Пракартвелскиот јазик е хипотетичен заеднички предок на јужнокавкаските јазици кои се зборуваат во Кавказот. Овој предлог за заеднички предок на јужнокартвелските јазици е широкоприфатена теза меѓу лингвистите, кои пробале да го реконструираат јазикот со споредба на постоечките картвелски јазици.[1]
Генеологија [уреди]
-
Првиот предлог за генеолошката поврзаност на јазиците бил даден од Јохан Антон Гилденштет во 18 век, а подоцна подржан и од Г. Росен, Мари Фелисите Брос, Франц Боп и останати лингвисти. Понекогаш, ласкиот и мингрелскиот јазик се сметаат за дијалекти на еден јазик, занскиот.
Врз база на глотохронолошка анализа, Георги Климов предложил дека пракартвелскиот јазик се поделил на свански и пракартозенски јазик во 19 век п.н.е. [2][3], а понатака се поделиле и грузискиот и занскиот јазик во 8 век п.н.е.[3] Како и да е, датумите за оваа теза не се земаат за сосема сигурни и има потреба од дополнителна анализа.[2]
Фонологија [уреди]
Пракартвелски самогласки[4][5][6]
|
предни |
задни |
| неокругли |
округли |
| кратки |
долги |
кратки |
долги |
кратки |
долги |
| затворени |
(i [i]) |
|
|
|
(u [u]) |
|
| средни |
e [ɛ] |
ē [ɛː] |
|
|
o [ɔ] |
ō [ɔː] |
| отворени |
|
|
a [ɑ] |
ā [ɑː] |
|
|
Пракартвелски согласки[7][8]
|
лабијални |
дентални |
денто-алвеоларни |
алвеоларни |
меконепчани |
увуларни |
глотални |
| централни |
латерални[8] |
| носни |
m [m] |
n [n] |
|
|
|
|
|
|
| експлозивни |
звучни |
b [b] |
d [d] |
|
|
|
g [ɡ] |
|
|
| безвучни |
p [p] |
t [t] |
|
|
|
k [k] |
q [q] |
|
| избувливи |
ṗ [pʼ] |
ṭ [tʼ] |
|
|
|
ḳ [kʼ] |
qʼ [qʼ] |
|
| африкати |
звучни |
|
ʒ [d͡z] |
ʒ₁ [d͡ʐ] |
ǯ [d͡ʒ] |
|
|
|
|
| безвучни |
|
c [t͡s] |
c₁ [t͡ʂ] |
č [t͡ʃ] |
|
|
|
|
| избувливи |
|
ċ [t͡sʼ] |
ċ₁ [t͡ʂʼ] |
čʼ [t͡ʃʼ] |
ɬʼ [t͡ɬʼ] |
|
|
|
| фрикати |
безвучни |
|
s [s] |
s₁ [ʂ] |
š [ʃ] |
lʿ [ɬ] |
x [x] |
h [h] |
| звучни |
|
z [z] |
z₁ [ʐ] |
ž [ʒ] |
|
ɣ [ɣ] |
|
| вевни |
|
|
|
r [r] |
|
|
|
|
| апроксимантни |
w [w] |
l [l] |
|
y [j] |
|
|
|
|
Користена литература [уреди]
- пренасочување Шаблон:Наведена книга
- Gamkrelidze, Th. (1966) "A Typology of Common Kartvelian", Language, Vol. 42, No. 1 (Jan. – Mar.), pp. 69–83
- Gamkrelidze, Th. & Machavariani, G. (1965). „The system of sonants and ablaut in Kartvelian languages (in Georgian and Russian)“. Tbilisi.
- Klimov, G. (1998a). „Etymological Dictionary of the Kartvelian Languages“. Berlin: Mouton de Gruyter.
- ↑ Britannica
- ↑ 2,0 2,1 Klimov (1998b), p. 14
- ↑ 3,0 3,1 Klimov (1994), p. 91
- ↑ Gamkrelidze & Machavariani (1965)
- ↑ Klimov (1998a), p. X
- ↑ Gamkrelidze (1966), p. 70, 73, 80
- ↑ Gamkrelidze (1966), p. 70
- ↑ 8,0 8,1 Fähnrich (2002), p. 5
Поврзано [уреди]
Главна статија: „
