, чии маала се наоѓаат на надморска височина од 800 до 1.160 метри. Од градот Крива Паланка е оддалечено 3 километри.[2]

Селото се наоѓа лево од реката Крива Река, на височина од 900 до 1000 метри. Околни села се: Кркља на исток и Кошари на југ.[3]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Преслап, Прештип, Кицева Дубица, Мрџаново Дрво, Клисарво, Бабина Њива, Бабин Дол, Ќурќево Њивче, Зајачка Њива, Горњи Рид, Осоје, Селиште и други.[3]

Селото има разбиен тип. Се разликуваат две маала: Горно и Долно, кои се прилично издвоени едно со друго.[3]

Селото Варовиште се наоѓа на два километри од Осоговскиот манастир. Географски е дел од областа Славиште. Селото се наоѓа во подножјето на Осоговските Планини. Јужно од селото се наоѓа селото Кошари, источно е селото Кркља, северно е селото Дрење, а западно е градот Крива Паланка.

Историја[уреди | уреди извор]

Селото нема никакви старини, ниту изградени цркви.[3]

Народната традиција наведува дека земјиштето на денешното село било манастирско, односно припаѓала на Осоговскиот манастир. Подоцна, таа земја била присвоена од некој Турчин од Крива Паланка.[3]

Денешното село спаѓа во поновите села од областа, основано е околу 1840 година. Основачи на селото биле доселеници од други села од околината на Крива Паланка, а потоа и од околината на Кочани, но и од градот Радомир во Бугарија. Најпрвин, ја обработувале земјата на Турчинот. Во текот на основањето, селото се поделило на Горно и Долно Маало.[3]

Во XIX век, Варовиште било село во Кривопаланечка каза, на Отоманското Царство.

Пред крајот на Втората светска војна имало најголем број на куќи, но подоцна дошло до иселување.[3]

Стопанство[уреди | уреди извор]

Поглед на селото

Атарот е мал и зафаќа простор од 4,5 км². На него преовладуваат шумите на површина од 242,9 хектари, на обработливото земјиште отпаѓаат 117 хектари, а на пасиштата само 74,5 хектари.[2]

Селото има скрони услови за земјоделство и сточарство. Поради тоа, многумина од селото оделе на привремена работа како градежници.[3]

Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.[2]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Варовиште имало 90 жители, сите Македонци.[4] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Варовиште имало 127 жители, егзархисти.[5]

По Првата светска војна селото било дел од општина Дурачка Река и имало 127 жители.[6]

Селото е мало со некои раселени маала, а во целина во 1961 година броело 192 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 111 жители, македонско население.[2]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Варовиште живееле 87 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[7] 1905[8] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 90 127 213 231 192 186 144 94 108 87
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[9]

Родови[уреди | уреди извор]

Варовиште е македонско православно село, сите родови во селото се доселенички, доселени околу 1840 година.[3]

Родови во Варовиште се:

  • Горно Маало: Величковци (5 к.), доселени се од Радомир во Бугарија, ја знаат следната генеологија Славе (жив на 70 год. во 1973 година) Спасе-Величко-Митре, основачот на родот; Калиновци (4 к.), Николовци (3 к.) и Јовановци (1 к.), потекнуваат од ист предок, доселени се од селото Градец.
  • Долно Маало: Мачкарци (4 к.), доселени се од селото Д’лги Дол, Кочанско; Ќосевци (4 к.), доселени се од селото Градец; Бошковци (3 к.) доселени се од селото Осиче и Ристовци (3 к.), и тие се доселени од Градец.

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Порано, селото поседувало училиште во склоп на Осоговскиот манастир.[3]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Кривопаланечка градска општина, во која покрај градот Крива Паланка, се наоѓале и селата Б’с, Варовиште, Дренак, Дрење, Дурачка Река, Киселица, Конопница, Кошари, Лозаново, Мартиница и Станци. Во периодот 1950-1952, селото било дел од Градот Крива Паланка, во која влегувале градот Крива Паланка и селата Варовиште, Дрење, Кошари и Лозаново.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0960 според Државната изборна комисија, кое е сместено во приватен објект.[10]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 85 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[12]
Манастири

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Четири домаќинства на селото се иселиле и живеат во селото Каратманово, Овче Поле.[3]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 9 мај 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 47. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 9 мај 2019 г. 
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 Трифуноски, Јован (1973). Кривопаланачка област. Загреб: Хрватска академија на науките и уметностите. стр. 318-320. 
  4. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.
  5. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
  6. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София 1917, стр. 29.
  7. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  8. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  9. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  10. „Описи на ИМ“. конс. 9 мај 2019. 
  11. „Претседателски избори 2019“. конс. 9 мај 2019. 
  12. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]