Јазици во Азербејџан
 Јазици во Азербејџан | |
|---|---|
| Официјален јазик | Азербејџански |
| Малцински јазик | Лезгински, талишки, аварски, руски, татски, цахурски, хиналушки, турски |
| Главен странски јазик | англиски, руски, турски |
| Знаковен јазик | Азербејџански знаковен јазик |
| Положба на тастатурата |  |
| Демографија на Азербејџан | |
Азербејџанскиот јазик е единствениот официјален јазик на Азербејџан и го зборува мнозинството од неговото население. Сепак, во земјата постојат и неколку малцински јазици, вклучувајќи ги лезгинскиот, талишкиот, аварскиот, рускиот и татскиот. Дополнително, некои јазици, како цахурскиот и хиналушкиот, ги зборува многу мал процент од населението.
Општо
[уреди | уреди извор]
Примарниот и официјален јазик на Азербејџан е азербејџанскиот,[1][2] туркиски јазик тесно поврзан и делумно меѓусебно разбирлив со современиот турски јазик.[3] Заедно со турскиот, туркменскиот и гагаускиот, азербејџанскиот јазик е член на огузиската гранка од југозападната група на туркиски јазици.[4]
Застапеност
[уреди | уреди извор]Според пописот на земјата од 2009 година, азербејџанскиот јазик како мајчин јазик го зборуваат 92,5% од населението,[5] додека рускиот и англискиот играат значајна улога како јазици на образование и комуникација. Повеќе од половина од азербејџанските говорници се монолингвални.[4] Лезгински, талишки, аварски, грузиски, будушки,[6] џухурски,[6] хиналушки,[6] критски,[6] џешки,[7] ] рутулски,[6] татски,[6] цахурски,[6] и удиски[6] се јазици говорени од малцинства. Сите горенаведени јазици[8] (освен лезгискиот, талишкиот, аварскиот и грузискиот, кои имаат многу поголем број говорници надвор од Азербејџан, иако нивниот број постојано се намалува во земјата) се сметаат за загрозени јазици. На овие јазици им се заканува изумирање, бидејќи имаат малку (под 10.000) или многу малку (под 1.000) говорници и нивната употреба продолжува да опаѓа со емиграцијата и модернизацијата.
Според истражувањето од 2019 година, владеењето на англискиот јазик во Азербејџан било најниско меѓу испитаните европски земји.[9]
Во 2009 година, едно цело издание на Меѓународното списание за социологија на јазикот, уредено од Јала Гарибова, било посветено на прашањето за јазиците и јазичните избори во Азербејџан.[10]
Азербејџан ја нема ратификувано Европската повелба за регионални јазици и јазици на малцинствата на која станала потписник во 1992 година, за време на владеењето на Народниот фронт. Во 2001 година, тогашниот претседател на Азербејџан, Хејдар Алиев, изјавил дека „Република Азербејџан не е во моќ да гарантира спроведување на прописите на Повелбата сè додека нејзината територија окупирана од Република Ерменија не биде ослободена“.[11]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „Azerbaijan“. www.ethnologue.com. Посетено на 14 September 2013.
- ↑ „Constitution of the Republic of Azerbaijan“ (PDF). President of the Republic of Azerbaijan. Official Website of the President of the Republic of Azerbaijan. Посетено на 31 August 2020.
- ↑ Sinor, Denis (1969). Inner Asia. History-Civilization-Languages. A syllabus. Bloomington. стр. 71–96. ISBN 0-87750-081-9.
- 1 2 Keith, Brown; Ogilvie, Sarah (2008). Concise Encyclopedia of Languages of the World 1st Edition. Elsevier Science. стр. 110. ISBN 9780080877754.Keith, Brown; Ogilvie, Sarah (2008). Concise Encyclopedia of Languages of the World 1st Edition. Elsevier Science. p. 110. ISBN 9780080877754.
- ↑ „UNdata | record view | Population by language, sex and urban/rural residence“. Data.un.org. 2015-12-24. Посетено на 2016-01-29.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 „Published in: Encyclopedia of the World's Endangered Languages. Edited by Christopher Moseley. London & New York: Routledge, 2007. 211–280“.
- ↑ „Н. МАРР : "Яфетические языки", Большая сов. энциклопедия, 1-е изд., т. 65, Москва : Сов. Энц., 1931, стр. 841“. Архивирано од изворникот на October 28, 2012.
- ↑ „Atlas of the World's Languages in Danger“. UNESCO.
- ↑ „EF EPI 2019 – Europe“. www.ef.com (англиски). Посетено на 2019-11-08.
- ↑ International Journal of the Sociology of Language, Volume 2009, Issue 198 (Jul 2009), http://www.degruyter.com/view/j/ijsl.2009.2009.issue-198/issue-files/ijsl.2009.2009.issue-198.xml
- ↑ Azərbaycan Respublikasının Regional dillər və ya azlıqların dilləri haqqında Avropa Xartiyasına dair bəyanatı. 20 December 2001. Retrieved 17 February 2017.