Батискаф
Батискаф (англиски: Bathyscaphe; од грчки: βαθύς — „длабок“, и скάφος — „брод“) — самооден подводен апарат за океанографски и други истражувања на големи длабочини.
За разлика од другите длабоководни населени апарати и „класичните“ подморници, батискафите користат пловка со бензин за создавање позитивен поттисок.[1] Пловката претставува лесен труп на апаратот, а под неа е прицврстен сферичен цврст труп — гондола (аналог на батисфера), во која во услови на нормален атмосферски притисок се наоѓаат апаратурата, контролните табли и екипажот. Батискафот се движи со помош на пропелери, придвижувани од електромотори.
Батискафите се користеле до 1980-тите години[* 1] и порано биле единственото средство за достигнување рекордни длабочини. Потоа, кај длабоководните апарати успеале да се откажат од преобемната бензинска пловка: позитивниот поттисок почнал да се создава со помош на цврстиот труп (сега доволно олеснет) и синтактичка пена.[4][5]
Понекогаш батискафите погрешно се поистоветуваат со подводни апарати од други типови.
Историја
[уреди | уреди извор]Подморниците изградени според „класичната“ шема имаат ограничена длабочина на нуркање, условена не само од цврстината на трупот, туку и од тоа што кај подморниците истиснувањето на водата од баластните резервоари се врши со набиен воздух, кој се чува во челични боци под висок притисок. Како по правило, притисокот на воздухот во боците изнесува околу 150–200 кгс/см². При нуркање во морските длабочини, притисокот на водата се зголемува за 1 кгс/см² на секои 10 метри длабочина. Така, на длабочина од 100 м притисокот ќе изнесува 10 кгс/см², а на длабочина од 1500 м — 150 кгс/см². Факт е дека набиениот воздух во типична боца на таа длабочина веќе не е „набиен“ и не може да ја истисне водата од резервоарот. На длабочина од 11 илјади метри („Бездна Челенџер“), притисокот на водата изнесува околу 1100 кгс/см², соодветно на тоа, воздухот во боците би морал да биде набиен до многу повисока вредност.
Идејата за изградба на длабоководен апарат способен да ги достигне крајните океански длабочини му дошла на швајцарскиот научник Огист Пикар во претвоените години, за време на неговата работа на првиот стратостат во светот, FNRS-1. Пикар предложил изградба на брод уреден на принципот на аеростат или дирижабл. Наместо балон исполнет со водород или хелиум, подводниот апарат требало да има пловка исполнета со материја што има помала густина од густината на водата. Таа материја при висок притисок не требало да ги менува своите физички и хемиски својства; пловката требало да го носи товарот и притоа да одржува позитивна пловност. Нуркањето на апаратот, наречен батискаф, се одвива со помош на тежок товар (баласт), а за изнурнување на површината, баластот се исфрла. Првиот батискаф, FNRS-2, бил изграден од Огист Пикар во 1948 г.
Одговарајќи на прашањето зошто по стратостатот почнал да конструира батискаф, Огист Пикар истакнал дека:
овие апарати се исклучително слични меѓу себе, иако нивната намена е спротивна.
Со својот карактеристичен хумор, тој објаснувал:
Можеби судбината сакала да ја создаде оваа сличност токму за да може еден ист научник да работи на создавањето на двата апарати...
— [6]
Секако, конструирањето на батискаф не е детска игра. Потребно е да се решат бесконечен број сложени задачи. Но не постојат непремостливи тешкотии!
— Огист Пикар
Белешки
[уреди | уреди извор]Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Sea Cliff (DSV-4)“. NavSource Naval History. Архивирано од изворникот на 2 март 2008.
The basic difference between submersibles, submarines and a bathyscaphe is that most of the submersibles submarine's buoyant volume is made up of air while the buoyant volume of a bathyscaphe is principally a light weight liquid, such as aviation gasoline.
- ↑ „The Home of the Bathyscaph Trieste Alumni Association“. Архивирано од изворникот 10 јуни 2020. Посетено на 11 мај 2020.
- ↑ „пр.1906 Поиск-6 - SUBMERSIBLE“. MilitaryRussia.Ru. Архивирано од изворникот 28 јануари 2020. Посетено на 11 мај 2020.
- ↑ Празен навод (help). — „In most submersibles (excluding the bathyscaphs) the pressure hull exerts a positively buoyant force“.
- ↑ . ISBN 978-5-04-054016-7. Занемарен непознатиот параметар
|автор=(help); Занемарен непознатиот параметар|страницы=(help); Занемарен непознатиот параметар|год=(help); Занемарен непознатиот параметар|издательство=(help); Занемарен непознатиот параметар|заглавие=(help); Занемарен непознатиот параметар|ссылка=(help); Отсутно или празно|title=(help). — „Главната улога во создавањето на апаратите од новата генерација ја одигра пронаоѓањето на синтактикот“. - ↑ М. Н. Диомидов, А. Н. Дмитриев (1964). Покорување на длабочините. Ленинград: Судостроение. стр. 226–230.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]- Barham EG (May 1963). „Siphonophores and the Deep Scattering Layer“. Science. 140 (3568): 826–828. Bibcode:1963Sci...140..826B. doi:10.1126/science.140.3568.826. PMID 17746436. S2CID 43485719.
- The US Navy account of the dive, with photographs
- Brewington, Krystal (2003). „Depth of the Deepest Dive in a Bathyscaphe“. The Physics Factbook.
- History of the Bathyscape Trieste
- FNRS-2 Архивирано на 23 декември 2002 г.
- "13,000 Feet Under the Sea in the French Bathyscaphe Popular Mechanics, May 1954, pp. 110–111.
- Deepsea Challenger – Mariana Trench Dive (03/25/2012).