Хомер

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Хомер (старогрчки: Ὅμηρος)
Homer British Museum.jpg
Идеализирана биста на Хомер од хеленистичко време. Британски музеј.
Живеел ~ VIII век п.н.е.
Влијанија рапсодична усмена поезија
Влијаел на класиката
(западен канон)


Хомер (на грчки Ὅμηρος Hómēros) е легендарен (или можеби митски) ран грчки поет и рапсодист традиционално славен како автор на големите грчки епови „Илијада“ и Одисеја, комичниот мини-еп „Батрахомиомахија“ ("Војната на Жабецот и Глушецот"), корпусот Хомерови химни, и различни други изгубени или нецелосни дела како „Маргитес“. Неколку антички автори нему му го припишуваат целиот епски циклус, кој вклучува и натамошни поеми за Тројанската војна како и поемите за Едип и неговите синови.

Според традицијата, Хомер е слеп, и различни јонски градови се сметаат за негово родно место, но инаку неговата биографија е празна. Не се знае точно кога живеел. Херодот проценил дека Хомер живеел 400 години пред него, со што времето на Хомер го сместува околу 850 п.н.е.;[1] додека други древни извори велат дека живеел во времето на Тројанската војна, на почеток на 12 век п.н.е.[2]

Денес во науката „времето на Хомер“ или „Хомерово доба“ се нарекува периодот во кој се создадени еповите. Прифатено е дека „Илијада“ и „Одисеја“ се создадени околу 8 век п.н.е., односно „Одисеја“ неколку децении подоцна.[3] Постојано се води дебата околу тоа дали истиот поет е автор и на „Илијада“ и „Одисеја“; а за останатите дела мнозинството се согласува дека се напишани подоцна.

Легендите за Хомер[уреди]

Хомер и неговиот водач од William-Adolphe Bouguereau (1825–1905). Сцена во која Хомер е на планината Ида, опколен со кучиња, и воден од козарот Глаук. (Приказна раскажана во Псевдо-Херодот).

Хомер е грчко име[4] и иако ништо со сигурност не се знае за него, низ историјата се давани детали за неговиот живот и местото на раѓање. Луцијан, во неговата Вистинска историја, за него вели дека е Вавилонец со име Тигранес, кој го зел името Хомер откако бил одведен како заложник (хомерос) од страна на Грците.[5] Кога царот Хадријан го прашал пророчиштето во Делфи за Хомер, добил одговор дека Хомер е од Итака, син е на Епикаста и Телемах, ликови од Одисеја.[6] Овие приказни биле вметнати во бројни верзии[7] на животот на Хомер составени од времето на Александар па наваму.[8] Најчесто се споменувало дека е роден во Јонија регион во Мала Азија, во Смирна, или на островот Хиј, а дека умрел на островот Иос.[8][9] Поврзаноста со Смирна најверојатно е поради легендата во која се вели дека неговото првобитно име било Мелесигенес („роден крај реката Мелес“, река која тече крај градот Смирна), а дека мајка му била нимфата Кретеис. Од еповите многу јасно се гледа дека имал големи познавања за географијата на Мала Азија.[10]

Постојат различни толкувања на името на поетот: според едни извори значи собирач,[11] според други заложник, или оној кој следи; оној кој е натеран да следи, или според некои дијалекти слеп.[12] Од овде произлегуваат приказните дека бил заробеник или дека бил слеп.[13][14] Дека Хомер бил слеп поет се споменува и во некои стихови од Химната за Аполон, третата од Хомерските химни[15] со кои Тукидид го потврдувал ова тврдење.[16] Историчарот Ефор го застапувал истово гледиште, а постоело и тврдење дека името му доаѓа од ho mḕ horṓn (ὁ μὴ ὁρῶν: „тој кој не гледа“).

Многумина научници сметаат дека името на поетот значи „собирач“ или „тој што ги собира песните заедно“.[17] Според некои, „Хомер“ значи „оној што пее мелодии“ и танцува.[18][19] Марчело Дуранте името Хомер го поврзува со епитетот на Зевс „бог на собирите“ и смета дека зад ова име стои архаичен збор за „повторно собирање“.[20][21]

Хомер е опишан и како патувачки пејач.[22] До нас доаѓа сликата за овој човек како за „слеп просјак пејач кој се дружел со неважни луѓе: чевлари, рибари, грнчари, морнари и со стари луѓе во пристанишни градови“.[23] Од друга страна, пак, поемите ни даваат доказ за пејачи по дворовите на аристократијата.[24]

Дела кои му се припишуваат на Хомер[уреди]

Луѓето до шестиот и почетокот на петтиот век пред нашата ера под поимот „Хомер“ ја подразбирале „целата епска поезија во хексаметарски стихови“.[25] Покрај Илијада и Одисеја на Хомер му се припишувале и многу други дела, вклучувајќи цел епски циклус. Овде се вклучени и други поеми за Тројанската војна, како Мала Илијада, Ностои, Киприја и Епигони, како и тебанските поеми за Едип и неговите синови. Меѓу другите дела, како целокупните Хомерски химни, комичниот мини-еп Батрахомјомахија („Војната меѓу жабите и глувците“) и Маргитес исто така му биле припишани нему, но денес се смета дека ова не може да е точно. Поемите Освојувањето на Ехалија и Фокаис биле исто така припишани на Хомер, но авторството на овие различни текстови е уште попроблематично.

Стилот на Хомер[уреди]

Податотека:Homer Statue Munich.jpg
Статуа на Хомер која се наоѓа пред влезот на баварската државна библиотека во Минхен.

Аристотел во неговата Поетика запишал дека Хомер бил уникатен меѓу поетите од неговото време.[26]

Видете исто така[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Група автори: Македонски јазик и литература, Просветно дело, Скопје, 2006 г., стр. 212
  2. Graziosi, Barbara (2002). „The Invention of Homer“. Cambridge. ст. 98–101. 
  3. Vidal-Naquet, Pierre (2000). „Le monde d'Homère“. Perrin. стр. 19. 
  4. Silk, Michael (1987). „Homer: The Iliad“. Cambridge: Cambridge University Press. стр. 5. ISBN 0521832330. 
  5. Lucian, Verae Historiae 2.20, cited and tr. Barbara Graziosi‚Inventing Homer: The Early Reception of Epic, Cambridge University Press, 2002 p. 127
  6. Parke, Herbert W. (1967). „Greek Oracles“. стр. 136–137 citing the Certamen, 12. ISBN 0090841115. 
  7. There were seven in addition to an account of a bardic competition between Homer and Hesiod. F. Stoessl,'Homeros' in Der Kleine Pauly: Lexikon der Antike in fünf Bänden, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1979, Bd. 2, p. 1202
  8. 8,0 8,1 Kirk, G.S. (1965). „Homer and the Epic: A Shortened Version of the Songs of Homer“. London: Cambridge University Press. стр. 190. ISBN 0521093562. 
  9. Homêreôn was one of the names for a month in the calendar of Ios. H.G. Liddell, R. Scott, A Greek-English Lexicon, rev. ed. Sir Henry Stuart-Jones, Clarendon Press, Oxford, 1968 ad loc
  10. Barry B. Powell, ‘Did Homer sing at Lefkandi?’, Electronic Antiquity, July 1993, Vol. 1, No. 2.
  11. Група автори: Македонски јазик и литература, Просветно дело, Скопје, 2006 г., стр. 212
  12. P. Chantraine, dictionnaire étymologique de la langue grecque, Klincksieck, Paris, 1968, vol. 2 (3-4) p. 797 ad loc.
  13. H.G. Liddell, R. Scott, A Greek-English Lexicon, rev. ed. Sir Henry Stuart-Jones, Clarendon Press, Oxford, 1968 ad loc.
  14. Pseudo-Herodotus, Vita Homeri1.3 in Thomas W. Allen, Homeri Opera, Tomus V,(1912) 1946 p. 194. Cf. Lycophron, Alexandra, l.422
  15. Homeric Hymns 3:172-3
  16. Thucidides, The Peloponnesian War 3:104
  17. Gregory Nagy, The Best of the Achaeans: Concepts of the Hero in Archaic Greek Poetry, Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 1979 p. 296-300
  18. Gilbert Murray, The Rise of the Greek Epic, ibid., p.
  19. Filippo Càssola (ed.) Inni Omerici, Mondadori, Milan, 1975 p. xxxiii
  20. Marcello Durante, 'II nome di Omero', in Rendiconti Accademia Lincei, XII, 1957 p. 94-111
  21. Marcello Durante, Sulla preistoria della tradizione poetica greca,Edizioni dell'Ateneo, Rome 1971 2 vols. vol. 2 p. 185-204, esp. pp. 194ff.
  22. Hesiod, Works and Days, 654-5; Martin P. Nilsson, Homer & Mycenae(12933) University of Pennsylvania Press, 1972 pp. 207ff.
  23. Joachim Latacz, Homer: His Art and His World, tr. James P. Holoka, University of Michigan Press, Ann Arbor 1996, p. 29
  24. Barbara Graziosi, ibid. esp. p. 134
  25. Gilbert Murray, The Rise of the Greek Epic', 4th ed. ibid. p. 93
  26. Aristotle, Poetics, 1451a 16-29. Cf. Aristotle, "On the Art of Poetry" in T.S. Dorsch (tr.), Aristotle, Horace, Longinus: Classical Literary Criticism, Penguin, Harmondsworth, 1965 ch. 8 pp. 42-43