Прејди на содржината

Бета Големо Куче

Од Википедија — слободната енциклопедија
Бета Големо Куче
Diagram showing star positions and boundaries of the Canis Major constellation and its surroundings
Местоположба на β Големо Куче (заокружено)
Податоци од набљудување
Епоха J2000      Рамноденица J2000
Соѕвездие Големо Куче
Ректасцензија 06ч 22м &1000000000419853500000041,98535с[1]
Деклинација −17° 57′ &1000000000021307300000021,3073″[1]
Прив. величина (V) 1.985[2] (1.97 - 2.01[3])
Особености
Спектрален тип B1 II-III[4]
U−B Боен показател −0.99[2]
B−V Боен показател −0.235[2]
Променлив тип β Cep[5]
Астрометрија
Радијална брзина (Rv)+33.7[6] км/с
Сопствено движење (μ) Рект: −3.23[1] млс/г
Дек.: −0.78[1] млс/г
Паралакса (π)6.62 ± 0.22[1] млс
Оддалеченост490 ± 20 сг
(151 ± 5 пс)
Апсолутна величина (MV)−4.1[7]
Податоци
Маса12+0,3
0,7 to 12,6+0,4
0,5[8] M☉
Полупречник7,4+0,8
0,9 or 8,2+0,6
0,5[8] R☉
Површ. грав. (log g)3,78 ± 0,08[8]
Сјајност25.700+3.800
3.300[9] L☉
Температура24.700 ± 300[9] K
Вртење13,6 ± 1,2[8] days
Вртежна брзина (v sin i)31 ± 5[10] км/с
Други ознаки
Мирзам, Муржим, Мирза,[11] 2  Големо Куче, HR 2294, BD−17°1467, HD 44743, SAO 151428, FK5 243, HIP 30324, GC 8223, CCDM 06227-1757[12]
Наводи во бази
SIMBAD— податоци

Бета Големо Куче (β Canis Majoris, скратено Beta CMa, β CMa), исто така наречена Мирзам /ˈmɜːrzəm/[13]) — ѕвезда во јужното соѕвездие на Големо Куче, која се наоѓа на растојание од околу 500 светлосни години (150 парсеци) од Сонцето[1]. Во современото соѕвездие ѕвездата се наоѓа на положба на предната нога на кучето.

Номенклатура

[уреди | уреди извор]

Бета Големо Куче претставува бајерова ознака на ѕвездата. Традиционалните имиња Мирзам, ел-Мурзим или Мурзим, потекнуваат од арапското (مرزم) за „најава“ и веројатно се однесува на нејзината положба, најавувајќи (т.е. издигнување пред) ја Сириус на ноќното небо. Во 2016 година, Меѓународниот астрономски сојуз организирал Работна група за имиња на ѕвезди (РГИЅ)[14] за да ги каталогизира и стандардизира соодветните имиња за ѕвездите. Првиот билтен на РГИЅ од јули 2016 година вклучувал табела со првите две серии на имиња одобрени од РГИЅ[15]; во кој бил вклучен и Мирзам.

На кинески, 軍市 што значи „Пазар за војници“, се однесува на астеризам кој се состои од β Големо Куче, Nu3 Големо Куче, 15 Големо Куче, Пи Големо Куче, Омикрон 1 Големо Куче и Xi1 Големо Куче.[16] Следствено, самата β Големо Куче е позната како 軍市一 или во превод на македонски: Првата ѕвезда од пазарот на војници.[11][17]

Данхуанговата вездена карта ја забележила β Големо Куче како Јеџи „Фазански петел“, иако се наоѓала на околу 10 степени предалеку северно од нејзината правилна позиција.[18]

Бета Големо Куче била наречена Оупо од народите во Туамоту. [19]

Својства

[уреди | уреди извор]
Циклуси на пулсирање[10]
Фреквенција
(ден −1 )		 Амплитуда
(км/сек.−1 )
3,9793 2.7
3,9995 2.6
4.1832 0,7

Мирзам е променлива ѕвезда од типот на Бета Кефеј која варира во привидна величина помеѓу +1,97 и +2,01 во период од шест часа, промена во осветленоста која е премногу мала за да се забележи со голо око. Ја покажува оваа варијација во сјајноста поради периодичните пулсирања во нејзината надворешна обвивка, кои следат сложена шема со три различни циклуси; сите во должина од околу шест часа. Двете доминантни фреквенции на пулсирање имаат комбиниран период на отчукување од околу 50 денови. Најсилниот режим на пулсирање е радијален прв призвук, додека вториот е нерадијален.[10]

Светлосна крива за ѕвезда Бета Големо Куче, нацртана од податоците на Хипаркос[20]

Оваа ѕвезда има маса од околу 12-13 пати поголема од Сончевата маса со 7,4 или 8,2 пати поголема од Сончевиот полупречник.[8] Делотворната температура на надворешната обвивка на ѕвездата е околу 24.700 К[9], што е многу повисоко од Сонцето на 5.778 К. Енергијата емитирана на високата температура на првата е она што и дава на оваа ѕвезда синобела нијанса карактеристична за ѕвезда од типот Б.[21] Проценетата возраст на Мирзам е 12–14 милиони години,[8], што е доволно долго за ѕвезда со оваа маса да еволуирала во џиновска ѕвезда. Ѕвездената класификација на Б1 II-III покажува дека спектарот се совпаѓа со ѕвезда дел помеѓу џиновска ѕвезда и светлиот џин. Оваа ѕвезда има вртежен период од 13,6 денови и е наклонета 57.6 °.[8]

Бета Големо Куче се наоѓа блиску до крајниот крај на Месниот меур[22], шуплина во меснатамеѓуѕвездена средина низ која патува Сонцето. Се наоѓа во Мирзамовиот тунел, регион со помалку густа концентрација помеѓу ѕвездите и регионите HII што ги опкружуваат групите Ори OB1 и Вел OB2. Бета Големо Куче била најсветлата ѕвезда на ноќното небо пред околу четири милиони години, достигнувајќи го својот врв со привидна светлинска величина од -3,65, или повеќе од седум пати посветла од Сириус денес.[23]

Во културата

[уреди | уреди извор]

Мирзам се појавува на знамето на Бразил, симболизирајќи ја државата Амапа.[24]

<i id="mw2Q">Мурзим</i> (АК-95) бил товарен брод од класата Кратер на морнарицата на САД именуван по едно од алтернативните традиционални имиња на ѕвездата.

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 3 4 5 6 van Leeuwen, F. (November 2007), „Validation of the new Hipparcos reduction“, Astronomy and Astrophysics, 474 (2): 653–664, arXiv:0708.1752, Bibcode:2007A&A...474..653V, doi:10.1051/0004-6361:20078357, S2CID 18759600
  2. 1 2 3 Cousins, A. W. J. (1972), „UBV Photometry of Some Very Bright Stars“, Monthly Notes of the Astronomical Society of Southern Africa, 31: 69, Bibcode:1972MNSSA..31...69C
  3. ↑ Balona, L. A.; Bregman, L.; Letsapa, B. A.; Magoro, B. T.; Walsh, S. E. (1996). „The Pulsation Frequencies of beta CMa“. Information Bulletin on Variable Stars. 4313: 1. Bibcode:1996IBVS.4313....1B.
  4. ↑ Abt, Helmut A.; и др. (July 2002), „Rotational Velocities of B Stars“, The Astrophysical Journal, 573 (1): 359–365, Bibcode:2002ApJ...573..359A, doi:10.1086/340590
  5. ↑ Samus, N. N.; Durlevich, O. V.; и др. (2009). „VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007–2013)“. VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S. 1: 02025. Bibcode:2009yCat....102025S.
  6. ↑ Wilson, Ralph Elmer (1953), „General Catalogue of Stellar Radial Velocities“, Washington, Bibcode:1953GCRV..C......0W
  7. ↑ Shobbrook, R. R.; Handler, G.; Lorenz, D.; Mogorosi, D. (2006). „Photometric studies of three multiperiodic β Cephei stars: β CMa, 15 CMa and KZ Mus“. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 369 (1): 171–181. arXiv:astro-ph/0603754. Bibcode:2006MNRAS.369..171S. doi:10.1111/j.1365-2966.2006.10289.x. S2CID 18593836.
  8. 1 2 3 4 5 6 7 Fossati, L.; Castro, N.; Morel, T.; Langer, N.; Briquet, M.; Carroll, T. A.; Hubrig, S.; Nieva, M. F.; Oskinova, L. M.; Przybilla, N.; Schneider, F. R. N.; Schöller, M.; Simón-Díaz, S.; Ilyin, I.; de Koter, A. (2015-02-01). „B fields in OB stars (BOB): on the detection of weak magnetic fields in the two early B-type stars β CMa and ɛ CMa. Possible lack of a "magnetic desert" in massive stars“. Astronomy and Astrophysics. 574: A20. arXiv:1411.6490. Bibcode:2015A&A...574A..20F. doi:10.1051/0004-6361/201424986. ISSN 0004-6361.
  9. 1 2 3 Shultz, M. E.; Wade, G. A.; Rivinius, Th; Alecian, E.; Neiner, C.; Petit, V.; Wisniewski, J. P.; MiMeS Collaboration; BinaMIcS Collaboration (2019), „The magnetic early B-type Stars II: Stellar atmospheric parameters in the era of Gaia“, Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 485 (2): 1508, arXiv:1902.02713, Bibcode:2019MNRAS.485.1508S, doi:10.1093/mnras/stz416, S2CID 119463660
  10. 1 2 3 Mazumdar, A.; и др. (November 2006), „An asteroseismic study of the β Cephei star β Canis Majoris“, Astronomy and Astrophysics, 459 (2): 589–596, arXiv:astro-ph/0607261, Bibcode:2006A&A...459..589M, doi:10.1051/0004-6361:20064980, S2CID 11807580
  11. 1 2 Allen, Richard Hinckley (1899), „Star-names and their meanings“, New York: 129–130, Bibcode:1899sntm.book.....A
  12. ↑ „V* bet CMa -- Variable Star of beta Cep type“, SIMBAD, Centre de Données astronomiques de Strasbourg, Посетено на 2012-01-02
  13. ↑ „IAU Catalog of Star Names“. Посетено на 28 July 2016.
  14. ↑ „IAU Working Group on Star Names (WGSN)“. Архивирано од изворникот на 2016-06-10. Посетено на 22 May 2016.
  15. ↑ „Bulletin of the IAU Working Group on Star Names, No. 1“ (PDF). Посетено на 28 July 2016.
  16. ↑ (на кинески) 中國星座神話, written by 陳久金. Published by 台灣書房出版有限公司, 2005, ISBN 978-986-7332-25-7.
  17. ↑ (на кинески) 香港太空館 - 研究資源 - 亮星中英對照表 Архивирано на 30 јануари 2011 г., Hong Kong Space Museum. Accessed on line November 23, 2010.
  18. ↑ Jean-Marc Bonnet-Bidaud; Dr Françoise Praderie; Dr Susan Whitfield (16 June 2009). „The Dunhuang Chinese Sky: A Comprehensive Study Of The Oldest Known Star Atlas“. Архивирано од изворникот на 2 April 2014. Занемарен непознатиот параметар |name-list-style= (help)
  19. ↑ Makemson 1941.
  20. ↑ „Light Curve“. Hipparcos ESA. ESA. Посетено на 17 February 2022.
  21. ↑ „The Colour of Stars“, Australia Telescope, Outreach and Education, Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation, December 21, 2004, Архивирано од изворникот на 2012-03-18, Посетено на 2012-01-16
  22. ↑ Welsh, Barry Y. (1991). „The interstellar tunnel of neutral-free gas toward Beta Canis Majoris“. The Astrophysical Journal (англиски). 373: 556. Bibcode:1991ApJ...373..556W. doi:10.1086/170074. ISSN 0004-637X.
  23. ↑ Tomkin, Jocelyn (April 1998). „Once and Future Celestial Kings“. Sky and Telescope. 95 (4): 59–63. Bibcode:1998S&T....95d..59T.
  24. ↑ „Astronomy of the Brazilian Flag“. FOTW Flags Of The World website. Архивирано од изворникот на 2009-06-28.

Извори

[уреди | уреди извор]
  • Makemson, Maud Worcester (1941), The Morning Star Rises: An Account of Polynesian Astronomy, Yale University Press, Bibcode:1941msra.book.....M
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Бета_Големо_Куче&oldid=5353662“