Црна смрт

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Црната Чума во окови на фреска во црквата „Св. Петар и Павле“ во с. Тресонче, Западна Македонија.

Црната смрт претставува граница помеѓу средниот и доцниот среден век. Разликите помеѓу двата периода се бројни; тие го вклучуваат воведувањето на барутот, зголемената важност на градовите, економски и демографски кризи, политичка дислокација и прегрупирање и нови моќни струи во културата и религијата. Во целост, доцниот среден век се карактеризира како период на кризи и проблеми. Црната смрт не ги предизвикала кризите, докази за промените можат да се видат од 1347. Но, чумата ги влоши проблемите и додаде нови, па тонот на кризата е поголем во втората, отколку во првата половина на овој век. Наоѓајки се во средината на векот, чумата служи како негово обележување.

Потекло на чумата[уреди]

Црната смрт изби во пустината Гоби во доцните 1320ти. Никој не знае зошто. Чумата Bacillus беше активна долго пред тоа; всушност самата Европа претрпела епидемија во VI век. Но болеста била релативно прикриена во наредните векови. Знаеме дека климата на Земјата почна да се лади во XIV век, а можеби и ова т.н мало ледено доба имаше некаква врска со тоа. Без оглед на причината, епидемијата почна таму и се прошири кон надвор. Додека одеше кон запад, се ширеше кон сите правци, а Азиските народи страдале толку сурово, како никогаш порано. Во Кина, населението се намали од 125 милиони на 90 милиони луѓе, во текот на XIV век.

Чумата ја достигнува Европа[уреди]

Чумата се движеше по каравански патеки кон запад. Од 1345 беше на долниот дел на реката Волга. Од 1346 достигна до Кавказ и Крим. Од 1347 беше во Константинопол. Ја погоди Александрија во есента, таа година и од пролетта 1348 година, умираа илјадници луѓе дневно. Во Каиро бројот беше седум пати поголем. Болеста патуваше со брод, толку лесно како и по копно. Пристигна толку брзо на источниот Медитеран исто како и во западниот.

Пристигнувањето на западот[уреди]

Достигна до Кипар летото во 1347. До зимата беше во Италија. Од јануари 1348 чумата ја имаше во Марсеј. Го достигна Париз во пролетта 1348, а Англија во Септември истата година. Движејќи се по трговските патишта на Рајна, чумата пристигна во Германија во 1348 и во Ниските Земји во истата година. 1348 беше најлошата од годините на чумата. Стигнувањето на болеста до периферијата на Европа траеше подолго. Во Норвешка пристигна во Мај 1349 година. Чумата не ги имаше достигнато источните Европски земји до 1350, а Русија до 1351 година. Бидејќи болеста имаше тенденција да ги следи трговските патишта и да се концентрира во градовите, се водеше по индиректен пат: на блискиот исток, на западниот Медитеран, а потоа во северна Европа па во Русија. Напредокот на чумата ја опишува географијата на средновековната трговија.

За болеста[уреди]

Што беше оваа болест? Бубонската чума е медицински термин. Тоа е Bacillus, организам најчесто носен од глодари. Болви го инфицираат животното (стаорци, но и други глодари исто така) и болвите слободно се движат низ човекот домаќин. Потоа болвата ја пренесува крвта од стаорецот во човекот, инфицирајќи го. Глодарот умира. Човекот умира. Стомакот на болвата станува блокиран и умира од глад. Тоа е грозна болест за секого. Симптомите вклучуваат висока температура, болки во екстремитетите и повраќање на крв. Најкрактеристичен симптом е отекување на лимфните жлезди. Овие жлезди можат да се најдат во вратот, пазувите и препоните. Отокот е испакнат и лесно видлив; неговата темна боја го дава името на болеста – Црна смрт. Отоците продолжуваат да се зголемуваат за на крајот да пукнат. Кратко потоа следи смртта. Целиот процес, од првите симптоми на треска и болки, до крајниот истек, трае само три до четири дена. Брзината на болеста, ужасната болка, морничавиот изглед на жртвите, придонесе чумата да биде особено застрашувачка.

Форми на болеста[уреди]

Епидемијата од чума е обично фатална, иако не е неизбежно тоа. Денес имаме лекови со кои може да се излечи, ако се интервенира на време. Но, ако жртвата веќе е изложена на ризик, преку недоволна исхранетост или друга болест, таа е посмртоносна. Имаше многу луѓе во 1340 година кои беа изложени на таков ризик. Историчарите се под тежок притисок да ја објаснат значителната смртност во 1348 година. Најдобра претпоставка е дека имаше повеќе од еден вид на чума во Европа. Постојат два други вида на болеста: септикемична чума, која ја напаѓа крвта и пневномична чума, која ги напаѓа белите дробови. Втората е особено опасна бидејќи може да се пренесе преку воздухот. И двете се речиси 100% фатални. Веројатно е дека некоја форма на пневномична чума дејствуваше заедно со бубонската чума во тие страшни години. Но во повеќето образложенија ја опишавме главно бубонската чума. Наредните две страни се две најнови образложенија за болеста.

Опис на болеста[уреди]

Првото образложение е од Месина, и го опушува пристигнувањето и почетниот напредок на болеста. На почетокот на Октомври, во годината на инкарнација на Синот Божји 1347, дванаесет Џеновски галии, влегоа во пристаништето на Месина (Сицилија). Во нив имале толку опасна болест, така што секој кој само ќе зборуваше со нив беше заробен од страна на смртоносната болест. Инфекцијата се шири на сите кои имале било каков контакт со заболените. Заразените чувствувале болка низ целото тело, или може да се каже биле со нарушено здравје. Потоа се проширила на бутовите или на надлактицата како чир со големина на леќа. Тој го инфицирал цело тело и продирал низ него при што пациентот повраќал многу крв. Ова повраќање на крв продолжило без престан три дена, нема за него лек, со што пациентот застарува. Не само што сите оние кои разговараа со нив починаа, но исто така и оние кои допреле или користеле некои од нивните работи. Кога жителите на Месина дознаа дека оваа ненадејна смрт произлезе од Џеновските бродови, тие веднаш ги отстраниле од пристаништето и градот. Но злото остана и предизвика ужасна појава на смрт. Наскоро мажите почнуваат да се мразат еден со друг толку многу што ако на синот го нападне болеста, неговиот таткото нема да се обиде да го заштити. Ако и покрај се, тој пристапи кон својот син, веднаш станува заразен и обврзан да умре во рок од три дена. Но тоа не е се; сите оние кои живеат во иста куќа со него, дури и мачките и други домашни животни го следеа него во смртта. Како што бројот на смртни случаи се зголеми во Месина, многумина сакаа да ги исповедаат своите гревови на свештениците и да ја подготват последната желба и тестамент. Но Проповедниците, адвокатите и нотарите одбиваа да влезат во домот на заболениот. Наскоро, труповите лежеа оставени во куќите. Ниту еден Проповедник, син, татко, ниту една врска не се осмели да влезе, туку ангажирале слуги, високо платени, да ги погребаат сите загинати. Куќите на починатите остануваат отворени со сите свои вредности, злато и скапоцени камења. Кога катастрофата го достигна својот врв, Месенијанците решија да емигрираат. Еден дел од нив се населиле во виноградите и полињата, но поголем дел побарале засолниште во градот Катанија. Но болеста се залепи за бегалците и ги придружуваше секаде каде што ќе се обратеа за помош. Оние кои стигнаа до Катанија го земаа нивниот последен здив во Катанските болници. Преплашените граѓани не дозволија закопување на бегалците од Месина во рамките на нивниот град, па така сите тие беа фрлени во ровови ископани надвор од зидините. Луѓето од Месина беа дисперзирани преку целиот остров Сицилија, а со нив и болеста, така што без број луѓе загинаа. Градот Катанија остана без своите жители и на крајот потона во целосен заборав. Тука, не само што се појавија “изгорените пликови“, но исто така и отечени жлезди на препоните, рацете или на вратот. На почетокот биле во форма на лешник, и биле проследени со страшни трески кои за кратко време допринесувале болните да се чувствуваат толку омалаксани така што не можеле да станат од кревет, биле приморани да лежат со страшна треска. Наскоро отокот се зголеми со големина на орев, потоа на онаа на јајце од кокошка или од гуска, и беше претерано болно, го иритираше телото, предизвикувајќи инфицираниот да повраќа крв. Болеста траеше три дена, а четвртиот најкасно, пациентот подлегнуваше. Штом некој во Катанија беше заробен од главоболка и треска, знаеше дека тој е обврзан да почине во рамките на одредено време. Кога чумата го достигна својот врв во Катанија, патријархот ги назначи сите проповедници, дури и најмладите со сите свештенички овластувања за разрешување на гревовите кој тој самиот ги поседува како епископ и патријарх. Но чумата беснееше од октомври 1347 до април 1348 година. Самиот патријарх беше еден од последните кои беа однесени. Тој почина исполнувајќи ја својата должност. Во исто време и грофот Џовани кој внимателно го избегнуваше секој инфициран дом и секој пациент, почина. (Michael Platiensis (1357), цитирано во Johannes Nohl, The Black Death (Лондон: George Allen & Unwin Ltd., 1926) 18-20.

Друг опис на болеста[уреди]

Од Анголо ди Тура, од Сиена: „Морталитетот во Сиена значително се зголеми во Мај. Тоа беше сурова и ужасна работа. Сите изгледаа како шокорирани гледајќи ја болката. Невозможно е со зборови да се опише ужасната вистина .Впрочем, оној кој не го гледаше таквиот хорор, може се рече дека е благословен. Жртвите умираа речиси веднаш. Тие отекуваа под пазувите и препоните и губеа свест додека зборуваа. Татковците ги напуштаа децата, жените своите мажи, брат со брат; оваа болест зела замав по сите страни. И така умираа. Никој не се наоѓаше да го закопа мртвиот за пари или од пријателство. Членовите на едно домаќинство ги донесоа своите мртви во ровот, како најдобро што можеа да направат, без свештеник. Во многу места во Сиена големи ровови биле ископани и во нив длабоко наредени мртвите. И илјадници умираа, дење и ноќе, и сите беа фрлени во тие ровови покриени со земја. Штом тие ровови ќе се пополнеа, нови беа ископувани. Јас, Анголо ди Тура ги погребав моите пет деца со сопствените раце. И толку многу умираа, што сите мислеа дека е крај на светот.“

Официјални реакции[уреди]

Спротивно на она за што би можело да се помисли, реакцијата од јавните службеници, и од многу црковни, беше дека оваа катастрофа не беше одмазда на Бог врз грешниот свет, туку беше зараза. Властите превземаа чекори за да се справат со заразата, но се разбира нивната ефективност беше ограничена. Градовите беа најтешко погодени и се обидуваа да превземат мерки за контрола на епидемијата што никој не можеше да ја сфати. Во Милано, како еден од најуспешните примери, градските власти веднаш ги заѕидале куќите во кои сметале дека е присутна болеста, изолирајќи ги здравите во нив заедно со болните. Венеција превзеде софистицирани и строги здравствени мерки, вклучувајќи и изолирање на сите дојдовни бродови на посебен остров. Но посекако, луѓето умираа, иако помалку во Милано и Венеција, отколку во другите градови што немаа такви мерки.

Медицински мерки[уреди]

Бидејќи Владата дејствува за да се спречи или контролира катастрофата, но несреќата продолжува, луѓето се надеваат на други лекови. Многу веруваа дека болеста се пренесува по воздушен пат, веројатно затоа што мирисот од мртвите и смртта беа толку страшни. Луѓето гореа секаков вид на темјан: смрека, ловор, бука, бор, листови лимон, рузмарин, камфор и други. Марамчиња беа потопувани во ароматични масла, за да се покрие лицето кога се излегува надвор. Лекот од звукот беше друг лек. Во градовите звонеа црковните звона со цел да ја уништат чумата, за секаков вид на криза звонеле градските звона. И немаше крај на талисманите, амајлиите и магиите кои можеа да се купат од локалните „мудреци“ и аптеки. Луѓето беа очајни за лек и би направиле се, безразлика колку е тоа необично или чудно.

Научно мислење[уреди]

Причината за болеста беше прашање од интерес за многу луѓе. Лугето ја гледале чумата како казна од Господ поради времињата кога биле одвоени. Ова било сосема вулгарно мислење, како и да е учените го разбирале тоа подобро отколку што верувале. Но што е тогаш изворот на чумата? Папата испрати писмо до Париз, за да ги добие мислењата на Медицинскиот факултет во 1348 година. Тие го проучувале проблемот, некое време, потоа пратиле извештај до папата. Добрите професори сметаа дека несреќата била предизвикана од посебно несреќниот спој на Сатурн, Јупитер и Марс во знакот Водолија што се случи во 1345 година. Оваа комбинација предизвика жешки, влажни услови кои предизвикуваат земјата да издишува отровни испарувања. Извештајот продолжи да препорачува чекори за заштита од оваа болест. Ова е еден дел од нивниот рецепт: Не треба да се конзумира живина како што се птици, свињи, говедско месо, не треба воопшто да се конзумира масно месо... Штетно е да се спие во текот на денот... Не треба да се јаде риба, премногу вежбање може да биде штетно... И ништо не треба да се готви во дождовница... Маслиновото масло со храна е смртоносно... Капењето е опасно... Во исто време други списи се појавија од перата на образованите мажи, за најдобрите начини да се избегне чумата. Од Италија пристигна овој совет: Како прво, ниеден човек не смее да мисли на смртта... Ништо не смее да предизвика вознемиреност, сите човекови мисли треба да бидат насочени кон нешто пријатно, смирени и вкусни нешта... Треба да бидат посетени прекрасни пејсажи, убави градини, особено кога расцветуваат ароматичните растенија... Слушање на убави, мелодични песни... Помислата на злато, сребро и други благородни камења е пријатна за срцето...

Избегнување[уреди]

За волја на вистината, единствената акција која беше ефикасна беше карантинот – едноставно останување доволно далеку така што болеста нема да ве стигне. Избегнувањето на болните беше природен инстинкт. Во Германија, имало бискуп кој за време на хаосот им нудел на гостите прачки или долги лажици. Богатите ќе побегнеа во селата. Папата Климент VI, кој живееше во Авињон, застана меѓу два големи пожари за да вдиши чист воздух. Чумата Bacillus всушност се уништува од топлина, така што ова стана од една од ретките навистина ефикасни мерки.

Верници[уреди]

Ако епидемијата беше манифестација на божествената лутина, тогаш Христијаните треба да направат се што можат за намалување на таа лутина. Од овој едноставен импулс дојдоа верници: групи на луѓе кои талкаа по градовите и селата правејќи појакание во јавност. Тие нанесуваа секако вид на казни врз себе, жртвувајќи се за гревовите на светот, во имитација на Исус. Општеството генерално се чудело на нив и не ги оправдувало. Верниците имаа тенденција да ги убијат Евреите на кои наидоа, па дури и да ги убијат свештениците кои зборувале против нив. Во Октомври 1349 година, папата ги осуди и нареди властите да ги забранат. Но Верниците повторно се појавија за време на чумата во XV век.

Опис на Верниците[уреди]

Еве неколку описи на Верниците од современите хроничари. Првиот опис е од Жан де Венет: „Додека чумата сеуште беше активна и се ширеше од град во град, мажите во Германија, Фландрија и Лорен, формираа нова секта на свој начин. Лишени до појас тие се собираа во големи групи и банди и маршираа по крстопатите и плоштадите на градовите. Тие формираа кругови и се претепуваа врз нивните грбови, пеејќи новокомпонирани химни соодветни за нивните обреди. Така, за 33 дена тие маршираа низ многу градови правејќи покајание, омозвожувајќи им голем спектакл на зачудените луѓе. Биле камшикувани на рамениците и рацете, малтретирани со железо толку гневно дури не пролеат крв. “ Вториов опис е од средновековниот историчар Жан Фросарт, од неговата историја за стогодишната војна: „ ...Грешинците најпрво се појавиле во Германија. Тие беа мажи кои вршеа јавно покајание и се претепуваа на својата кожа со камшици од мали железни шила. Некои искрварија толку многу помеѓу рамената и некои будалести жени имаа облека подготвена за да земат од крвта и да стават во нивните очи, велејќи дека тоа е чудесна крв. Додека го правеа покајанието, тие пееја многу тажни песни за раѓањето и за страста на нашиот Господ. Предмет на ова покајание беше да се стави крај на смртноста во тоа време.“

Последици: Загуба на населението[уреди]

Проценката на Фросарт за загубата на населението беше точна, што е иронично, бидејќи Фросарт оди предалеку скоро во сите негови пресметки. Но, најдобрата од многуте направени проценки, целокупното население на Европа го стави во загуба на околу една третина. Ова довело до повторување. Чумата дојде во Европа во 1347 година. Од 1350 година таа во голем дел помина надвор од Западна Европа. Во период од две години, еден на секои три лица беше мртов. Ништо такво не се случило пред и потоа. Овие општи броеви го прикриваат нерамномерниот карактер на епидемијата. Некои области страдаа малку, додека други претрпеа многу повеќе. Еве неколку примери: Помеѓу 45% и 75% од популацијата во Фиренца загина во една година. Една третина загина во првите шест месеци. За некое време, во Фиренца пропадна целиот економски систем. Во Венеција, каде што воделе одлична евиденција, 60% загинаа во текот на 18 месеци. Одредени професии претрпеле повисока стапка на смртност, особено оние чии должности ги доведувале до контакт со болни – лекари и свештеници. Во Монтпелер само седум од 140 доменикански монаси преживеале. Стапката на смртност во Авињон беше 50% и дури беше повисока кај свештенството. Една третина од кардиналите загинала. Големата загуба на народот била исто така и поучна. Урбаното население се обнови брзо, во некои случаи во рок од неколку години, преку имиграција од селата поради зголемените можности во градовите. Руралното население пак, закрепна полека, бидејќи селаните ги напуштија своите фарми за градовите. Најтешко погодени беа посебни групи како што се монасите. Нивното опоравување траеше неколку генерации. Во многу области пред-чума нивоата на популација не беа постигнати до 1500-тите; а во неколку дури и до 1600-тите. Ова е една причина зошто Црната Смрт ја означува поделбата помеѓу Средниот век, со развиена средновековна култура и моќ, и подоцнежниот среден век. Подоцнежниот период беше еден од хроничните намалувања на населението.

Последици: Економски нарушувања[уреди]

Градовите беа силно погодени од чумата. Финансиското работење беше нарушено, како што должниците умираа, нивните кредитори остануваа без надомест. Не само што должникот умрел, туку со него и целото негово семејство, како и многу од неговите роднини. Едноставно немаше од кој да се земи надоместот. Градежните проекти запреле за одредено време или биле целосно напуштени. Еснафите ги загубија своите занаетчии. Мелниците и другите специјални машини се расипувале, а единствениот човек во градот кој ги знаел вештините за да ги поправи бил жртва на болеста. Градовите бараат експерти и им нудат високи плати. Имаше голем недостиг на работна сила, особено во краток рок, а следствено на тоа платите се зголемија. Заради високиот морталитет, имаше добра повеќе од потребното и така цените паднаа. Меѓу двете тенденции, животниот стандард се зголеми... за оние кои сеуште беа живи. Личните имоти во околината изгледале страшно. На фармите и во селата луѓето целосно изумреле или биле напуштени од ретките преживеани кои одлучиле да не останат тука. Кога Норвешките морнари конечно го посетуваат Гренланд повторно во почетокот на XV век, наоѓаат само диви говеда. Цели фамилии изумреа, без наследници, нивните куќи останаа празни. Селата исто така се соочија со недостаток на работна сила и земјопоседниците веќе не ги ослободуваа своите слуги. Тие се обидоа да извлечат повеќе принуден труд. Селаните во многу области почнале да бараат праведен третман или полесни оптоварувања. Исто како што имаше еснафски побуни во подоцнежните 1300, исти такви побуни има сега во селата.

Културни последици[уреди]

Како што рекоа хроничарите, чумата ги допре сите, богатите и сиромашните подеднакво. Историчарот Вилани од Фиренца го напиша ова: „И многу земји и градови беа опустошени. И чумата траеше до _____“ Вилани остави празно место на крајот од реченицата која планираше да ја пополни по денот кога чумата ќе престане. Никогаш не го направи тоа. Вилани беше уште една жртва на чумата во 1348 година. Универзитетите и училиштата обично се наоѓаа во најтешко погодените региони. Тие беа затворени и напуштени. Шеснаесет од четириесет професори на Кембриџ загинаа. Истото се случи и во црковните институции. Свештениците загинаа и никој не можеше да ги слушне исповедите. Епископите умираа, како и нивните наследници. Губење на животи во толкав број и од толку ужасна болест, донесе очај насекаде. Зошто Бог би го направил тоа? И зошто неговите слуги не можеа да го спречат или ублажи неговиот гнев? „Додека траеше оваа епидемија во Тоскана, повеќе од осумдесет починаа на секои сто луѓе. И воздухот беше толку заразен што смрта успеа да стигне до луѓето насекаде, секаде каде што тие би можеле да избегаат. И кога видоа дека сите умираат, тие веќе не внимаваа на смрта и веруваа дека крајот на светот беше блиску како никогаш до порано.“ Тонот на овој извадок одекнуваше низ целата Европа. Имаше такви кои веруваа дека оваа катастрофа навистина ќе го означи крајот на светот. Дури и кога кризата помина, и светот остана да постои, некои се прашуваа зошто Бог толку го казни светот.

Ефекти во уметноста[уреди]

Тонот на очај на крајот се појавува во уметноста на тоа време, иако не веднаш. Во подоцнежните 1300, кога многу делови од Европа беа посетени два или три пати од епидемијата, се појавуваше еден вид на морбиден хорор. Како главен пример можат служат скулптурите. Големиот Бог беше погребан во ковчег. Ковчегот беше со камена обвивка, која беше вообичаено украсена. Страните беа декорирани со религиозни резби, Но капакот на гробот начесто личел како на оние за погреб. Како што претходно овие скулптури го покажаа Бог во во неговиот оклоп со меч и штит, или дама во нејзината најдобра облека, околу 1400 година се забележуваат вознемирувачки промени во уметноста. Некои скулптури покажуваа половина распаднати тела со јасно видливи делови на скелетот. Облеката била драпирана со крпи, некои биле со глисти и полжави закопани во трупот. Тоа беше и е грозоморна глетка. Гробот на витезот е сигурен доказ за порекнување на смртта.; лицето му било целосно и добро составено, како лична униформа за брзиот живот. Но гробот на кардиналот покажува брутална вистина, секое тело е трева. Нормално, ние би преферирале да ги затвориме очите пред ова, но скулпторскиот стил не ни го дозволува тоа. Потресно да се гледа, но исто така потресна е самата мисла дека ваква безмисленост се пронашла на место како уметничко дело. Danse macabre (Танцот на смртта) Исто така се појавија и слични брутални слики. Тука, стилот има име – danse macabre (танцот на смртта). Содржините покажуваа скелети кои се мешаа со луѓето во секојдневието. Гледаме селани на жетва, работници на градилиште, или ловци во шума. И во секоја сцена поврзана со животот, има скелети: скелети од коњи кои што носат трупови од на лов; селски девојки играат со смртта; скелет држи дете од изворот на крштевање. Рапоредот бил шокантен, ги опфаќале највеселите моменти и не потсеќаат на хоррор и загуба. Тоа е сурова уметност. Уште позастрашувачки е кога ке сфатиш дека сето ова се случувало. Ова не се слики изнудени од измачените изолирани души. Ова се дела направени на барање од црквите или моназите или од градските совети и биле изложувани на јавни места. Не правеле само уметниците вакви застрашувачки слики, нивните господари плаќале за нив, ги изложувале и нарачувале уште повеќе. Ништо подобро не ја демонстрира Црната Смрт во Европа од овие уметнички дела.

Политички ефекти[уреди]

Чумата немала постојан ефект на текот на политиката, но и го одзела патот. Клалот Алфонсо XI од Кастиља бил единствениот владеечки монах кој што умрел од чумата, но умреле и многу помалку знајчајни, вклучувајќи ги кралиците од Арагон и Франција и синот на Византискиот владетел. Собранијата биле здружени кога чумата имала замав, со што продолжиле со работа. Стогодишната војна беше суспендирана во 1348 затоа што многу војници загинале. Но набрзо потоа, повторно започна. Ефектот на локално ниво беше уште потешко. Градските совети беа опустошени. Цели семејства на локалните благородништва беа збришани. Судовите беа затворени. Меѓутоа, новите судови беа формирани. Предизвиканиот хаос од толку многу смртни случаи на крајот се реши и политичкиот живот продолжи понатаму. Сепак, често може да се прочита дека одредена опсада била укината заради епидемијата, или некои кнежевства се нашле во неред, бидејќи кнезот починал од црната смрт.

Историско време на чумата[уреди]

Самата чума беше доволно катастрофална, особено во појавата на повеќе од една форма во текот на истата епидемија. Средината на XIV век беше лошо време за Европа. Европската економија веќе поминуваше низ тешкотии. Таа ги поврзувала проширените граници, на границата и на вратената земја од шумата и мочуриштата. Доаѓањето на Монголите и Османлиите ги прекинаа трговските патишта и одредени области на Европа беа на раб на депресија. Уште полошо, климата се менувала, со поладно и поветровито време, создавајќи се помалку култури како што се наголемувала популацијата. Во раните 1300 години, имаше појава на голем глад. Исто така и црквата беше во лоша состојба. Папите престојувале во Авињон, а не во Рим. Ереси можеа да се сретнат во Англија и Бохемија и во јужна Франција, а црквата не беше во можност да го контролира тоа. Светата земја беше изгубена во 1290тите и напорите за враќање завршија со неуспех. Стогодишната војна додаде војна на чума и глад. Само две години пред тоа, Англичаните и задаваат голем пораз на Франција. Наскоро ке се појават маршути, платени армии кои што служеле еден или друг крал, кога ниеден крал нема да плати тие талкале од едно село до друго и пљачкосувале. Тешкотиите настанати од војната и ограничената економија се влошуваат со појавата на црната смрт. Се разбира, тука постои меѓусебна врска. Ефектите на чумата беа влошени заради овие и други проблеми, а и самите проблеми беа дуплирани заради чумата.

Враќање на Чумата[уреди]

Еден од најлошите ефекти на чумата беше тоа што таа постојано се реинкарнираше. Таа никогаш не беше толку лоша како првиот пат. Во некои случаи чумата беше смртоносна, но поограничена во географските подрачја. Неколку пати ја покриваше Европа, но не со толкаво уништување. Тоа беше ова повторување што толку ја намали популацијата на Европа, бидејќи земјите никогаш немаа шанса да се обноват пред чумата повторно да се појави. Во текот на втората половина од XIV век, секоја генерација беше посетена од страна на чумата. Се појави повторно, и повторно во XV век, но не толку зачестено. Тоа беа најлошите векови, но имаше локални епидемии двеста години потоа. Делови од Европа никогаш не го постигнаа бројот на жители кој бил пред чумата се се до XVII век.

Наводи[уреди]

Dr. Ellis L. "Skip" Knox

Elena Gredoska