Пракартвелски јазик

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Протокартвелски јазик)
Прејди на: содржини, барај

Пракартвелскиот јазик е хипотетичен заеднички предок на јужнокавкаските јазици кои се зборуваат во Кавказот. Овој предлог за заеднички предок на јужнокартвелските јазици е широкоприфатена теза меѓу лингвистите, кои пробале да го реконструираат јазикот со споредба на постоечките картвелски јазици.[1]

Генеологија[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Јужнокавкаски јазици.

Првиот предлог за генеолошката поврзаност на јазиците бил даден од Јохан Антон Гилденштет во 18 век, а подоцна подржан и од Г. Росен, Мари Фелисите Брос, Франц Боп и останати лингвисти. Понекогаш, ласкиот и мегрелскиот јазик се сметаат за дијалекти на еден јазик, занскиот.

Врз база на глотохронолошка анализа, Георги Климов предложил дека пракартвелскиот јазик се поделил на свански и пракартозенски јазик во 19 век п.н.е. [2][3], а понатака се поделиле и грузискиот и занскиот јазик во 8 век п.н.е.[3] Како и да е, датумите за оваа теза не се земаат за сосема сигурни и има потреба од дополнителна анализа.[2]


 
 
 
 
 
 
пракартвелски
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
пракартозански
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
празански
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
свански
 
ласки
 
мегрелски
 
грузиски
 
 


Фонологија[уреди]

Пракартвелски самогласки[4][5][6]
предни задни
неокругли округли
кратки долги кратки долги кратки долги
затворени (i [i]) (u [u])
средни e [ɛ] ē [ɛː] o [ɔ] ō [ɔː]
отворени a [ɑ] ā [ɑː]
Пракартвелски согласки[7][8]
лабијални дентални денто-алвеоларни алвеоларни меконепчани увуларни глотални
централни латерални[8]
носни m [m] n [n]
експлозивни звучни b [b] d [d] g [ɡ]
безвучни p [p] t [t] k [k] q [q]
избувливи [pʼ] [tʼ] [kʼ] [qʼ]
африкати звучни ʒ [d͡z] ʒ₁ [d͡ʐ] ǯ [d͡ʒ]
безвучни c [t͡s] c₁ [t͡ʂ] č [t͡ʃ]
избувливи ċ [t͡sʼ] ċ₁ [t͡ʂʼ] čʼ [t͡ʃʼ] ɬʼ [t͡ɬʼ]
фрикати безвучни s [s] s₁ [ʂ] š [ʃ] lʿ [ɬ] x [x] h [h]
звучни z [z] z₁ [ʐ] ž [ʒ] ɣ [ɣ]
вевни r [r]
апроксимантни w [w] l [l] y [j]

Користена литература[уреди]

  • Encyclopedia Britannica, 15th edition (1986): Macropedia, "Languages of the World", see section titled "Caucasian languages".
  • Fähnrich, H. (2002). „Kartwelische Wortschatzstudien“. Jena: Friedrich-Schiller-Universität. 
  • Gamkrelidze, Th. (1966) "A Typology of Common Kartvelian", Language, Vol. 42, No. 1 (Jan. – Mar.), pp. 69–83
  • Gamkrelidze, Th. & Machavariani, G. (1965). „The system of sonants and ablaut in Kartvelian languages (in Georgian and Russian)“. Tbilisi. 
  • Klimov, G. (1998a). „Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages“. Berlin: Mouton de Gruyter. 

Наводи[уреди]

  1. Britannica
  2. 2,0 2,1 Klimov (1998b), p. 14
  3. 3,0 3,1 Klimov (1994), p. 91
  4. Gamkrelidze & Machavariani (1965)
  5. Klimov (1998a), p. X
  6. Gamkrelidze (1966), p. 70, 73, 80
  7. Gamkrelidze (1966), p. 70
  8. 8,0 8,1 Fähnrich (2002), p. 5

Поврзано[уреди]