Прејди на содржината

Боровинка (род)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Боровинка
Разни видови бобинки од Боровинка
Научна класификација
Типски вид
Vaccinium uliginosum[1]
Синоними[2]
Список
  • Andreusia Dunal
  • Batodendron Nutt.
  • Cavinium Thouars
  • Cyanococcus Rydb.
  • Disiphon Schltr.
  • Epigynium Klotzsch
  • Herpothamnus Small
  • Hornemannia Vahl, nom. illeg.
  • Hugeria Small
  • Malea Lundell
  • Metagonia Nutt.
  • Myrtillus Gilib., opus utique oppr.
  • Neojunghuhnia Koord.
  • Oxycoca Raf.
  • Oxycoccoides (Benth. & Hook.f.) Nakai, nom. superfl.
  • Oxycoccus Hill
  • Peyrusa Rich. ex Dunal, pro syn.
  • Picrococcus Nutt.
  • Polycodium Raf.
  • × Rhodocinium Avrorin
  • Rhodococcum (Rupr.) Avrorin
  • Schollera Roth, nom. superfl.
  • Symphysia C.Presl
  • Tauschia Preissler, nom. rej.
  • Vitis-idaea Ség.

Боровинка (науч.Vaccinium)[3] — широко распространет род на грмушки или џуџести грмушки од семејството вресови (Ericaceae). Луѓето користат многу од овие бобинки во исхраната, а некои (како боровинките и брусниците) се одгледуваат и за пазарни цели. Поради нивната природа, овие грмушки не можат да растат на каква било земја, туку бараат исклучиво кисели почви.

Опис

[уреди | уреди извор]

Во зависност од видот, овие растенија можат да имаат различна структура. Дел од нив растат ниско и се ползечки, други формираат мали, џуџести грмушки, додека некои видови можат да достигнат висина и до два метра. Одредени видови што растат во тропските предели се епифити (живеат врз други растенија),[4] а нивните стебла главно имаат дрвенеста структура. Тропските видови (на пример, во Малезија) се зимзелени растенија.[5]

Цветовите имаат подцветен плодник и споени венечни ливчиња, од чија ѕвонеста форма се издигаат долги столпчиња. Нивните прашници завршуваат со карактеристични цевчести продолжетоци, слични на осилки, кои овозможуваат ослободување на поленот во моментот кога тој е зрел.[5][6] Соцветието кај овие растенија може да се развие на два начини: во пазувите на листовите или на самите врвови на стебленцата.[4]

Овие растенија раѓаат плодови во форма на бобинки кои настануваат од подцветен јајчник и се поделени на четири или пет дела. Тие најчесто се препознатливи по нивните живи црвени или сини нијанси и виолетовиот сок, а во внатрешноста кријат ситни, мазни семки.[5] Корењата на овие растенија најчесто живеат во заедница со габи, односно се микоризни. Оваа поврзаност им помага да извлечат азот и фосфор од киселата и сиромашна почва каде што растат и каде инаку тешко би преживеале.[4]

Таксономија

[уреди | уреди извор]

Родот за прв пат бил научно опишан од Карл Линеј во 1753 година. Во класичниот латински јазик, со називот Vaccinium се означувало одредено растение, веројатно дива боровинка или зумбул, но неговата точна и крајна етимологија сепак не е целосно утврдена.[7][8]

Список на видови

[уреди | уреди извор]

Распространетост

[уреди | уреди извор]

Овој род опфаќа приближно 450 различни видови,[9] чиј ареал на распространетост главно ги опфаќа поладните региони на северната полутопка. И покрај тоа што сакаат постудени краишта, некои од овие растенија можат да се најдат на сосема спротивни страни од светот, на пример на Мадагаскар и на Хаваите. Сепак, најголема разновидност на видови е забележана во планинските предели на Северна и Јужна Америка, како и во Југоисточна Азија.[4][10] Во регионот на Андите научниците сè уште откриваат нови видови растенија.[11]

Во Македонија се среќаваат три вида боровинка:[12]

За да успеат, на овие растенија им е потребна почва со висока киселост, па затоа во природата најчесто ги населуваат тресетиштата и киселите шумски предели. Во источниот дел на Северна Америка, дивите боровинки се вообичаена појава во мешаните шуми од даб и врес.[13][14] Растенијата од родот Боровинка растат и на нови, променливи терени, но и во стабилни средини. Во многу предели тие се отпорни на пожари. Помалите пожари не им штетат многу, а дури и ако нивните гранки и лисја целосно изгорат, тие имаат способност повторно да никнат од коренот (ризомот).[4]

Екологија

[уреди | уреди извор]

Растенијата од родот Боровинка (Vaccinium) служат како извор на храна за гасениците на голем број видови пеперутки и молци. Од друга страна, бобинките на овие растенија во Северна Америка се важен дел од исхраната на многу птици и цицачи, меѓу кои особено се издвојува мечката гризли.[4][15]

Галерија

[уреди | уреди извор]

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. ↑ „Vaccinium Linnaeus“. Index Nominum Genericorum. International Association for Plant Taxonomy. 2003-02-05. Посетено на 2008-05-09.
  2. ↑ „Vaccinium L.“. Plants of the World Online. Royal Botanic Gardens, Kew. Посетено на 1 June 2025.
  3. ↑ Sunset Western Garden Book. 1995. стр. 606–607.
  4. 1 2 3 4 5 6 Vander Kloet, Samuel P. (1988). The Genus Vaccinium in North America. Ottawa, Canada: Research Branch, Agriculture Canada.
  5. 1 2 3 Sleumer, H. (January 1960). „Ericaceae“. Flora Malesiana. 6 (4): 746.
  6. ↑ Palser, Barbara F. (December 1961). „Studies of Floral Morphology in the Ericales. V. Organography and Vascular Anatomy in Several United States Species of the Vacciniaceae“. Botanical Gazette. 123 (2): 79–111. doi:10.1086/336134. ISSN 0006-8071.
  7. ↑ Hyam, R.; Pankhurst, R.J. (1995). Plants and their names : a concise dictionary. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-866189-4.
  8. ↑ Coombes, Allen J. (1994). Dictionary of Plant Names. London: Hamlyn Books. ISBN 978-0-600-58187-1.
  9. ↑ „vaccinium species“. Посетено на 20 August 2016.
  10. ↑ Tsutsumi, Chie (May 22, 2011). „The Phylogenetic Positions of Four Endangered Vaccinium Species in Japan“ (PDF). Bulletin of the National Museum of Nature and Science. 37: 79–86.
  11. ↑ Pedraza-Peñalosa, Paola; Luteyn, James L. (2011-06-01). „Andean Vaccinium (Ericaceae: Vaccinieae): Seven new species from South America“. Brittonia (англиски). 63 (2): 257–275. Bibcode:2011Britt..63..257P. doi:10.1007/s12228-010-9164-y. ISSN 1938-436X.
  12. 1 2 Мицевски, Кирил (1998). Флора на Република Македонија Том I, св. 4. Скопје: МАНУ. стр. 787–790.
  13. ↑ „The Natural Communities of Virginia Classification of Ecological Community Groups (Version 2.3), Virginia Department of Conservation and Recreation, 2010“. Virginia.gov. Архивирано од изворникот на 5 January 2011. Посетено на 13 June 2017.
  14. ↑ Schafale, M. P.; Weakley, A. S. (1990). Classification of the natural communities of North Carolina: third approximation. North Carolina Natural Heritage Program, North Carolina Division of Parks and Recreation.
  15. ↑ Mace, R. D., & Jonkel, C. J. (1986). „Local food habits of the grizzly bear in Montana“. Bears: Their Biology and Management. 6: 105–110. doi:10.2307/3872813. JSTOR 3872813.CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори (link)

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Боровинка_(род)&oldid=5596363“