Божиќен чорап

Божиќни чорапи

Божиќен чорап — празен чорап или вреќичка во облик на чорап, која традиционално се закачува на Денот на Свети Никола или на Бадник. Целта е Свети Никола (или ликовите поврзани со него како Дедо Мраз и Дедо Божиќ) да ја наполни со мали подароци: играчки, слатки, овошје, монети или други ситници по пристигнувањето. Овие мали подароци најчесто се нарекуваат „полнење за чорапот“ (или ситни подароци).

Се верува дека традицијата на божиќниот чорап потекнува од животот на Свети Никола.

Во некои божиќни приказни, содржината на чорапот се единствените играчки што детето ги добива за Божиќ од Дедо Мраз. Во други приказни (и во традицијата), некои подароци се завиткуваат и се ставаат под новогодишната елка.

Според западната традиција, на детето што лошо се однесувало во текот на годината му се заканува дека ќе добие само парче или куп јаглен. Некои луѓе дури го ставаат својот божиќен чорап на држачите на креветот за Дедо Мраз да може да ја наполни покрај нив додека спијат.

Историја

Божиќните чорапи за првпат биле спомнати како веќе воспоставена американска традиција уште во 1823 г., во поемата „Посета од Свети Никола“. Меѓутоа, се смета дека потеклото на овој обичај започнува во животот на Свети Никола. Иако не постојат пишани записи за почетокот на оваа традиција, постојат популарни легенди што се обидуваат да ја објаснат нејзината историја. Една таква легенда раскажува за Свети Никола што престојувал кај едно сиромашно семејство и слушнал дека таткото планира да ги продаде своите три ќерки во проституција за да ги спаси од гладување. Свети Никола сакал да им помогне, но знаел дека старецот нема да прифати добротворна помош, па решил да дејствува тајно.

Откако се стемнило и тој ја напуштил куќата, фрлил три вреќички со злато низ отворен прозорец, а една од нив паднала токму во чорап. Кога девојките и нивниот татко се разбудиле следното утро, ги нашле вреќите и биле пресреќни, со што девојките биле спасени од нивната тажна судбина. Други верзии на приказната велат дека Свети Никола директно ги фрлил трите вреќички со злато во чорапите, кои биле закачени до огништето за да се исушат. Овој настан довел до обичајот децата да закачуваат чорапи или да оставаат чевли, желно очекувајќи подароци од светецот. Понекогаш приказната се раскажува со златни топки наместо вреќички, што објаснува зошто трите златни топки (некогаш претставени како портокали) се еден од симболите на Свети Никола и се користат како симбол за заложните куќи.

Традицијата започнала во Европа каде децата првично ги користеле само нивните секојдневни чорапи, но подоцна биле создадени посебни божиќни чорапи за оваа намена. Тие традиционално се користеле на Денот на Свети Никола, иако во раните 1800-ти почнале да се користат и на Бадник. Постои и недокажано тврдење дека обичајот за божиќен чорап потекнува од германско-скандинавскиот бог Один. Според Филис Зифкер, децата ги ставале своите чизми исполнети со моркови, слама или шеќер во близина на оџакот за летечкиот коњ на Один, Слејпнир, да ги изеде, а Один ги наградувал децата со подароци и слатки. Таа тврди дека овој обичај преживеал во Германија, Белгија и Холандија по доаѓањето на христијанството, и преку процесот на христијанизација се асоцирал со ликот на Свети Никола.

Ова тврдење се смета за сомнително, бидејќи нема записи за праксата на полнење чорапи поврзани со Один сѐ додека не се случило спојувањето со ликот на Свети Никола. Напротив, се знае дека Свети Никола претходно се споил со култот на Бабата во Бари, Италија, каде што бабата ставала подароци во чорапи. Овој споен лик на Свети Никола подоцна патувал на север и се споил со култот на Один.

Надворешни врски

• New York Times – The Christmas Stocking
• Guinness Book of World Records – Largest Christmas Stocking