Аркалик

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Аркалик
Арқалық
Град
Градско собрание
Градско собрание
Грб на Аркалик
Грб
Аркалик is located in Казахстан
Аркалик
Аркалик
Местоположба на Аркалик во Казахстан
Координати: 50°14′53″N 66°55′40″E / 50.24806° СГШ; 66.92778° ИГД / 50.24806; 66.92778Координати: 50°14′53″N 66°55′40″E / 50.24806° СГШ; 66.92778° ИГД / 50.24806; 66.92778
Земја Казахстан
ОбластКостанајска
Основан1956
Статус на град1965
Управа
 • Akim (Градоначалник)Елдар Кушенбајев
Површина
 • Град46,2 км2 (17,8 ми2)
Надм. вис.&10000000000000349000000349 м
Население (2020)
 • Град28 248
 • Густина586/км2 (1,520/ми2)
 • Метро41 371
Часовен појасCET (UTC+6)
Пошт. бр.110300
Повик. бр.+7 71430
Рег. таб.10
Мреж. местоgov.kz/memleket/entities/kostanai-arkalyk-kalasy-akimat

Аркалик (казашки: Арқалық, Arqalyq; руски: Аркалык) — град во Костанајската област, во северен Казахстан. До 1997 е центар на областа Торгај. Основан е во 1956 година, а статусот на град го стекнува во 1965 година. Растојанието од градот Аркалик до регионалниот центар на Костанај е 454 км, до Нур-Султан - 611 км.

Историја[уреди | уреди извор]

Аркалик е основан во 1956 година како населба на геолози и градители. Во 1965 година Аркалик добива статус на град и во 1971 година станува центар на новосоздадената област Торгеј.

Во осумдесеттите години градот го достигна својот врв: произведуваше месо, живина и млечни производи. Функционираше лифт за жито, фабрика за керамика, фабрика за шиење, фабрика „Авиамоторнаја“, рудник за боксит Тургај (ТБРУ), кој вадеше до 20% од рудите на боксит во СССР. Но, и покрај индустриското производство, економијата на регионот Торгај беше зад другите региони на Казахстан, поради големиот земјоделски сектор, кој беше 90%. Регионот постојано бараше субвенции од националниот буџет, па затоа во јуни 1988 година тој беше распуштен и неговата територија беше поделена помеѓу областите Костанај и Акмола. Кога градот престана да биде регионален центар, некои делови од инфраструктурата беа напуштени (на пример, регионалната радио станица), а голем број потенцијални индустриски места беа замрзнати.

Во 1989 година, активните жители на Аркалик го организираа комитетот за обновување на регионот Торгај. Во август 1990 година, регионот Торгај беше повторно воспоставен, а Аркалик повторно стана регионален центар.

Деградацијата на градот започна во 1993-1994: производството се намали за огромни количини, а многу семејства започнале со миграција во другите региони на Казахстан, Русија и Германија. Следствено, населението во градот се намали. Во 1991 година броеше 65 000 луѓе, во 1999 година имаше 45 000 жители, а сега околу 28 000 жители. Во 1997 година, областа Тургај повторно беше распуштена и нејзината територија повторно беше преместена во областите Костанај и Акмола.

Некои од градските области, како областите # 7 и # 9 и делумно # 6 област, беа целосно напуштени во 2000-тите. Миграцијата од градот беше комплициран процес кој започна во 90-тите години.

На крајот на 20-от и почетокот на 21-от век, локалните власти организираа кампања за преместување на преостанатите жители од напуштените области во постариот центар на градот, така што трошоците за општинските услуги ќе се намалат и комуникацијата значително ќе се подобри.

Во моментов, градот Аркалик е вклучен во списокот на депресивни градови на Казахстан поради многу високо ниво на невработеност. Индустријата во градот е практично непостоечка, освен за одржување на животот на градот и рудникот за боксит во Торгајско. Сите произведени бокситори се испраќаат до фабриката за алуминиум во Павлодарската област и другите региони. Основање на топилница за алуминиум во Аркалик е тешко поради недостаток на вода.

Аркалик има две перспективи: од една страна, градот има рудник за боксит, кој во следните 15-20 години ќе ги исцрпи наслагите и ќе биде можно да се ископува само огноотпорна глина. Од друга страна, постојат голем број други минерали како што е полето на Јен-Аркалијско со плитко корито (до 50 метри) и минерални води; Акбулакското поле има бел мермер; Агиржалскоро поле има црн мермер. Развојот на овие полиња може да доведе до економско и социјално заживување на градот и регионот.

Географски податоци[уреди | уреди извор]

Местоположба на регионот Аркалик

Градот е оддалечен 400 км од главниот град на областа Костанај и 334 км од главниот град Нур-Султан.

Околината на градот е ридска, со надморска височина од 320 до 360 метри, на север од градот е највисоката точка со 390 метри адморска височина. На полупречник од 6 км од градот се наоѓаат рудници за боксит на длабочина од 20 до 50 метри.

Низ градот и околината нема реки, освен 2 мали потока што периодично се сушат, Акјар (во северниот дел на градот) и Аркаликсај (во јужниот дел од градот), кои се протегаат од исток кон запад.

Клима[уреди | уреди извор]

Во Аркалик климата е студена и умерена. Повеќе врнежи има во зима отколку во лето. Климата се класифицира како умереноконтинентална. Просечната годишна температура во Аркалик е 4,5 °C (40,1 °F). Околу 246 мм врнежи паѓаат годишно.

Климатски податоци за Аркалик
Месец Јан Фев Мар Апр Мај Јун Јул Авг Сеп Окт Ное Дек Годишно
Прос. висока °C (°F) −9.7
(14.5)
−8.7
(16.3)
−1.6
(29.1)
12.2
(54)
21.7
(71.1)
27.2
(81)
29.3
(84.7)
26.8
(80.2)
20.7
(69.3)
9.8
(49.6)
−0.2
(31.6)
−6.4
(20.5)
10.09
(50.16)
Прос. ниска °C (°F) −18.3
(−0.9)
−18.1
(−0.6)
−10.7
(12.7)
1.2
(34.2)
8.0
(46.4)
13.2
(55.8)
15.9
(60.6)
13.0
(55.4)
6.9
(44.4)
−0.6
(30.9)
−8.4
(16.9)
−14.7
(5.5)
−1.05
(30.11)
Прос. врнежи мм (ин) 20
(0.79)
13
(0.51)
14
(0.55)
20
(0.79)
22
(0.87)
22
(0.87)
30
(1.18)
22
(0.87)
19
(0.75)
26
(1.02)
19
(0.75)
19
(0.75)
246
(9.69)
Извор: Climate-Data.org,Climate data

Население[уреди | уреди извор]

Населението на градот и околните населени места во 2010 година изнесувало 40 813 жители, а во самиот град живееле 24 940 лица. На почетокот на 2019 година населението на градот и околината изнесувало 41 371 лице, а во самиот град имало 28 248 жители.[1]

Во 1989 година Аркалик и околината биле населени со 62 367 лица. До 2006 населението се намалило за повеќе од 20 000 луѓе, а многу села и рурални места во околината на градот останале празни и напуштени.

Година Население
1959 3 609
1970 15 108
1979 47 693
1989 62 367
1999 46 084
2010 40 813
2014 41 658
2016 42 438
2018 41 354
2019 41 371

Етнички состав[уреди | уреди извор]

Етнички состав (на почетокот на 2019 година)[1]:

Народ Вкупно Удел (%)
Казаци 32 958 79,66
Руси 5 415 13,09
Украинци 872 2,11
Татари 577 1,39
Белоруси 248 0,60
Башкири 202 0,49
Германци 196 0,47
Молдавци 195 0,47
Азери 156 0,38
други 552 1,33
вкупно 41 371 100,00

Транспорт[уреди | уреди извор]

Аркалик е железнички поврзан со регионалниот центар - Костанај. Патот Костанај - Аркалик е асфалтиран, но е во лоша состојба, во 2012 година беше делумно саниран. Патот Жезказган - Аркалик[2] е асфалтиран, но при влажно време станува многу влажен и станува тешко да се помине за товарни камиони.

Постои аеродром (сместен на 6 км североисточно од градот) способен да прими Ту-154, Ту-134, итн; во времето на Советскиот Сојуз, летовите во многу градови на Казахстан и Москва се вршеа оттука, но од 1998 година, аеродромот е напуштен и се користи само спорадично како место за слетување на хеликоптери за поддршка и спасување на слетувања на вселенски бродови со екипаж.

Аеродромот во Аркалик

Економија[уреди | уреди извор]

Градот беше центар на советската вселенска програма. Многу космонаути полетуваа од казахстанската степа во близина на Аркалик пред да продолжат кон Бајконур. Дури и денес, руските вселенски капсули Сојуз слетуваат во околината на Аркалик. Покрај тоа, постоеше и систем за лансирање на противвоздушни ракети, единствениот систем од кој единиците на ФЛА на армиите на Источниот блок, всушност можеа да лансираат воздушни цели.

Денес рудникот за боксит е најголемиот работодавец во градот. Припаѓа на компанијата Алуминиум Казахстан. Бидејќи резервите се при крај, производството треба да се запре во 2023 година.

Самиот град е многу оддалечен. Регионалниот аеродром е затворен, а најблискиот град е оддалечен 15 часа со воз.[3]

Збратимени градови[уреди | уреди извор]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 „Cities & towns of Kazakhstan“. pop-stat.mashke.org. Посетено на 2020-11-08.
  2. „Новость, которую ждали 20 лет: Аркалык сегодня перестал быть тупиком“. babki.kz (руски). 2014-08-22. Посетено на 2020-11-08.
  3. „Последние новости“. Свежие новости Аркалыка (руски). Посетено на 2020-11-08.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]