Прилепско-битолски дијалект

Прилепско-битолскиот дијалект на картата на македонските дијалекти

Прилепско-битолскиот дијалект е дијалект што спаѓа во подгрупата на централни дијалекти на западното наречје на македонскиот јазик. Дијалектот се зборува на територијата на градовите Прилеп, Битола, Лерин, Крушево и Демир Хисар со околината. Прилепско-битолскиот дијалект е близок дијалект со кичевско-поречкиот дијалект и со останатите дијалекти на централната подгрупа.

Овој дијалект, заедно со останатите дијалекти од централната подгрупа, се основата врз кој се темели стандардниот македонски јазик.

Фонолошки карактеристики

• фиксиран акцент
• стариот јат е сменет со е
• буквата е на крај е заменета со и
• губење на интервокалното в

Морфолошки карактеристики

• употреба на остатоци од дативен падеж: му рече Стојану
• употреба на стандардните лични заменки
• употреба на трите членови
• употреба на заповеден начин на сопствени именки
• загуба на -т во членската морфема за м.р. -от: градо, лебо, огно, дворо
• глаголскиот прилог освен со наставката -јќи има форми и на -јќум и -јќим: викајќум, одејќум, односно викајќим, одејќим, носејќим, покрај викајќи, одејќи

Разлики во говорите

Локалните разлики помеѓу прилепскиот и битолскиот говор се претежно од фонетски карактер.

Карактеристики на прилепскиот говор се:

• акцентираните /е, о/ по правило се реализираат како затворени фонови [ẹ, ọ]: 'ẹсен, л'ẹп, 'ọко, н'ọга, а во селските говори тие се дифтонгизираат: ^įела, ^įеден, д^įедо, к^уога, ^уосум.
• на поширок ареал отсуствува фонемата /ф/, со исклучок на градскиот говор; туѓото ф се предава со в: вурна, вилџан, вира, вустан, каве, но: фрла, фес, фенер, фурна во градскиот говор
• фонемите /ќ, ѓ/ се реализираат во некои позиции (најчесто пред задните вокали) со доста изразена фрикација: куќа, свеќа, паѓа, меѓа, односно: кујќа, цвејќе, нојќе, вејѓа, мејѓа, лујѓе, прејѓеска - со антиципирано ј, а во говорот на помладата генерација и цвејче, лујџе.
• прилепскиот говор се разликува од битолскиот по суфиксот -ув(а) за образување на имперфективни глаголи: купува, кажува

Карактеристики на битолскиот говор се:

• фонемата /л'/ како континуитет на старото палатално *l': Битол'а, бл'ут, кл'уч, пријател'
• глаголските образувања со суфиксот -в(а) од типот купва, кажва, менва, зајдва, фатва, родва

Надворешни врски

• Аудио материјал од говорот од Битола од колекцијата на Божидар Видоески - Фонотека на Центарот за ареална лингвистика при МАНУ
• Аудио материјал од говорот од с. Тополчани, Прилепско од колекцијата на Божидар Видоески - Фонотека на Центарот за ареална лингвистика при МАНУ