Сканија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Сканија
Skåne

Знаме

Грб
Земја Шведска
Крај Јеталанд
Округ Сконе
Површина[1]
 • Вкупна 10.939 км2
Население (2009)
 • Вкупно 1.228.815 жит.
Народ
 • Наречје сканиско
Култура
 • Цвет маргаритка
 • Животно елен
 • Птица црвена луња
 • Риба јагула
Час. појас CET (UTC+1)
 • Лете (DST) CEST (UTC+2)
Пошт. бр.
Повик. бр. 040–0418

Сканија (од лат. Scania) или Сконе (швед. Skåne ) — најјужната[2] покраина (landskap) во Шведска. Се состои од полуостров на јужниот крај на Скандинавскиот Полуостров и некои блиски острови. Современата административна единица е истоимениот округ (län) Сконе[3] кој ги опфаќа речиси истите граници како покраината. Најголем град е Малме, кој е административен центар на округот и трет град по големина во Шведска.

На север Сканија се граничи со покраините Халанд и Смоланд, на североисток со покраината Блекинге, на исток и југ со Балтичкото Море, а на запад со теснецот Ересунд. Теснецот го пресекува автомобилско-железничкиот Ересундски мост[4] и ја поврзува покраината со данскиот остров Зеланд. Ова подрачје е дел од меѓународниот регион Ересунд.[5]

Сканија се протега 130 км во должина (север-југ) и зазема помалку од 3% од површината на Шведска, но има 1.230.000 жители[1], што претставува 13% од населението во земјата. Околу 16% од жителите се родени во странство.[6] Со 111 жит/км², Сканија е втора покраина во земјата по густина на населеност, веднаш по Седерманланд.

Управа[уреди]

Како и останатите покраини во Шведска, Сканија нема административно-политичка улога како единица, туку претставува исклучиво културно-историска целина.

Од 1719 до 1996 покраината била поделена на два округа (län): Кристијанстад и Малмехус. Окрузите имале свој управник и окружен совет и биле поделени на општини и месности.

Во 1997 окрузите се споени и така е образуван округот Сконе, кој има речиси исти граници како покраината.

По две години, окружните подрачја се споиле во еден регион (регион Сконе), кој е надлежен за здравството, јавниот превоз, планирањето и културата.

Историја[уреди]

Замокот Кнутсторп, родно место на данскиот астроном Тихо Брахе

Сканија во пишаните извори се јавува за прв пат во IX век. Во средината на X век потпаднала под власта на данскиот крал Харалд Синозабиот. Заедно со Блекинге и Халанд го сочинувала скандинавскиот дел на источна Данска. Поради ваквата местоположба, Сканија со векови претставувала повод за честите данско-шведски војни. Во 1658 е склучен Роскилдскиот мировен договор според кој сите дански поседи источно од Ересунд ѝ припаднале на шведската круна. Сканија најпрвин била шведска територија под власта на генерален управник, а потоа влегла во состав на самата Шведска. Последниот обид на Данска да ја поврати покраината е направен во битката кај Хелсингборг (1710), која завршила со нејзин пораз. Во 1719 покраината е поделена на два округа, со тоа сообразувајќи се со административниот систем на останатите делови на земјата. Оттогаш до денес Сканија е наполно дел од Шведска.

Национални паркови[уреди]

Сканија има три национални парка

Градови[уреди]

Преку 90% од населението на Сканија живее во градови. Следниве населени места имаат над 10.000 жители:[7]

  1. Малме (258.020)
  2. Хелсингборг (91.457)
  3. Лунд (76.188)
  4. Кристијанстад (33.083)
  5. Ландскруна (28.670)
  6. Трелеборг (25.643)
  7. Енгелхом (22.532)
  8. Хеслехолм (17.730)
  9. Истад (17.286)
  10. Еслев (16.551)
  11. Стафансторп (13.783)
  12. Хеганес (13.401)
  13. Хелвикен (10.014)

Култура[уреди]

Народни носии од Сканија

Долготрајните трговски врски на Сканија со други крајбрежни места во Европа оставиле значителен белег на локалната култура, која се смета за различна од другите краишта во Шведска. Широките предели и поблагата клима дава поинакво чувство, кое разни дејци го опишале како слично на Прованса во јужна Франција и Зеланд во Холандија.[8] Меѓу нив се вбројуваат Аугуст Стриндберг и Карл Лине.

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. 1,0 1,1 Сканија - Централна статистичка служба (шведски)
  2. „Сканија“. ne.se. http://www.ne.se/skåne. конс. 3 март 2010.  (шведски)
  3. „Индекс - Окружен административен одбор на Сконе“. Lansstyrelsen.se. http://www.lansstyrelsen.se/skane/Om_Lansstyrelsen/In+English/. конс. 3 март 2010.  (англиски)
  4. „Цени | Ересундски мост“. uk.oresundsbron.com. http://uk.oresundsbron.com/page/34. конс. 3 март 2010.  (англиски)
  5. „За регионот“. oresundsregionen.se. http://www.oresundsregionen.se/en/about.aspx. конс. 3 март 2010.  (англиски)
  6. Сканија во цифри - Окружен административен одбор на Сконе. проверено на 12 април 2008 (шведски)
  7. Статистики за населените места - Централна статистичка служба (шведски)
  8. Linnaeus, Carl (1750). Skånska resa („Патување низ Сканија“).

Надворешни врски[уреди]