Прејди на содржината

Јутурна

Од Википедија — слободната енциклопедија
Храмот на Јутурна во Ларго ди Торе Аргентина, Рим.

Јутурна (или Диутурна) — божица на фонтаните, бунарите и изворите во митот и религијата на антички Рим, и мајка на Фонтан од Јанус.[1]

Митологија

[уреди | уреди извор]

Јутурна била древно латинско божество на фонтаните,[2] кое во некои митови било претворено од Јупитер во водна нимфа – Најада. Тој исто така ѝ дал свет бунар во Лавиниум, Лациум,[3] како и уште еден во близина на храмот на Веста на Римскиот форум. Се верувало дека нејзиниот оригинален дом бил на митолошката река Нумициј.[1]

Денариј издаден во 96 година п.н.е. со Кастор и Полукс како ги напојуваат своите коњи кај фонтаната Јутурна, и лауреатската глава на Аполон на аверсот.

Базенот до вториот бунар на Римскиот форум (Рим) се викал Лакус Јутурнае. Локална водна нимфа или речен бог генерално управувал со едно водно тело, но Јутурна имала пошироки моќи што веројатно го одразувале нејзиното првобитно значење во Лациум, каде што имала храмови во Рим и Лавиниум, култ на лековити води во Ардеа и фонтаната/бунарот до езерото на римскиот форум. Во римската легенда, божествата Кастор и Полукс овде ги напоиле своите коњи откако донеле вест за римската победа во Битката кај езерото Регилус во 496 година п.н.е. (Валериј Максимус, I.8.1; Плутарх, Животот на Емилиј Павле, 25.2, Животот на Кориолан, 3.4).

Храм бил подигнат во нејзина чест по првата пунска војна.[1]

Во книжевноста

[уреди | уреди извор]
  • Вергилиј ја направил сестра на Турн, кој таа го поддржала против Енеј, давајќи му го неговиот меч откако го испуштил во битката, како и одведувајќи го од битката кога изгледало дека ќе биде убиен.[4] На крајот, сепак, таа не можела да го спаси од неговата судбина и се повлекла во своите води во жалост. Јутурна била дополнително хеленизирана со доделувањето на катастеризам од страна на Јунона (Aen. 12.143, 145), чин што ја поврзал со Диоскурите. Сите овие божества делиле слична функција како помагачи на смртниците и имале традиционални култни врски во раниот Лациум.
  • Овид ја раскажува нејзината афера со Јупитер (римски еквивалент на Зевс): тајната била предадена од друга нимфа, Ларунда, која Јупитер ја казнил со немост.[5]

Култ

[уреди | уреди извор]

Холовеј тврдел дека божицата прикажана како носи крилест шлем на раните римски монети била Јутурна, но нејзината иконографија била во голема мера непозната. Подоцнежен олтарски релјеф од Храмот на Кастор и Полукс на Римскиот форум можеби ја прикажувал Јутурна. Бил одржуван римски фестивал во нејзина чест на 11 јануари, кога ѝ биле принесувани жртви и ѝ била оддавана почит од фонтаните (мажите кои ги одржувале фонтаните и аквадуктите во Рим).[6]

Почести

[уреди | уреди извор]

Езерото Јутурна на Антарктикот било именувано по божеството.

Наводи

[уреди | уреди извор]
  1. 1 2 3  Chisholm, Hugh, уред. (1911). „Juturna“ . Encyclopædia Britannica (11. изд.). Cambridge University Press.
  2. ↑ J E Sandys, A Dictionary of Classical Antiquities (London 1892) p. 340
  3. ↑ J E Sandys, A Dictionary of Classical Antiquities (London 1892) p. 340
  4. ↑ Virgil, Aeneid (Penguin 1990) p. 384 and 396 (Aen. 12.638-44 and 1059-61)
  5. ↑ A Chiu, Ovid’s Women of the Year (2016) p. 88-90
  6. ↑ F Guirand ed, New Larousse Encyclopedia of Mythology (London 1968) p. 210

За понатамошно читање

[уреди | уреди извор]
  • Holloway, Robert Ross. "The lady of the denarius," Numismatica e antichità classiche: quaderni ticinesi 1995 24: 207–215.
  • Jaakko, Aronen. "Iuturna, Carmenta, e Mater Larum. Un rapporto arcaico tra mito, calendario e topografia." Opuscula Instituti Romani Finlandiae 4 1989 (Roma Bardi), 65–88.
  • Lacus Iuturnae in http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/romanforum/lacusjuturnae.html
  • Manning, Craig. "Nemean X and the Juturna-episode in Aeneid XII", Classical World 81 (1988) 221–2.
  • Steinby, Eva Margareta. "Lacus Iuturnae 1982-1983," in Roma. Archeologia nel centro I: L’area archeologica centrale. 1985, 73–92.
  • Ziolkowski, Adam. "Les temples A et C du Largo Argentina. Quelques considérations," Mélanges de l'Ecole française de Rome 98 1986: 623–641.
  • Ancient sources include: Varro De ling. Lat. 1, c. 10; Ovid, Fasti, 1, v. 708, l.2 v. 585; Vergil, Aeneid 12, v. 139 (and Servian notes); Cicero, Cluent. 36; Arnobius of Sicca, Adversus gentes 3, 29
  • Levi, Peter, Virgil, His Life and Times, Duckworth 1998.p. 219.
  • Juturna, Roman Myth Index

Надворешни врски

[уреди | уреди извор]
Преземено од „https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Јутурна&oldid=5487071“