Прилепско-битолски дијалект

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Прилепско-битолскиот дијалект на картата на македонските дијалекти

Прилепско-битолскиот дијалект е дијалект што спаѓа во подгрупата на централни дијалекти на западното наречје на македонскиот јазик. Дијалектот се зборува на територијата на градовите Прилеп, Битола, Лерин, Крушево и Демир Хисар со околината. Прилепско-битолскиот дијалект е близок дијалект со кичевско-поречкиот дијалект и со останатите дијалекти на централната подгрупа.

Овој дијалект, заедно со останатите дијалекти од централната подгрупа, се основата врз кој се темели стандардниот македонски јазик.

Фонолошки карактеристики[уреди]

  • фиксиран акцент
  • стариот јат е сменет со е
  • буквата е на крај е заменета со и
  • губење на интервокалното в

Морфолошки карактеристики[уреди]

  • употреба на остатоци од дативен падеж: му рече Стојану
  • употреба на стандардните лични заменки
  • употреба на трите членови
  • употреба на заповеден начин на сопствени именки
  • загуба на -т во членската морфема за м.р. -от: градо, лебо, огно, дворо
  • глаголскиот прилог освен со наставката -јќи има форми и на -јќум и -јќим: викајќум, одејќум, односно викајќим, одејќим, носејќим, покрај викајќи, одејќи

Разлики во говорите[уреди]

Локалните разлики помеѓу прилепскиот и битолскиот говор се претежно од фонетски карактер.

Карактеристики на прилепскиот говор се:

  • акцентираните /е, о/ по правило се реализираат како затворени фонови [ẹ, ọ]: 'ẹсен, л'ẹп, 'ọко, н'ọга, а во селските говори тие се дифтонгизираат: įела, įеден, дįедо, куога, уосум.
  • на поширок ареал отсуствува фонемата /ф/, со исклучок на градскиот говор; туѓото ф се предава со в: вурна, вилџан, вира, вустан, каве, но: фрла, фес, фенер, фурна во градскиот говор
  • фонемите /ќ, ѓ/ се реализираат во некои позиции (најчесто пред задните вокали) со доста изразена фрикација: куќа, свеќа, паѓа, меѓа, односно: кујќа, цвејќе, нојќе, вејѓа, мејѓа, лујѓе, прејѓеска - со антиципирано ј, а во говорот на помладата генерација и цвејче, лујџе.
  • прилепскиот говор се разликува од битолскиот по суфиксот -ув(а) за образување на имперфективни глаголи: купува, кажува

Карактеристики на битолскиот говор се:

  • фонемата /л'/ како континуитет на старото палатално *l': Битол'а, бл'ут, кл'уч, пријател'
  • глаголските образувања со суфиксот -в(а) од типот купва, кажва, менва, зајдва, фатва, родва

Надворешни врски[уреди]