Пјер Корнеј

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Пјер Корнеј
Pierre Corneille 2.jpg
Пјер Корнеј
Занимање писател
Националност Французин
Жанрови трагичар
Значајни дела Сид
Сопружник Мари де Лампериер
Роднини Томас Корнеј

Пјер Корнеј (6 јуни 1606 година – 1 октомври 1684 година) е француски трагичар, еден од тројцата големи француски драматурзи на седумнаесетиот век, заедно со Молеиер и Расин. Со драмско творештво од речиси четириесет години, Корнеј се смета за „татко на француската трагедија“.

Биографија[уреди]

Рани години и драми[уреди]

Корнеј е роден во Руен, Франција, како син на Март ле Пезан де Буасуијбер (Marthe le Pesant de Boisguilbert) и Пјер Корнеј (Pierre Corneille), почитуван адвокат. Поминал низ ригорозното језуитско образование на прочуениот Collège de Bourboн, од 1873 година познат како Lycée Pierre Corneille (Гимназија Пјер Корнеј). На осумнаесетгодишна возраст започнува да студира право, но во пракса неговите напори во голема мера се неуспешни. Неговиот татко му обезбедува две места во Министерството за шуми и реки на Руен. Додека работи во министерството ја пишува неговата прва драма. Не се знае точно кога ја напишал, но комедијата Мелита (Mélite), излегува во јавноста кога Корнеј им ја претставува на една патувачка трупа актери во 1629 година. На актерите им се допаднало делото и го направиле дел од својот репертоар. Претставата доживува голем успех во Париз, а Корнеј започнува редовно да пишува драми. Истата година се преселува во Париз, и наскоро станува еден од водечките драмски писатели на француската сцена. Неговите први комедии, почнувајќи од Мелита, се оддалечуваат од француската традиција на фарса, одразувајќи го високиот јазичен стил и манирите на модерното париско општество. Корнеј ја опишува неговата разнообразност на комедијата како "une peinture de la conversation des honnêtes gens" ("слика на разговор на ситното благородништво“). Неговата прва вистинска трагедија е Медеја (Médée), напишана во 1635 година.

Les Cinq Auteurs[уреди]

1634 година му носи и поголемо внимание од јавноста. Одбран е да напише неколку стихови по повод посетата на Руен од страна на Кардиналот Ришелју (Cardinal Richelieu). Кардиналот го забележува Корнеј и го избира да биде меѓу Les Cinq Auteurs („Петте поети“, се преведува и со „Друштвото на петте автори“). Останатите автори се: Гијом Колет (Guillaume Colletet), Буасробер (Boisrobert), Жан Ротру (Jean Rotrou), и Клод де Лестуал (Claude de Lestoile).

Овие петмина биле одбрани за да ја реализираат визијата на Ришелју за нов вид на драма која ќе ја нагласува доблеста. Ришелју им ги презентирал своите идеи, кои писателите ги изразувале во драмска форма. Меѓутоа, барањата на Кардиналот биле премногу ограничувачки за Корнеј, кој се обидувал да твори надвор од границите дефинирани од Ришелју. Ова ќе доведе до караница помеѓу драмскиот писател и неговиот вработувач. Откако му завршил првичниот договор, Корнеј ги напушта Les Cinq Auteurs и се враќа во Руен.

Querelle du Cid[уреди]

Во годините што следуваат по неговиот раскин со Ришелју, Корнеј го пишува делото кое се смета за негова најдобра драма. Сид (Le Cid), (al sayyid на арапски), е базирана на драмата Mocedades del Cid (1621) од Гијем де Кастро (Guillem de Castro). И двете драми се базирани на легендата за Родриго Дијаз де Вивар (Rodrigo Díaz de Vivar) (со прекар El Cid Campeador), воена фигура во Средновековна Шпанија.

Оригиналното издание на драмата од 1637 година е со поднаслов трагикомедија, со што јасно дава до знаење дека намерно не ја почитува класичната поделба на трагедија и комедија. Иако Сид постигнува огромен успех, станува предмет на жестока дискусија во врска со нормите на драмската практика, позната како Querelle du Cid или Расправа за Сид. Француската академија на Кардиналот Ришелју го признала успехот на драмата, но била одлучна дека драмата е неправилна, делумно затоа што не ги почитувала класичните единства на време, место и дејство (единството на време пропишува дека сите дејства во една драма мора да се одвиваат во времена рамка од дваесет и четири часа, единството на место дека мора дејството да се одвива само на едно место, а динството на дејство, дека содржината мора да биде сконцентрирана околу еден единствен конфликт или проблем). Новоформираната Академија претсавувала тело кое ја осигурувало државната контрола над културната активност. Иако обично се преокупирала со правењето напори за стандардизација на Францускиот јазик, лично Ришелју наредил да се направи анализа на Сид.

Биле подигнати обвинувања за неморал на драмата, во форма на една позната кампања со памфлети. Овие напади се базирале врз класичната теорија дека театарот е место на обликување на моралот. Сугестиите на Академијата во врска со драмата се изразени во делото на Жан Шапелен (Jean Chapelain), Sentiments de l'Académie française sur la tragi-comédie du Cid (1638). Дури и истакнатиот писател Жорж де Скудери остро ја критикува драмата во неговото дело Observations sur le Cid (1637).

Расправијата станала преголема за Корнеј, кој одлучил да се врати во Руен. Кога една од неговите драми добива лоша критика, Корнеј се повлекува од јавниот живот.

Одговор на Querelle du Cid[уреди]

По паузата од театарот, Корнеј се враќа во 1640 година. The Querelle du Cid прави Корнеј да обрнува поголемо внимание на класичните драмски правила. Ова убаво се гледа во неговите наредни драми, кои се класични трагедии: Хорациј (Horace) (1640 година, посветена на Ришелју), Сина (Cinna) (1643), и Полеукт (Polyeucte) (1643). Овие три драми, заедно со Сид се познати како „Класичната тетралогија“ на Корнеј. Корнеј исто така одговара на критиките на Академијата со тоа што прави поголем број на преработки на Сид, за да ја направи драмата поблиска до конвенциите на класичната трагедија. Изданијата од 1648, 1660 и 1682 година веќе не се поднасловени како „трагикомедија“, туку како „трагедија“.

Популарноста на Корнеј сé повеќе расте и до средината на 1640те, објавена е првата збирка негови драми. Се жени со Мари де Лампериер (Marie de Lampérière) во 1641 година. Тие заедно имаат седум деца. Кон крајот на 1640те години, Корнеј најмногу пишува трагедии:: Смртта на Помпеја (La Mort de Pompée), изведена во 1644 година), Родогун (Rodogune) (изведена во 1645 година), Теодор (Théodore) (изведена во 1646 година), и Ираклиј (Héraclius) (изведена во1647 година). Во овој период пишува и една комдија Лажго (Le Menteur, 1644).

Во 1652 година, драмата Пертарит (Pertharite) наидува на многу слаба критика, и разочараниот Корнеј решава да се откаже од театарот. Почнува да се фокусира на еден влијателен препев на делото Имитација на Христос (Imitation of Christ) од Тома Кемписки (Thomas à Kempis), кој го завршува во 1656 година. По отсуство од речиси осум години, успеваат да го убедат да се врати на сцената во 1659 година. Ја пишува драмата Едип, фаворизирана од Луј XIV. Наредната година, го објавува делото Три расправи за драмската поезија (Trois discours sur le poème dramatique) кои делумно претставуваат одбрана не неговиот стил. Ова дело може да се смета како одговор на Корнеј за Querelle du Cid. Тој истовремено ја задржува важноста на класичните драмски правила и ги правда своите трансгресии на тие правила во Сид. Корнеј расправа околу тоа дека аристотеловите правила за драмата, не треба да се земаат буквално како такви. Наместо тоа, тој вели дека правилата треба да се отворени за интерпретација. Иако важноста на класичните правила е задржана, Корнеј вели дека правилата не треба да бидат толку тирански за да ја задушат иновацијата.

Подоцнежни драми[уреди]

Иако Корнеј станува плоден автор по неговото враќање на сцената, пишувајќи по една драма годишно, за време на четиринаесетте години по 1659 година, неговите драми немаат толку голем успех како оние од почетокот на неговата кариера. Други автори почнуваат да стануваат популарни. Во 1670 година Корнеј и Жан Расин, еден од неговите драмски ривали, биле предизвикани да напишат драми за еден ист настан. Никој од драмските писатели не бил свесен дека и на другиот му е даден истиот предизвик. Кога и двете драми се завршени, општо прифатено мислење било дека драмата на Корнеј Тит и Береника (Tite et Bérénie, 1671година) е инфериорна на Расиновата Береника (Bérénice). Молиер е истотака истакнат автор во тоа време и Корнеј дури ја составува комедијата Психа (Psyché, 1671) во соработка со него (и Филип Кинол). Најголемиот дел од драмите што Корнеј ги пишува по неговото враќање на сцена се трагедии: Златното руно (La Toison d'or , 1660), Серториј (Sertorius, 1 662), Отон (Othon, 1664), Агесил (Agésilas, 1666), и Атила (Attila ,1667).

Последната драма на Корнеј е трагедијата Сурена (Suréna) (1674). По ова, тој се повлекува од сцената за последен пат, и умира во неговиот дом во Париз во 1648 година. Неговиот гроб во црквата Église Saint-Roch добива споменик дури во 1821та година.

Наводи[уреди]