Фотодерматози

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Фотодерматози се оштетувања на кожата предизвикани од актиничка радијација. Фотосензитивноста е абнормална (невообичаена) реакција на кожата на светлина.

Фотодерматози[уреди | уреди извор]

Фотодерматози се оштетувања на кожата предизвикани од актиничка радијација. Фотосензитивноста е абнормална (невообичаена) реакција на кожата на светлина. Сонцето емитира електромагнетни зраци со различна бранова должина. Биолошките ефекти на светлината врз кожата можат да бидат корисни (синтеза на витамин D) и штетни (појава на карциноми).

Ултравиолетово зрачење[уреди | уреди извор]

Видливата светлина сочинува околу 50% од енергијата на Сончевиот спектар, UV-зраците 10% а инфрацрвените околу 40%. Фотобиолошки ефект од најголем интерес за дерматологијата предизвикуваат видливата светлина и ултравиолетовата група. Невидливото ултравиолетово зрачење е поделено во 3 групи:

  • Кратките бранови UVC не допираат до земјата, бидејќи на својот пат кон неа се апсорбираат од атмосферата. Можат да се произведат и вештачки. Тие се употребуваат за бактериска стерилизација на воздухот. Предизвикуваат еритем(црвенило), кој е видлив по 6 часа, слаба пигментација и ги дразнат очите. Затоа мора да се носат заштитни очила при работа со нив.
  • UVB-зраците се дел од природната сончева светлина и допираат до земјата. Можат да се произведат од вештачки извори за дијагностички и терапевтски потреби. Треба да се носат заштитни очила кога се работи со нив, затоа што гииритираат очите. Не оиминуваат низ прозорско стакло, поминуваат низ вода, така што можат да се добијат изгореници за време на пливање. Под дејство на UVB се врши синтеза на витамин D во кожата.

Пигментација[уреди | уреди извор]

  • Директна, брза пигментација настанува со дејствување на UVA-брановите помеѓу 320 и 450nm. Се јавуваат брзо по изложувањето и исчезнува за неколку часа.
  • Индиректа. Доцна пигментација (тенот) се појавува по 24-72 часа. Брановите должини околу 300nm имаат најсилен капацитет за пигментација. Перзистира со недели.


Пигментацијата на кожата е генетска детерминирана. Таа зависи од бројот и од активноста на епидермо-меланински единици. Задебелувањето на епидермисот и зголеменото количество на меланин, кои се јавуваат како реакција на UV-зраците, се заштитни бариери на кожата. Најпотребно е кожата да се заштите од брановите должини помеѓи 290 и 320nm преку употреба на кремови, масла, емулзии што содржат заштитни фактори(супстанции чиј апсорпционен спектар го покрива ова подрачје.) Во почетокот треба да се употребуваат на секои 2 часа за време на изложување на сонце. Личности со светла кожа треба да користат колку што е можно повисок заштитен фактор. Многу дерматози се поврзани директно или индиректно со светлината, можат да се јават како изгореници, фототоксични и фотоалергични болести, до бенигни и малигни кожни тумори.

Фототоксични реакции[уреди | уреди извор]

Фототоксичните реакции се дерматози што настануваат со неалергиска сензибилација, односно заедничко дејство со светлината и фотесензибилизатор на кожата.

Фототоксичен дерматит[уреди | уреди извор]

Фотоксичен дерматит е презвикан со заедничко дејствување на фотосензибизизатор и сончева светлина врз кожата. Фотосензибилизаторот може да биде ендоген или може да биде внесен ензогено преку кожата (органски бои, катрани), системот за варење или парантерално (лекови).

Клиничка слика[уреди | уреди извор]

Се јавуваат црвенило и оток на деловите изложени на сонце. Се развиваат меурчиња и меури. Симпомите се исти со тие на акутна изгореница. Постои болна осетливост, јадеж и печење. Промените се јавуваат по 12-24 часа. Кожата заздравува со хиперпигментација.

Терапија[уреди | уреди извор]

Исклучување на фотосензибилизаторот (најчесто некој лек) и употеба на кортикостероидни кремови, а понекогаш и на аналгетици и седативи.

Превенција[уреди | уреди извор]

Потребно е да се користат средства за заштита од сонце.

Фототоксични материи[уреди | уреди извор]

Фототоксични материи можат да се сретнат во козметички препарати: парфеми, тоалетни води, колонски води, лосиони. Нанесени на кожата под дејство на сончевата светлина (UVA) даваат промени кои имаат облик на капка што тече. Потењето, влажната кожа и ветерот го засилуваат овој процес.

Клиничка слика[уреди | уреди извор]

Неколку часа по изложување на сонце се појавуваат црвенило, меурчиња или меури кои заздравуваат се хиперпигментација. Со помала доза на сончево зрачење воспалителниот стадиум отсуствува, а се развива хиперпигментација. Местата на појавување се обично лицето, вратот, градите и грбот. Се јавуваат кафено-црвени или темнокафени линии кои се совпаѓаат со линиите по кои растекол парфемот или колонската вода.

Терапија[уреди | уреди извор]

Најпрво е потребно да се прекине со сите фототоксични супстанции. Локално на површината на пигментацијата се прави пилинг со ретиноична киселина 0,1%, хидрокинон 5%, бетаметазон.

Фотоалергиски реакции[уреди | уреди извор]

Фотоалергиска реакција е резултат на заемно дејство на фотосензибилизатор (најчесто лекови) светлина и имунолошко нарушување.

Фотоконтактна алегрија[уреди | уреди извор]

Фотоконтактната алергија предствавува болест која се јавува под дејство на UV_зраците на откиените делови од телото, при постоење на директен контакт со алергенот. Боплеста е присутна во текот на целиот живот.

Клиничка слика[уреди | уреди извор]

Се манифестира со остро ограничено црвенило, појава на јазолчиња и меурчиња на фотоекспонираните делови. Деловите околу устата и очите се ослободени. Доколку алергенот не се отсрани болеста, таа зазема хроничен тек. Црвенилото на кожата не е силно изразено и таа се задебелува и се лупи. Од субјективни симптоми е застапено чешање.

Терапија[уреди | уреди извор]

Одстранување на фотоалергенот. Потребна е заштита од сонце.

Фотоалергии со непознат сензибилизатор[уреди | уреди извор]

Urticaria solaris[уреди | уреди извор]

Преставува алергиска реакција предизвикана од краткотрајно изложување на сонце или на вештачка светлина, која се манифестира со појава на уртика. Се јавува на покриени кожни површини.

Клиничка слика[уреди | уреди извор]

Некоку минути по изложувањето на сонце доаѓа до појава на црвенило, печење и уртики кои предизвикуваат чешање. Промените се јавуваат на фотоекспонирани, но и на заштитени делови на кожата. Уртикаријалната реакција трае до неколку минути до неколку часа, а потоа може спонтано да исчезне. Во зависност од дозата на светлината, може да се јават кардиоваскуларни симптоми, хипотензија, тахикардија, дури и појава на шок.

Терапија[уреди | уреди извор]

Потребно е избегнување на сонце, како и ефикасна заштита. Во поново време се прават обиди за лекување со фотохемотерапија(ПУВА). Лекувањето треба да започне пред појавата на сончевите периоди.