Беса (завет)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Беса (албански: besë) – чесен збор, даден збор што се смета за светост во традиционалната култура на Албанците; ветување.[1]

Зборот беса на албански јазик значи залог за чест.[2] Концептот се заснова на држење на својот збор во облик на лојалност или како гаранција за верност.[3] Беса содржи обичаи за обврски кон семејството и пријател за интерен ангажман, лојалност и солидарност во меѓусебниот однос и тајност во однос на туѓинците.[3] Бесата е исто така главен дел во концептот на аманет (доверување на чување или извршување на нешто, потпирајќи се на чест[4]).[3]

Концептот беса е вклучен во Канунот на Лек Дукаѓин, обичајното право на Албанците.[3] Бесата била битна институција во племенското општество на албанските планинци.[5] Албанските племиња положиле заклетва за заедничка борба против владата и од овој аспект служела за поддршка на племенската независност.[5] Бесата се користела за регулирање на меѓуплеменските работи како и интерните во самото племе.[5] Отоманската влада ја користела бесата како начин за соработка со албанските племиња за поддршка на државната политика или за склучување договори.[5]

За време на отоманскиот период, бесата била цитирана во владините извештаи за албанските немири, особено во однос на племињата.[6] Бесата имала централно место во албанското општество во однос на добивање воена и политичка моќ.[7] Во време на буни на Албанците против Османлиите, бесата делувала како врска меѓу различни групи и племиња.[8]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „беса“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
  2. Gawrych 2006, pp. 1, 9.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Di Lellio, Anna; Schwanders-Sievers, Stephanie (2006). „The Legendary Commander: The construction of an Albanian master‐narrative in post‐war Kosovo“ (PDF). Nations and Nationalism. 12 (3): 519–520. doi:10.1111/j.1469-8129.2006.00252.x.
  4. „аманет“ — Дигитален речник на македонскиот јазик
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Gawrych 2006, p. 36.
  6. Gawrych 2006, p. 119.
  7. Gawrych 2006, pp. 119–120.
  8. Gawrych 2006, p. 120.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]