Цапарско Поле

Цапарско Поле (во минатото познато како Ѓават-Кол или Ѓаваткол) — мал висорамнински предел во Македонија, западно од Битола, во горниот тек на реката Шемница. Од југ е заградено со Баба Планина со врвот Пелистер (2.601 м.), а од североисток со Бел Камен (1.431 м.) од запад со планината Бигла, со превојот Ѓавато (1.167 м.) од каде западно се префрла на соседната Преспанска Котлина со Преспанското Езеро и градот Ресен. Интересно е да се наведе дека преку превојот Ѓавато и Цапарско Поле поминувал римскиот пат Вија Егнација.

Истовремено, Цапарско Поле или Ѓаваткол претставува мала мала историско-географска област во југозападниот дел на Македонија.^[1]

Географија

Цапарско Поле се состои од три одделни мали котлини во источното подножје на планината Бигла.

Јужната котлина се наоѓа во горниот тек на реката Шемница и за центар го имало село Ѓавато, бидејќи за време на османлиското ропство тоа село било најголемо. Покрај него во котлината влегуваат селата Маловиште, Кажани, Доленци, Лера, Рамна, Српци, Ротино и Цапари.
Средната котлина се наѓа во средниот тек на реката Шемница, кој денес во најголем дел е зафатен Стрежевското Езеро. Најголемо село тука, порано било влашкото село Гопеш. Покрај него во котлината влегуваат Метимир, Свиниште кое сега е делумно потопено во водите на езерото Стрежево, но како сведок денес постои само црквата кај гробиштата и селото Стрежево кај кое денес е изградена браната на акумулацијата.
Северната долина е на реката Мраморица (Смилевска Река) односно горниот тек при што само едно село влегува во котлината - Смилево.

Историја

Во почетокот на XX век, Ѓаваткол е посебна нахија во Битолскиот Вилает за време на административната поделба на Отоманското Царство.

Денес, оваа област е вклучена во Општина Битола, а само селото Смилево е дел од Општина Демир Хисар.

Традиционално во оваа област е населена со мешано население — Македонци, Власи и нешто Албанци.

Села

Во Цапарско Поле има 13 села, меѓу кои најголеми се Цапари и Ѓавато.^[2]

Другите села се: Ротино, Српци, Рамна, Лера, Свиниште, Стрежево, Метимир, Гопеш, Доленци, Кажани и Маловиште.

Во некои извори се изоставува селото Смилево од оваа област.

Население

На табелата е прикажан бројот на население во селата во Цапарско Поле низ сите пописни години:^[3]

населено место	1948	1953	1961	1971	1981	1994	2002
1. Гопеш	243	214	97	98	/	3	/
2. Доленци	428	433	434	482	466	281	265
3. Ѓавато	1 554	1 502	1 116	829	523	162	122
4. Кажани	138	178	134	180	165	104	75
5. Лера	442	485	395	378	444	153	122
6. Маловиште	504	446	334	309	257	121	98
7. Метимир	184	194	143	128	87	14	10
8. Рамна	310	325	299	285	256	86	61
9. Ротино	575	598	573	566	513	193	113
10. Свиниште	235	235	218	164	139	/	/
11. Стрежево	366	361	356	263	366	/	/
12. Српци	634	650	548	497	547	111	65
13. Цапари	1 807	1 809	1 618	1 468	1 871	565	493
ВКУПНО	7.420	7.430	6.275	5.647	5.634	1.793	1.424

Највисоката бројка на население областа го имала во 1953 година, по што следуваат масовни миграции во Битола, но и во прекуокеанските земји, а најмногу во Австралија, за во 2002 година да брои само 1.424 жители или 80,8 % помалку во споредба со 1953 година.

Наводи

↑ АЛУШЕВСКИ, Илија. – Народни верувања во вампири во селата од Ѓаваткол; 2004
↑ Годишен зборник на Земјоделско-шумарскиот факултет на Университетот-Скопје: Земјоделство; Земјоделско-шумарски факултет - 1954
↑ Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk Архивирано на 3 февруари 2020 г..

[1] АЛУШЕВСКИ, Илија. – Народни верувања во вампири во селата од Ѓаваткол; 2004

[2] Годишен зборник на Земјоделско-шумарскиот факултет на Университетот-Скопје: Земјоделство; Земјоделско-шумарски факултет - 1954

[3] Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) *Државен завод за статистика http://makstat.stat.gov.mk Архивирано на 3 февруари 2020 г..

[1]

[2]

[3]