Баниште

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Баниште
Баниште is located in Македонија
Баниште
Местоположба на Баниште во Македонија
Координати 41°33′33″N 20°31′45″E / 41.55917° СГШ; 20.52917° ИГД / 41.55917; 20.52917Координати: 41°33′33″N 20°31′45″E / 41.55917° СГШ; 20.52917° ИГД / 41.55917; 20.52917
Општина Grb-debar.jpg Дебар
Население 90 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 1422 м
Баниште на општинската карта
Баниште во Општина Дебар.svg

Атарот на Баниште во рамките на општината


Баниште или Бањиште — село во Општина Дебар, во околината на градот Дебар. Познато е по надалеку прочуените Дебарски Бањи.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа во областа Горен Дебар во Западна Македонија. Селото е на југозападните падини на Дешат. Од градот Дебар е оддалечено 6,5 километри во северен правец.

Историja[уреди | уреди извор]

Баниште за прв пат е споменато во Опширниот пописен дефтер од 1467 година, а Јохан Хан го споменал во свој патопис од 1863 година, каде детално и ги опишал бањите во селото. Според еден сочуван натпис со арапско писмо кој претходно се наоѓал на еден од објектите, а денес се чува во просториите на хотелот, како сопственик и добротвор се споменува имаето на Хаџи Муџидин Илхами, син на Сулејман, потомок на семејството Орук-заде и годината кога најверојтано објектите биле и градени, 1213 по хиџра, односно 1798-1799 година.

Според податоците од 1873 година, селото имало 50 домаќинства со 94 жители христијани (Македонци).[1] Според податоците на Васил К’нчов од 1900 година, селото имало 300 жители христијани (Македонци).[2] Селото било познато и како Баница.

Економија[уреди | уреди извор]

Значаен стопански објект во селото е Бања Баниште - дел на Дебарски Бањи, бањски центар во селото.

Демографија[уреди | уреди извор]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Баниште живееле 300 жители, сите Македонци.[3]

Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Баниште имало 320 Македонци, егзархисти.[4]

Според пописот од 2002 година, во селото Баниште живеат 90 жители, од кои 80 Албанци и 10 Македонци.[5]

На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:[6]

Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 219
1953 229 42 10 1 282
1961 131 70 4 205
1971 58 116 174
1981 27 159 186
1994 13 182 195
2002 10 80 90

Родови[уреди | уреди извор]

Баниште е македонско-албанско село.

Според истражувањата од 1954 година, родови во селото биле:

Македонски

  • Тунчовци или Танасковци (4 к.), Нелковци или Неделковци (1 к.), Јаќовци (2 к.), Марковци (1 к.), Мерџановци или Томовци (1 к.), Мазниковци (4 к.) и Стефановци (3 к.) сите наведени родови се староседелски. Во родот Марковци имало еден призетен човек од Србија.
  • Влаовци (5 к.) потекнуваат од предок Влав. Овде се доселиле околу 1845 година, но не знаат точно од каде, а и не знаат за најстариот предок дали зборел влашки.
  • Мандаловци или Милошовци (1 к.) доселени се од блиското село Коњари
  • Таранешовци или Јакововци (2 к.) доселени се од селото Селокуќи, т.е од еден негов дел.
  • Голеиштани (1 к.) доселени се во 1885 година од селото Голеишта во Голо Брдо, денес во Албанија.

Албански

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Цркви[8]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[9]
  • Краста - средновековна црква и некропола;
  • Ров - средновековна некропола;
  • Арбановци - средновековна некропола;

Личности[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Од ова село има многу иселено муслиманско и православно население. До 1954, од македонското население иселеници има во Софија, Скопје, Лом, Белград, Дебар, итн. Највеќе иселени во Скопје и Софија.[7]

Големо иселеништво има и после 1954 година, така да македонско население речиси и да нема повеќе во селото.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.170-171.
  2. Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.249
  3. Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.249.
  4. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.152-153.
  5. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  6. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  7. 7,0 7,1 Русиќ, Бранислав. Поље Дебарско. 
  8. „Цркви во Дебарко-реканската парохија“ (македонски). Дебарско-кичевска епархија. конс. 2011-02-25. 
  9. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069
  10. „Македоно-одринското опълчение 1912-1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр.34.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]