Јужен конус
Јужниот конус (шпански: Cono Sur, португалски: Cone Sul) е географски и културен подрегион кој ги опфаќа најјужните области на Јужна Америка, претежно јужно од Јужниот повратник . Традиционално, ги опфаќа Аргентина, Чиле и Уругвај, на запад граничи со Тихиот Океан, а на исток со Атлантскиот Океан . Географски, Јужниот Конус ги опфаќа Аргентина, Чиле, Уругвај и Парагвај, а понекогаш ги вклучува и четирите најјужни држави на Бразил ( Парана, Рио Гранде до Сул, Санта Катарина и Сао Паоло ).
Оваа област е вториот подрегион со највисок индекс на човечки развој и животен стандард во Америка .[1][2]
Географија и обем
[уреди | уреди извор]
Земји
[уреди | уреди извор]Најчесто, терминот „Јужен конус“ се однесува само на Чиле, Аргентина и Уругвај, поради нивните географски, културни, етнички и економски сличности.
| Земја | Област ( км2 ) |
Население (2020) [3] |
Густина на населението (на км2 ) |
HDI (2019) [4] | Главен град |
|---|---|---|---|---|---|
| 2,80,092 | 45.195.774 | 16.26 (12.02) | 0,845 ( многу високо ) |
Буенос Аирес | |
| 756.102 | 19.116.201 | 25,28 (9,53) | 0,851 ( многу високо ) |
Сантјаго | |
| 176,215 | 3.473.730 | 19,71 | 0,817 ( многу високо ) |
Монтевидео | |
| Вкупно | 3.712.409 | 67.785.705 | 18.26 (11.40) | 0,845 ( многу високо ) |
Други региони
[уреди | уреди извор]Бразил
[уреди | уреди извор]Четирите најјужни држави во Бразил ( Парана, Рио Гранде до Сул, Санта Катарина и Сао Паоло) споделуваат карактеристики со Аргентина и Уругвај (слична локална клима, висок животен стандард, високо ниво на индустријализација и поголем процент на европска етничка компонента поради имиграцијата).
Кога дефиницијата не зема предвид цели држави, тогаш се вклучени државите од Јужниот регион и државата Сао Паоло .
| Држава | Област ( км2 ) |
Население (2019) |
Густина на населението (на км2 ) |
HDI (2017) [4] | Главен град |
|---|---|---|---|---|---|
| Парана | 199,314 | 11.434.000 | 59,80 | 0,796 ( високо ) |
Куритиба |
| Рио Гранде до Сул | 291,748 | 11,378,000 | 39.10 | 0,792 ( високо ) |
Порто Алегре |
| Санта Катарина | 95,346 | 7,165,000 | 71,18 | 0,808 ( многу високо ) |
Флоријанополис |
| Сао Паоло | 248,222 | 45,920,000 | 95,83 | 0,826 ( многу високо ) |
Сао Паоло |
| Вкупно | 834,630 | 75,897,000 | 90,35 | 0,806 ( многу високо ) |
Парагвај
[уреди | уреди извор]Поради географската близина, заедничката историја, географија и политичките циклуси, Парагвај понекогаш е вклучен во она што се подразбира под Јужен Конус, географски гледано, но е исклучен поради разликите во климата, економијата и развојот, како и културниот идентитет. Додека Чиле, Аргентина, Уругвај и Јужен Бразил се наоѓаат во најјужниот дел од Јужна Америка, со умерена клима и доминантно европско потекло кое ја обликува нивната култура, Парагвај е земја без излез на море подалеку, со суптропска клима и уникатен културен идентитет вкоренет во нејзиното гваранско наследство. Економски, Парагвај има понизок индекс на човеков развој (ИЧР) во споредба со земјите од Јужниот конус, кои се рангираат меѓу највисоките во Латинска Америка. Парагвајската економија, фокусирана на земјоделството и хидроенергијата, е исто така помалку разновидна и глобално интегрирана.
Галерија со слики
[уреди | уреди извор]- Сателитски слики од Јужниот конус месец по месец.
- Релјефни форми во пустината Монте кај Ишигуаласто, Аргентина. Голем дел од јужниот конус е покриен со Аридната дијагонала, чиј дел е пустината Монте.
- Сместена помеѓу Чиле и Аргентина, Аконкагва, со висина од речиси 7000 метри, е највисоката планина на Земјата надвор од Хималаите и продолжува да се издига.
- Пространите умерени прерии на Пампасите во центарот на Аргентина .
Култура
[уреди | уреди извор]Освен споделувањето на јазиците и колонијалното наследство, во оваа област имало обемна европска имиграција во текот на 19-тиот и 20-тиот век, кои, заедно со своите потомци, силно влијае врз културата, општествениот живот и политиката на овие земји. Имиграцијата ги преобликувала современите општества на Аргентина, Чиле и Уругвај, земји каде што приливот на новодојденци бил огромен.
Жителите на државите на Јужниот конус се страствени играчи и фанови на фудбалот. Аргентина го освоила Светското првенство на ФИФА три пати, додека Уругвај го освоил купот двапати. Аргентина, Чиле, Уругвај и Бразил биле домаќини на Светското првенство. Дополнително, националните тимови од регионот освоиле неколку олимписки медали во фудбал. Исто така, фудбалските клубови од земјите од Јужниот Конус имаат освоено голем број клупски натпреварувања во јужноамериканските натпреварувања, панамериканските натпреварувања и натпреварите на ниво на Светското клупско првенство на ФИФА .
Гаучосите (Аргентина и Уругвај) и Уасосите (Чиле) се коњаници кои се сметаат за симболи на националниот идентитет.
Религија
[уреди | уреди извор]Како и остатокот од Латинска Америка, повеќето жители на Јужниот Конус се припадници на Католичката црква,[5] со малцинство протестанти, вклучувајќи значително лутеранско население во Јужен Бразил и Јужно Чиле. Други религии присутни во јужниот конус се исламот, англиканството, источното православие, будизмот, Црквата на Исус Христос на светците од подоцнежните дни и таоизмот . Еврејските заедници напредувале во градовите на Аргентина и Уругвај.
Иако Јужниот Конус бил конзервативен во некои аспекти на религијата, тој имал традиција на социјални реформи, а теологијата на ослободување ја следеле многумина во Католичката црква. Уругвај, каде што агностицизмот и атеизмот се вообичаени, има политика на силна одвоеност на црквата од државата и таа е една од најсекуларните земји во Америка .
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ Steves, F. (September 2001). „Regional Integration and Democratic Consolidation in the Southern Cone of Latin America“. Democratization. 8 (3): 75–100. doi:10.1080/714000210.
- ↑ Krech III, Shepard; Merchant, Carolyn; McNeill, John Robert, уред. (2004). Encyclopedia of World Environmental History. 3: O–Z, Index. Routledge. стр. 1142–. ISBN 978-0-415-93735-1.
- ↑ „Population by Country (2021) - Worldometer“. www.worldometers.info (англиски). Посетено на 2021-01-29.
- 1 2 „2018 Human Development Report“ (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Посетено на 14 September 2018.
- ↑ Analysis (19 December 2011). „Global Christianity“. Pew Research Center. Архивирано од изворникот на 2018-12-26. Посетено на 17 August 2012.
Надворешни врски
[уреди | уреди извор]
Јужен конус на Ризницата ?