Чернозем

Чернозем.

Профил на Terra nera, вид на черноземна почва.

Черноземот е тип на темнообоена почва богата со хумус која се образува на глинести карпи во суббореалниот и умерено-континенталниот појас при периодично промивање или непромивен воден режим под многугодишна тревеста вегетација.

Услови на почвообразување

Процесот на черноземизација се одвива во услови каде климата е субекваторијална, умерено-континентална, карактеризирана со последователно навлажнување и исушување, при што доминираат позитивни температури. Средногодишната температура се движи од +3 до +7 ° C. Годишните врнежи изнесуваат 300-600 mm.

Релјефот е од типот на брановидни рамнини (наместа испресечен со депресии, долови и речни тераси).

Вегетацијата која придонесува за создавање на черноземот е многугодишна тревеста со ливадско-степска и степска подзона, која секоја година остава во почвата значително количество на растителни остатоци. Во соодветните хидротермални услови се одвива нивното разложување со формирање на хумусни соединенија (хумификација) кои се натрупуваат во врвните почвени слоеви. Заедно со хумусот во почвата во вид на сложени органоминерални соединенија се устануваат такви елементи важни за исхраната на растенијата, како азот, фосфор, сулфур, железо итн.

Матичниот супстрат е лес и лесовидни глинести карпи.

Градба на профилот

• A — хумусно-акумулативен
• B — преоден
• C — матичен супстрат

Својства

Черноземите имаат добри водно-воздушни својства, се одликуваат со топчеста или зрнеста структура, содржината во почвениот атсорптивен комплекс изнесува од 70 до 90% калциум, со неутрална или речиси неутрална реакција, висока природна плодност, интензивна хумификација и висока содржина на хумус во врвните слоеви на почвата (до 15%).

Видови

Се делат според два критериума:

Според големината на хумусниот слој (A+AB)

• а) многу дебел (големина на слојот над 120 cm)
• б) дебел (120-80)
• в) среден (80-40)
• г) тенок (<40 cm).

Според содржината на хумус во %

• а) густ (>9 %) со црна боја
• б) среднохумусен (9-6 %), црна боја
• в) малкухумусен (6-4 %), темносива боја
• г) слабохумусен (<4 %), сива боја
• д) микрохумусен (<2 %), светлосива боја.

Типови

• оподзолен чернозем
• промиен чернозем
• типичен чернозем
• обичен чернозем
• јужен чернозем.

Зони

Географски, черноземите заземаат значителни површини. Во Евроазија зоната на черноземите ги опфаќа Унгарија, Бугарија, Австрија, Чешка, Словачка, Балканот, Молдавија, Украина, централно-черноземните области на Русија, Поволжјето, Северен Кавказ, Западен Сибир, Монголија и Кина.

Во Северна Америка во зоната на черноземите припаѓа западниот дел на САД и југот на Канада. Во Јужна Америка черноземите се среќаваат на југот од Аргентина и во јужните предпланински региони на Чиле.

Литература

• Глазовская М. А. Почвы мира, Тт. 1-2. — М.: Изд-во МГУ, 1972—73.
• Классификация и диагностика почв СССР. — М.: Колос, 1977. — 223 с.
• Минеев В. Г., Панников В. Д., Почвы, климат, удобрения и урожай. — М.: Агропромиздат, 1987. — 512 с.