Ајде слушај, слушај калеш бре Анѓо

Ајде слушај, слушај калеш бре Анѓо — македонска патриотска народна песна која датира од времето на Отоманското Царство.

Изведба на песната

Песната се изведува во мешан дует, но може да се изведува и соло. Напишана е како дијалог од четири строфи од кои првите три ги изведува машки вокал (при изведба во дует).

Интерпретација и снимки

Песната е изведена и снимена од бројни популарни пејачи на народна музика во Република Македонија, во поранешна Југославија, Кралството Југославија и во целиот балкански регион. Постојат поп, рок, џез верзии, па дури и класична верзија. Познати се изведбите на Анка Гиева, Виолета Томовска, Есма Реџепова, Тоше Проески, Горан Бреговиќ, Азра, Даница Обрениќ, Лаза Ристовски од Бијело дугме и др., а малку се познати изведбите на оригиналната верзија исполнети од Илија Џувалековски и Васил Хаџиманов, испеани на брановите на Радио Белград кон крајот на 30-те години од ХХ век.

Филмови

Песната е искористена во филмовите: Аризона дрим од Емир Кустурица и во Борат: културни лекции за Америка за придобивки на славната нација на Казахстан (иако нема врска со музиката од Казахстан).

Содржина

Песната е на македонски јазик со турски архаизми, како што е зборот калеш (kalleş), и означува неверник, затоа што Анѓа одбила да ја смени христијанската вера и прејде во ислам. Зборот калеш погрешно се толкува со архаичниот назив за автохтоната осипана со црна дамка/и, овца - од сортата калеша, во кумановскиот регион.

Тоа е приказна за убавата македонска девојка Анѓа (изведено име од Ангелина), на која турскиот великодостојник ѝ свири и пее со тамбура . Тој ѝ ветува богат и лесен живот со многу жолтици и бисери доколку ја промени верата за да стане една од неговите анами во сарајот.

Текст

Ајде слушај, слушај, калеш бре Анѓо,

што тамбурата свири.

Тамбурата свири, калеш бре Анѓо,

анама да бидиш.

Анама да бидиш, калеш бре Анѓо,

на чардак да седиш.

На чардак да седиш, калеш бре Анѓо,

жолтици да броиш.

Жолтици да броиш, калеш бре Анѓо,

бисери да нижиш.

Бисери да нижиш, калеш бре Анѓо,

на грло да редиш.

Ајде, слушај, слушај клето бре Турче,

анама не бивам.

Анама не бивам, клето бре Турче,

турски не разбирам.

Вистинската Калеш Анѓа

Усното предание говори дека песната се заснова на вистински историски настан во регионот Мариово, поточно во селото Старавина. Според истото, Калеш Анѓа за да избегне насилна исламизација извршила самоубиство скокајќи во провалија.

Калеш Анѓа во книжевноста

Вдахновен од оваа приказна писателот Стале Попов во 1958 година го напишал романот Калеш Анѓа.

Аудио записи

• Во изведба на Виолета Томовска Архивирано на 27 септември 2007 г.
• Верзија на Тоше Проески Архивирано на 27 септември 2007 г.