Б’с

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Б'с)
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Б’с
Поглед на Б’с.jpg

Поглед на селото

Б’с is located in Македонија
Б’с
Местоположба на Б’с во Македонија
Координати 42°11′15″N 22°23′12″E / 42.18750° СГШ; 22.38667° ИГД / 42.18750; 22.38667Координати: 42°11′15″N 22°23′12″E / 42.18750° СГШ; 22.38667° ИГД / 42.18750; 22.38667
Регион Logo of Northeastern Region, North Macedonia.svg Североисточен
Општина Coat of arms of Kriva Palanka Municipality.svg Крива Паланка
Област Дурачка Река
Население 63[1] жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 1330
Повик. бр. 031
Надм. вис. 1.210 м
Б’с на општинската карта
Б’с во Општина Крива Паланка.svg

Атарот на Б’с во рамките на општината
Commons-logo.svg Б’с на Ризницата


Б’с (именувано понекогаш и како Бас[2]) — село во областа Дурачка Река, во Општина Крива Паланка, во околината на градот Крива Паланка. Б’с е населено место со најкратко име во Македонија.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Името на селото се верува дека потекнува од дијалектичната форма на „боз“ или од „баз“, што означува парче земја ископана заедно со тревата.[2]

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Куќи на влезот во селото Б’с

Селото се наоѓа во областа Дурачка Река, во југоисточниот дел на територијата на Општина Крива Паланка, на северните падини на Осогово, а во изворишниот дел на Крива Река.[3] Селото е планинско, на значителна надморска височина од 1.200 метри. Од градот Крива Паланка е оддалечено 12 километри.[3]

Б’с е многу високо осоговско село, сместено во сливот на Дурачка Река. Околни села се: Станци од југозапад и Кркља од североисток.[4]

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Раскрсје, Крушки, Света Вода, Долни и Горни Рид, Шашевица, Чука, Заметина, Средни Рид, Топила, Рид, Долга Нива, Њивче, Дубежевица, Ечмиште и Ливади.[4]

Селото има разбиен тип. Се разликуваат маала кои се именувани по родовите, како што се Караманско, Величковско, Цветковско, Кочанско и други.[4]

На север се граничи со селото Варовиште, на североисток со селото Кркља, на југозапад со селото Станци и на запад со селото Дурачка Река.

Историја[уреди | уреди извор]

Народната традиција наведува дека денешното село е нова населба. Било основано од група доселеници од селото Караманица, од околината на Босилеград. Се претпоставува дека тоа се случило околу 1860 или 1870 година. Првите доселеници го купиле атарот од некој кривопаланечки Турчин.[4]

Доселениците ја раскрчмиле шумата и тука направиле колиби. Таа населба била сточарска и од привремен карактер, додека не се преминало на земјоделство. Овој развој бил вообичаен во овие планински села. Сепак, сточарството останало доста развиено и многу домаќинства поседувала многу грла стока.[4]

Во XIX век, Б’с било село во Кривопаланечка каза, на Отоманското Царство.

Стопанство[уреди | уреди извор]

Атарот зафаќа простор од 6,7 км². На него преовладуваат шумите на површина од 353 хектари, на пасиштата отпаѓаат 259,3 хектари, а на обработливото земјиште 133 хектари.[3]

Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.[3]

Население[уреди | уреди извор]

Според податоците на Васил К’нчов („Македонија. Етнографија и статистика“) од 1900 година, во Б’с имало 123 жители, сите Македонци.[5] Според секретарот на бугарската егзархија Димитар Мишев, во 1905 година во Б’с имало 72 жители, егзархисти.[6]

По Првата светска војна селото било дел од општина Дурачка Река и имало 103 жители.[7]

Б’с е мало село со негативно популациско салдо. Така, во 1961 година броело 186 жители, а во 1994 година 74 жители, македонско население.[3]

Според последниот попис од 2002 година, во селото Б’с живееле 63 жители, сите Македонци.[1]

Во табелата во продолжение е направен преглед на населението во сите пописни години:

Година 1900[8] 1905[9] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 123 72 183 192 186 189 111 83 74 63
Извор за 1948-2002 г.: Државен завод за статистика на РМ.[10]

Родови[уреди | уреди извор]

Б’с е населено со православни Македонци. Сите родови во селото се доселенички. Првите групи на доселеници дошле во периодот 1860-1870 година од селото Караманица, во околината на Босилеград.[4]

Родови во Б’с се: Караманци или Јаневи (7 к.), Величковци (6 к.), Цветкови (5 к.), Јакимовски (2 к.), Јовчеви (1 к.) и Младеноски (1 к.). Во родот Караманци се знае следнава генеалогија: Спасо (жив, 70 години)-Стојан-Јанко, еден од првите селски доселеници. Кочанци или Тасевци (2 куќи) потекнуваат од предокот Стојмен, кој се доселил од некое село во Кочанско.[4]


Според истражувањата пак на Бранислав Русиќ во 1953 година, родови во селото се:

  • Староседелци: Поцевци (1 к.), Дедо-Петковци (7 к.), Младеновци (3 к.), Величковци (3 к.) и Јаќимовци (3 к.). Последните три рода се деленици од Дедо-Петковци.
  • Доселеници: Јовчовци (9 к.) доселени се околу 1853 година, од селото Караманица кај Босилеград во Србија.[11]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Во селото никогаш не постоело училиште. Порано, учениците оделе на настава во селата Станци и Дурачка Река.[4]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Селото влегува во рамките на Општина Крива Паланка, која била една од малкуте општини, кои не биле променети по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година.

Во периодот од 1955 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Крива Паланка.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Кривопаланечка градска општина, во која покрај градот Крива Паланка, се наоѓале и селата Б’с, Варовиште, Дренак, Дрење, Дурачка Река, Киселица, Конопница, Кошари, Лозаново, Мартиница и Станци. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната Општина Дурачка Река, во која влегувале селата Б’с, Дренак, Дурачка Река и Станци.

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 0959 според Државната изборна комисија.[12]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 27 гласачи.[13]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки локалитети[14]
Верски објект во изградба

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Во текот на годината, селаните одбележуваат три собори:[4]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Родот Басјанци (4 к.) се иселил во соседното село Мартиница. По Втората светска војна се иселиле 10 до 15 семејства во низинските делови на областа.[4]

Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до 1953 година.

  • Од Младеновци иселеници има во: Софија (едно семејство од 1890 година) и во Крива Паланка (едно семејство од 1935 година).
  • Од Величковци иселеници има во: Крива Паланка (едно семејство од 1946 година).[11]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Попис на Македонија“ (PDF). Завод за статистика на Македонија. 2002. конс. 5 мај 2019. 
  2. 2,0 2,1 Иванова, Олга (2014). Речник на имињата на населените места во Р. Македонија. Скопје: Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 38. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Панов, Митко (1998) (на македонски). Енциклопедија на селата во Република Македонија. Скопје: Патрија. стр. 42. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf. посет. 5 мај 2019 г. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 Трифуноски, Јован (1973). Кривопаланачка област. Загреб: Хрватска академија на науките и уметностите. стр. 90-91. 
  5. Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 224.
  6. D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 142-143.
  7. Списък на населените места в Македония, Моравско и Одринско, София 1917, стр. 29.
  8. К’нчов, Васил. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900
  9. Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905.
  10. „Население по возраст и по пол, по населени места, според пописите спроведени во Република Македонија по Втората светска војна“. Државен завод за статистика. 
  11. 11,0 11,1 Величковски, Драган (2009). Славишки Зборник Бр.1. Крива Паланка: Градски Музеј - Крива Паланка. 
  12. „Описи на ИМ“. конс. 5 мај 2019. 
  13. „Претседателски избори 2019“. конс. 5 мај 2019. 
  14. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]