Ѓуришки манастир

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Ѓуришки манастир
Поглед кон црквата и старите конаци
Информации
Манастир на:МПЦ - ОА
Основан11 век
Посветен наМала Богородица
ЕпархијаБрегалничка
Цркви„Рождество на Пресвета Богородица“
Личности
Важни личностиМарија Палеологина
Место
Местосело Крушица, Општина Свети Николе, Македонија Македонија
Координати41°54′11.28″N 21°50′15.28″E / 41.9031333° СГШ; 21.8375778° ИГД / 41.9031333; 21.8375778Координати: 41°54′11.28″N 21°50′15.28″E / 41.9031333° СГШ; 21.8375778° ИГД / 41.9031333; 21.8375778
Видливи остатоци1 црква, конаци, гробови
Оторен за јавностда

Ѓуришки манастирправославен манастирски комплекс, голем духовен центар во Овчеполско, односно во етнографската област Ѓуриште од каде го добил и своето име. Се наоаѓа во атарот на селото Крушица, на падините на Градиштанска Планина. Во 1907 година во манастирот е одржан Ѓуришкиот конгрес на Скопскиот округ на ВМРО.[1]

Опис[уреди | уреди извор]

Манастирот се наоѓа јужно од селото Крушица, на едно возвишение во месноста Ѓуриште, која граничи со Велешко, Кумановско и Штипско. Сегашната црквата е изградена во 1880 година, куполна и со живопис,но возобновена е повторно во 1920-1930 година. Иконите на иконостасот се од 19 век и не е познато од кој зограф се. Има доволно згради, а исто така и имоти. Во близина е селото Сушица, поради кое што и манастирот се споменува и како Сушички. Во месец септември 1912 година една турска чета од блиското турско село Иванковци го нападнала манастирот и ги заробила игуменот Исидор, мајка му, луѓето кои се грижеле за животните, кметот од село Крушица и уште еден човек, ги врзале и ги убиле внатре во црквата. Причина за свирепите убиства биле сомнежите дека во манастирот се криеле комитски чети, за што говорат и честите напади врз аскерот во овој крај. Манастирот е надалеку прочуен по своето богатство.

Златниот накит од Ѓуриште[уреди | уреди извор]

Во 1953 година во Збирката на Археолошкиот Музеј во Скопје откупен е еден гробен наод од прокопаните гробови пред Втората Светска Војна. Наодот го сочинуваат еден златен медалјон од кој е сочуван само горниот дел и една златна наушница. На рамната површина на медалјонот се изведени орнаменти од извиткана лозница со тенка филигранска жица, на врвот на медалјонот се поставени два делфини а на средината по една нимфа, изведени со техниката исчукување. На средината се наоѓа крст изведен со пет алмадини опкружени со филигранска жица. Наушницата е од чунест тип, изведена со техника на пробивање. Целата површина има извиткани лозници и палмени лисја, кои од обете страни формираат кругови на кои од едната страна има прстенесто двоглав орел, а од другата монограм во два реда. Чунесните наушници и обетки од средновековните наоди на Балканот имаат свој изворен пат во Византиското златарство кое се засновало на антички примери. Ваков луксузен накит во раниот среден век во развиениот свет припаѓал на високи слоеви од општеството. Веќе во 13 и 14 век се споменуваат домашни златари на село, а во почетокот на 14 век и златари по градовите и самите дворови. Според Блага Алексова[2] наодот на Ѓуришкиот манастир бездруго припаѓал на некоја Властелина. Почетните букви на монограмот од едната и двоглавиот орел од другата страна упатува кон Марија Палеологина, втората жена на српскиот цар Урош Трети (1355 – 1371). Таа по смртта на мажот го добила Овче Поле на вдовичко уживање. Марија Палеологина по смртта на мажот се повлекла во еден од манастирите во областа која и била дадена. Покрај истиот манастир таа е и погребана. Поради тоа наодот од Ѓуришкиот Манастир Света Богородица и се припишува на Марија Палеологина.


Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Илюстрация Илинден, година ХІІІ, януари 1941, книга 1 (121), с. 9.
  2. Где је сахрањена Марија Палеологова, дубровачки анали 4-5 Дубровачки анали