Блатна желкa

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Блатна желка
Блатна желка
{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/{{автотаксономија/Предлошка:Автотаксономија/Блатна|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}} |machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}|machine code=parent}}
Блатна желкa
Научна класификација [ у ]
Непознат таксон (попр): Блатна
Вид: Блатна желкa
Биномен назив
Блатна желкa
European pond turtle
Scientific classification edit
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Reptilia
Order: Testudines
Suborder: Cryptodira
Superfamily: Testudinoidea
Family: Emydidae
Genus: Emys
Species:
E. orbicularis
Binomial name
Emys orbicularis

The range of the European pond turtle
Synonyms[2]
Emys orbicularis orbicularis
  • Testudo orbicularis

Linnaeus, 1758

  • Testudo lutaria

Linnaeus, 1758

  • Testudo europaea

Schneider, 1783

  • Testudo pulchella

Schoepff, 1801

  • Emydes lutaria

Brongniart, 1805

  • Emys europaea

Schweigger, 1812

  • Emys lutaria

— Schweigger, 1812

  • Hydrone orbicularis

Rafinesque, 1814

  • Emys pulchella

Merrem, 1820

  • Terrapene europaea

Bell, 1826

  • Emys (Cistuda) europea [sic]

Gray, 1831 (ex errore)

  • Cistuda europaea

— Gray, 1831

  • Testudo lutraria [sic]

Gray, 1831 (ex errore)

  • Cistudo europaea

A.M.C. Duméril & Bibron, 1835

  • Clemmys (Clemmys) lutaria

Fitzinger, 1835

  • Emys turfa

C.E.H. Meyer, 1835

  • Emys lutaria var. borealis

Nilsson, 1841

  • Lutremys europaea

— Gray, 1856

  • Cistudo lutaria

Strauch, 1862

  • Cistudo anhaltina

Giebel, 1866

  • Emys orbicularis

Blanford, 1876

  • Emys lutaria taurica

Mehnert, 1890

  • Emys europaea var. concolor

Dürigen, 1897

  • Emys europaea var. punctata

Dürigen, 1897

  • Emys europaea var. sparsa

Dürigen, 1897

  • Emys orbicularis aralensis

Nikolsky, 1915

  • Emys orbicularis orbicularis

Mertens, Müller & Rust, 1934

Emys orbicularis capolongoi
  • Emys orbicularis (galloitalica) capolongoi

Fritz, 1995

  • Emys orbicularis capolongii [sic]

Obst, 2003 (ex errore)

Emys orbicularis colchica
  • Emys orbicularis colchica

Fritz, 1994

Emys orbicularis eiselti
  • Emys orbicularis eiselti

Fritz, Baran, Budak & Amthauer, 1998

Emys orbicularis fritzjuergenobsti
  • Emys orbicularis fritzjuergenobsti

Fritz, 1993

  • Emys orbicularis fritzjuergenobstii [sic]

Obst, 2003 (ex errore)

Emys orbicularis galloitalica
  • Emys orbicularis (galloitalica) galloitalica

Fritz, 1995

Emys orbicularis hellenica
  • Cistuda hellenica

Valenciennes, 1832

  • Emys antiquorum

Valenciennes, 1833

  • Emys (Emys) hofmanni

Fitzinger, 1835

  • Emys orbicularis var. hoffmanni

Schreiber, 1875

(not Emys hofmanni Fitzinger, 1835)

  • Emys orbicularis var. atra

F. Werner, 1897

  • Emys europaea var. maculosa

Dürigen, 1897

  • Emys orbicularis var. hellenica

Kovatscheff, 1903

Emys orbicularis hispanica
  • Emys orbicularis hispanica

Fritz, Keller & Budde, 1996

Emys orbicularis iberica
  • Emys europaea var. iberica

Eichwald, 1831

  • Emys orbicularis kurae

Fritz, 1994

  • Emys orbicularis kuraea [sic]

Rogner, 1995 (ex errore)

  • Emys orbicularis iberica

— Fritz, 1998

Emys orbicularis ingauna
  • Emys orbicularis ingauna

Jesu, Piombo, Salvidio, Lamagni, Ortale & Genta, 2004

Emys orbicularis lanzai
  • Emys orbicularis (galloitalica) lanzai

Fritz, 1995

Emys orbicularis luteofusca
  • Emys orbicularis luteofusca

Fritz, 1989

Emys orbicularis occidentalis
  • Emys orbicularis occidentalis

Fritz, 1993

Emys orbicularis persica
  • Emys europaea var. persica

Eichwald, 1831

  • Emys orbicularis orientalis

Fritz, 1994

  • Emys orbicularis persica

— Fritz, 1998

  • Emys orbicularis versica [sic]

Artner, 2003 (ex errore)

Европска блатна желка (Emys orbicularis), најчесто позната и како Европски блатен терапин е вид на слатководна желка со долг животен век од семејството Emydidae .[3] Видот е ендемичен во Западниот Палеарктик(Европа, северна Африка и југозападна Азија) .

Од Европските документи видот е заштитен согласно: Директива за живеалишта 92/43/EEC Анекс II: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и чија заштита бара определување на посебни подрачја за заштита; Анекс IV: Животински и растителни видови кои се значајни за Унијата и се под строга заштита, Конвенција за заштита на европскиот див свет и природните живеалишта (BERN) – Апендикс II строго заштитени фаунистички видови.

Подвидови[уреди | уреди извор]

Следните 14 подвидови се признаваат како валидни.[2]

  • Emys orbicularis capolongoi Fritz, 1995 - Сардинијанска блатна желка
  • Emys orbicularis colchica Fritz, 1994 - Колхилска блатна желка
  • Emys orbicularis eiselti Fritz, Baran, Budak & Amthauer, 1998 - блатна желка на Ајзелт
  • Emys orbicularis fritzjuergenobstii Fritz, 1993 - блатна желка на Обст
  • Emys orbicularis galloitalica Fritz, 1995 - италијанска блатна желка
  • Emys orbicularis hellenica (Valenciennes, 1832) - блатна желка од западна Турција
  • Emys orbicularis hispanica Fritz, Keller & Budde, 1996 - Шпанска блатна желка
  • Emys orbicularis IBERICA Eichwald, 1831 - Блатна желка од долината на Кура
  • Emys orbicularis ingauna Jesu, Piombo, Salvidio, Lamagni, Ortale & Genta, 2004
  • Emys orbicularis lanzai Fritz, 1995 - Коризианска блатна желка
  • Emys orbicularis luteofusca Fritz, 1989 - блатна желка од централна Турција
  • Emys orbicularis occidentalis Fritz, 1993 - блатна желка од Северна Африка
  • Emys orbicularis orbicularis (Linnaeus, 1758) - обична европска блатна желка
  • Emys orbicularis persica Eichwald, 1831 - источна блатна желка

Трином авторитет во заградите укажува на тоа дека подвидот првично бил опишан во друг род освен во Еми .

Етимологија[уреди | уреди извор]

Името на подвидот eiselti е во чест на виенскиот херпетолог Јозеф Ајзелт(Josed Eiselt) (1912–2001).[4]

Името на подвидот fritzjuergenobsti е во чест на германскиот херпетолог Фриц Јирген Обст(Fritz Jürgen Obst) (1939–2018).[4]

Името на подвидот lanzai е во чест на италијанскиот херпетолог Бенедето Ланза(Benedetto Lanza) .

Блатна желка во Македонија

Во Националниот Парк Галичица, овој вид е ограничен на мочуришните делови покрај брегот на двете езера. Во рамките на теренските истражувања, присуството на блатната желка е регистрирано во изворите Свети Наум и Стењското блато.

Распространетост и живеалиште[уреди | уреди извор]

Видот е распространет во поголемиот дел на Европа, со исклучок на северните и централни делови, Западна Азија и Северна Африка . Во раниот пост-глацијален период, европската блатна желка имала многу поширока дистрибуција, може да се најде од северна до јужна Шведска . Во Франција, има шест големи преостанати популации, но сите се влошуваат; тоа е најзагрозениот рептил во земјата.[5] Во Швајцарија, блатната желка била изумрена на почетокот на дваесеттиот век и повторно вратена од 2010 година.[5]

Група блатни желки во остатоците од римските бањи во Бутринт, Албанија

E. orbicularis претпочита да живее во мочуришта опкружени со природа и шуми, a обично се среќава во стоечки или слабо проточни води, обраснати со акватични (водни) растенија и бујна водна вегетација, како што се бари, езера, реки, канали, блата и ендеци. . Се храни и на угорници .[6] Обично се смета за полу-водна, бидејќи нејзините копнени движења можат да се достигнат 1 km, а повремено се случува да патува 4 km, далеку од водата.[6] [7]

Биологија[уреди | уреди извор]

Морфологија[уреди | уреди извор]

Блатната желба од близу

Блатна желка е средна по големина желка, а должината на оклопот варира доста низ различни места на живеење, од 12 до 38 cm . Оклопот е темнокафеава до црна, со нијанса на зелена боја. Главата и нозете се украсени со жолта боја. Пластронот(школата на желката) е жолтеникав.

Важен фактори кои влијаат на развојот на E. orbicularis се температурните и топлинските услови. Пријавено е дека се јавуваат диференцијални стапки на раст на истиот вид, вклучувајќи варијација на големината на телото и големината на јајцата, поради варијација на температури во одредени области.[8] Поради очигледниот полов диморфизам, возрасните мажи E. orbicularis секогаш се помали од женките. Кај мажите, помалиот оклоп им нуди поширока подвижност во споредба со женките. Кај жените, поради нивната диференцијална исхрана и навики за потрага по храна, може да има корелација со адаптивниот ефект врз нивната морфологија на черепот и главата.[8]

Диета[уреди | уреди извор]

E. orbicularis јаде мешана исхрана на растенија и животински материи што може да ја зголеми ефикасноста на процесот на варење.[6] Пријавено е дека диетата кај возрасен започнува како месојадна(карниворна) диета и преминува се' повеќе во тревојадина диета како што старее и расте во големина. Ова е слично на другите сештојади emydidae(семејство на желки) желки.[6] Како што расте E. orbicularis во годините и станува возрасен, количината на потрошувачка на растителен материјал се зголемува за време на периодот по размножувањето. E. orbicularis можеби претпочита помалку енергична храна по сезоната на размножување, временски период каде што поголемиот дел од нејзината енергија се троши за да се опорави од размножувањето.[6]

Гнездење[уреди | уреди извор]

Гнездо со јајца

Повеќето слатководни желки положуваат јајца на копно, обично во близина на водна површина, но откриено е дека некои видови емус ги поставуваат јајцата на растојанија помали од 150м од водата.[3] Потрагата по погодна области за гнездење од страна на возрасни жени може да трае од неколку часа до повеќе од еден ден. Откако ќе ја пронајдат локацијата за гнездото, женките трошат време за изградба на гнездото, поставување јајца и затворање на гнездото што може да трае уште 4 часа.[9]

Верноста во гнездо е карактеристика што женките блатни желки ја извршуваат со избирање место за гнездење засновано врз неговите еколошки карактеристики и потоа се враќаат таму за идните експедиции, сè додека локацијата не е променета.[3] Женките E. orbicularis имаат тенденција да се менуваат место за гнездење ако има видливи промени во сегашната средина или поради промени во исхраната. Ако женката Е. orbicularis мора да префрли од гнездо на гнездо, таа обично ќе избере место во непосредна близина.[3] Покрај тоа, женките исто така можат да положат јајца во напуштено место за гнездење доколку се променат условите за да станат посоодветни за преживување на јајцата. Ако се променат еколошките карактеристики на местото на гнездење, ова може да влијае на преживувањето на мрестилиштата и нивниот однос. Како резултат на еколошките промени, пример дрвјата што растат и го засенуваат гнездото, ова може да ја смени животната средина и да ја претвори во несоодветна локација за инкубација на јајца. Женките кои не покажуваат верност при гнездење и положуваат јајца во истата област подолг временски период, дури и со еколошките промени, може да создадат големи сооднос на мажјаци бидејќи растењето на вегетацијата во областите на гнездење остануваат под сенка.[3] Бидејќи полот на овие желки е зависен од температурата, промената на температурата може да произведе поголем број мажи или жени што може да го наруши половиот сооднос.[3]

Периодот на парење е во пролет, а јајцата ги закопуваат на брегот од водното станиште. Инкубацијата на јајцата трае од 65 до 100 дена, во зависност од температурата. Половата зрелост кај мажјаците е помеѓу 6 до 12 години, а кај женките меѓу 14 до 18. Блатната желка главно хибернира во вода, поретко на земја.

Смртност[уреди | уреди извор]

Климата влијае на преживувањето на младенчињат на E. orbicularis кои штотуку излегле од јајцето. Младенчињата можат да преживеат само под поволни временски услови, но поради нивната големина и долгиот животен век, возрасните E. orbicularis, заедно со многу слатководни желки, имаат балансирана загуба на младенчиња поради климата.[9]

Видот E. orbicularis стана редок во повеќето земји иако е широко распространет во Европа. Изградбата на патишта и возењето на автомобили преку природни живеалишта е можен фактор што и се заканува на популацијата блатни желки. Патните мрежи и сообраќајот честопати носат комплексни еколошки ефекти врз популациите на животни, како што се уништување на природните живеалишта и создавање бариери за движење на животните. Смртноста на патот најверојатно се должи на женките кои се решаваат своите гнезда да ги направат во близина на патиштата, што претставува потенцијална опасност и за младите. Младите блатни желки што се движат по патиштата најверојатно ќе бидат убиени и ќе ги доведат во опасност идните популации. Иако можноста патиштата да бидат главна причина за смртноста на блатните желки е редок феномен, неопходен е долготраен мониторинг.[9]

Воведени егзотични видови како што се Trachemys scripta scripta и Trachemys scripta elegans(црвеноушеста желка), познати обично како желки од Флорида, исто така го доведуваат во опасност вид Emys,од кои потекнуваат, во многу делови на Шпанија (а можеби и во други делови на јужна Европа), бидејќи овие егзотични желки се поголеми и потешки од првичните блатните желки .[10][11] Вообичаениот животен век на блатните желки е 40-60 години. Може да живее и над 100 години, но таквата долговечност е ретка.

Паразити[уреди | уреди извор]

E. orbicularis е домаќин на неколку видови паразити, вклучувајќи Haemogregarina stepanovi, моногенена од родот Polystomoides, васкуларни трематоди од родот Spirhapalum и многу видови нематоди.[се бара извор]

Влијание врз човекот[уреди | уреди извор]

Историски гледано, E. orbicularis се чувала како домашни миленици; сепак, оваа практика е ограничена поради законите за заштита. Сопственоста на диви уловени примероци е забранета. Само регистрирани примероци одгледувани во одредено опкружување и на одреден начин можат да бидат во сопственост на приватни лица. Како резултат на влијанието на човекот, откриено е дека блатната желка е преместена во области далечни од местото на своето потекло. Сепак, можно е да се локализира и укаже на регион на потекло со генетско тестирање.[12]

Погледни повеќе[уреди | уреди извор]

Референци[уреди | уреди извор]

Понатамошно читање[уреди | уреди извор]

  • Арнолд. EN , Бартон, Ј. А. (1978). Теренски водич за влекачи и водоземци во Велика Британија и Европа . (Со 351 илустрација, 257 во боја на ДВ Овенден ). Лондон: Колинс. 272 стр. + Плочи 1-40.ISBN 0-00-219318-3ISBN 0-00-219318-3 . ( Emys orbicularis, стр. 93 + Плоча 14, слика 1 + Мапа 48).
  • Буленгер, ГА (1889). Каталог на челонците, ринхоцефалијците и крокодилите во британскиот музеј (природна историја). Ново издание. Лондон: Доверители на Британскиот музеј (природна историја). (Тејлор и Френсис, печатари). x + 311 pp. + Плочи I-III. ( Emys orbicularis, стр. 112–114).
  • Лине, Карл (1758). Systema naturæ per regna tria naturæ, secundum класи, редови, родови, видови, cum karakteribus, diferentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio Decima, реформати. Стокхолм: Л. Салвиј. 824 стр. ( Testudo orbicularis, нови видови, стр. 198). (на латински).

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

  1. Tortoise & Freshwater Turtle Specialist Group (1996). "Emys orbicularis ". The IUCN Red List of Threatened Species. 1996: e.T7717A97292665. doi:10.2305/IUCN.UK.1996.RLTS.T7717A12844431.en.
  2. 2,0 2,1 Fritz, Uwe; Havaš, Peter (2007).
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Mitrus, S. (2006). „Fidelity to nesting area of the European pond turtle, Emys orbicularis (Linnaeus, 1758)“. Belgian Journal of Zoology. 136 (1): 25–30.
  4. 4,0 4,1 Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011).
  5. 5,0 5,1 Perrot, Julien (2016).
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Ficetola, G. F.; De Bernardi, F. (2006). „Is the European "pond" turtle Emys orbicularis strictly aquatic and carnivorous?“. Amphibia-Reptilia. 27 (3): 445–447. doi:10.1163/156853806778190079.
  7. НП Галичица
  8. 8,0 8,1 Zuffi, M. A.; Celani, A.; Foschi, E.; Tripepi, S. (2007). „Reproductive strategies and body shape in the European pond turtle (Emys orbicularis) from contrasting habitats in Italy“. Italian Journal of Zoology. 271 (2): 218–224. doi:10.1111/j.1469-7998.2006.00212.x.
  9. 9,0 9,1 9,2 Trakimas, G.; Sidaravicius, J. (2008). „Road mortality threatens small northern populations of the European pond turtle, Emys orbicularis“. Acta Herpetologica. 3 (2): 161–166.
  10. La tortuga de Florida amenaza la fauna de la desembocadura del río Millars .
  11. La tortuga de Florida, especie exótica invasora .
  12. Velo-Anton, G.; Godinho, R.; Ayres, C.; Ferrand, N.; Rivera, A. C. (2007). „Assignment tests applied to relocate individuals of unknown origin in a threatened species, the European pond turtle (Emys orbicularis)“. Amphibia-Reptilia. 28 (4): 475–484. CiteSeerX 10.1.1.508.2852. doi:10.1163/156853807782152589.