Аеродром Церкље об Крки
Аеродром Церкље об Крки Letališče Cerklje | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Општо | |||||||||||||||
| Тип | Воен аеродром | ||||||||||||||
| Оператор | Кралска југословенска армија (1930-1941), нацистички германски Вермахт (1941–1945), ЈНА (1945–1991 година /[Воздухопловни сили) Одбрана|Словенечки вооружени сили]], НАТО (1991–денес) | ||||||||||||||
| Местоположба | Церкље од Крки, Словенија | ||||||||||||||
| Надморска височина | 502,99 ft / 153,31 m | ||||||||||||||
| Координати | 45°53′59″N 15°30′55″E / 45.89972°N 15.51528°E | ||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||
| Писти | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Аеродромот Церкље об Крки (словенечки: Letališče Cerklje ob Krki) е единствениот воен аеродром во Словенија, исто како и цивилен аеродром. На аеродромот функционира Аеродромската база Церкље об Крки. Аеродромот е во процес на проширување и реконструкција.


Историја
[уреди | уреди извор]Почетоци
[уреди | уреди извор]Аеродромот во Церкље об Крки датира од 1930-ите години, кога бил создаден помошен аеродром со тревна писта. Воените власти на Кралството Југославија одлучиле да изградат аеродром на оваа локација поради технички податоци кои ја покажуваат поволната временска и географска состојба. Иако во тоа време постоеле неколку аеродроми во Словенија, само Церкље било користено исклучиво за воени цели. Поради тоа, постои помалку архивска документација која сведочи за изградбата и развојот на аеродромот, иако е познато дека се случило по изградбата на поголемите објекти во Љубљана и Марибор. Постојаната инфраструктура се градела постепено по воспоставувањето на тревната писта, со дрвени хангари.
Втора светска војна
[уреди | уреди извор]Во 1941 година, силите на Оската неочекувано го нападнале Кралството Југославија и првиот нападот бил воздушен. Во априлската војна, воздухопловните сили на Оската за неколку дена ја уништиле Воената авијација на Кралството Југославија. На аеродромот тогаш била сместена единицата 6-та воздухопловна патрола на Воената авијација, која дејствувала за потребите на 7-та армија. Единиците на воената авијација биле многу слабо опремени за борба со своите противници. На првиот ден од војната, рано наутро, единицата изгубила девет авиони, а преостанатите авиони, три Брегет XIX и еден Фиселер Фи-156 "Жерлица", биле изложени на аеродромот на мала ридина во близина.
Во есента на 1941 година, германските окупаторски сили ја извршиле понатамошната консолидација, го прошириле и продолжиле пистата за слетување и изградиле три згради од тули. Изградбата бил завршена во пролетта на 1942 година. Германската окупациска авијација ја извршувала воената акција против бунтовниците во борбените факти, за извидување и поддршка на копнените сили со бројни различни единици. Многу важна е улогата што ја одиграле во германската операција "Розелспрунг" и слетувањето на 25 мај 1944 година во Дрвар.
Како екстремно стратегиска позиција, аеродромот бил атрактивен и за напади од партизаните. За време на војната, аеродромот бил нападнат двапати, а на крајот на војната бил нападнат и од партизанската и од осовинската авијација. Аеродромот бил ослободен на 9 мај 1945 година.
Во април 2013 година била откриена масовна гробница поврзана со Втората светска војна на аеродромот. Таа содржела останки од 10 жртви ликвидирани за време или по војната.
Комунистичка ера
[уреди | уреди извор]По Втората светска војна, аеродромот бил преземен од Југословенската народна армија. Пистата бил модифицирана само со ажурирање на пистата за време на Триестинските немири во ноември 1953 година. Тогаш, југословенската воздухопловна сила го зголемила бројот на авиони и трупи. По завршувањето на кризата, аеродромот останал клучен за одбраната на северозападниот воздушен простор на Југославија. За време на настаните од 1991 година, сите југословенски единици се повлекле во Босна и Херцеговина и Србија.
Аеродромот бил база за следниве авиони: Месершмит Bf 109, Ил-2 штурмовик, П-47 Тандерболт, Ф-84Г Тандерџет, Ј-20 Крагуж, Јастреб Ј-21 и Ј-22 Орел.
Десетдневна војна
[уреди | уреди извор]Во летото на 1991 година, долгорочните незадоволства кои веќе долго време го загрозувале единството на федералната држава конечно ескалирале кога Словенија започнала да се движи кон независност. На крајот од јуни 1991 година, ЈРВиПВО бил задолжена да транспортира војници и федерална полиција во Словенија. Словенците се спротивставиле на ова повторно наметнување на централната контрола, што брзо ескалирало во вооружен конфликт. Два хеликоптера на воздухопловните сили биле соборени, додека ЈРВиПВО започнале воздушни напади на телевизиски преносници и позиции на словенечката територијална одбрана. По политичкиот договор, федералните сили ја напуштија Словенија и го однеле целото опремување на ЈРВиПВО со себе.
Современа историја
[уреди | уреди извор]На 7 декември 2006 година, словенечкиот министер за одбрана, Карл Ерјавец, и тројца други словенечки министри потпишале протокол за реконструкција и развој на аеродромот, вклучувајќи изградба на објекти кои ќе овозможат транзитно слетување на НАТО авиони. Овој потег бил непопуларен меѓу хрватските жители, кои се загрижени дека базата ќе предизвика еколошки и економски нарушувања. Реновирањето е дел од поголем план за развој на оваа област, наречен Проект Феникс, кој вклучува изградба на цивилен терминал и големи бизнис и економски зони.
Аеродромот бил затворен за цивилен сообраќај од 28 јануари 2012 до 18 февруари 2012 година поради лоши рефлексии од прозорците на контролната кула. За да се реши проблемот, во кулата биле поставени потемни ролетни.
