Праполинезискиот јазик е хипотетички јазик од кој се развиле денешните полинезиски јазици. Историската лингвистика го реконструирала јазикот со помош на споредбениот метод, слично како што се реконструирани праиндоевропскиот и прауралскиот јазик. Овој метод ја подржал теоријата дека татковината на праполинезискиот јазик е во Тонга, Самоа и околните острови.[1]
Фонологија[уреди]
Реконструкцијата потврдува дека јазикот имал 13 согласки и 5 самогласки.
|
усни |
алвеоларни |
меконепчени |
грлени |
| безвучни експлозивни |
*p |
*t |
*k |
*q |
| носни |
*m |
*n |
*ŋ |
|
| струјни |
*f |
*s |
|
*h |
| вевни |
|
*r |
|
|
| латерални |
|
*l |
|
|
| полисамогласки |
*w |
|
|
|
Самогласки[уреди]
Јазикот имал 5 самогласки, без присуство на должина на самогласките. Самогласките биле: a, e, i, o и u.[2]
Фонолошка споредба[уреди]
| праполинезиски |
*p |
*t |
*k |
*q |
*m |
*n |
*ŋ |
*w |
*f |
*s |
*h |
*l |
*r |
|
тонгански |
p |
t |
k |
ʔ |
m |
n |
ŋ |
v |
f |
h |
l |
Ø |
| ниуеански |
Ø |
| ? |
ʔ/Ø |
h |
h/Ø |
l/Ø |
| прајадрен полинезиски |
*p |
*t |
*k |
*ʔ |
*m |
*n |
*ŋ |
*w |
*f |
*s |
*Ø |
*l |
|
самоански |
p |
t |
ʔ |
Ø |
m |
n |
ŋ |
v |
f |
s |
Ø |
l |
| футунски |
k |
ʔ/Ø |
| тикописки |
Ø |
ɾ |
| нукуорски |
Ø |
h |
l |
| рапанујски |
ʔ/Ø |
v/h |
h |
ɾ |
| праисточнополинезиски |
*p |
*t |
*k |
*Ø |
*m |
*n |
*ŋ |
*w |
*f |
*h |
*Ø |
*l |
|
раротонгански |
p |
t |
k |
Ø |
m |
n |
ŋ |
v |
?/v |
ʔ |
Ø |
ɾ |
| туамотуански |
v |
f/h/v |
h |
ɾ |
| маорски |
w |
f/h |
ɾ |
| тахитски |
ʔ |
ʔ |
v |
f/v/h |
ɾ |
| северномаркиски |
k |
k |
v |
h |
ʔ |
| јужномаркиски |
ʔ |
n |
v |
f/h |
ʔ |
| хавајски |
k |
ʔ |
n |
w |
h/w |
l |
Лексичка споредба[уреди]
|
полинезиски зборовен фонд |
| праполинезиски |
тонгански |
ниуеански |
самоански |
рапанујски |
тахитски |
маорски |
раротонгански |
јужномаркиски |
хавајски |
македонски |
| *taŋata |
tangata |
tangata |
tagata |
tangata |
ta'ata |
tangata |
tangata |
ʻenata |
kanaka |
маж |
| *sina |
hina |
hina |
sina |
hina |
hinahina |
hina |
ʻina |
|
hina |
сивокос |
| *kanahe |
kanahe |
kanahe |
ʻanae |
|
'anae |
kanae |
kanae |
|
ʻanae |
барбун |
| *tiale |
siale |
tiale |
tiale |
tiare |
tiare |
tīare |
tiare |
|
kiele |
цвет |
| *waka |
vaka |
vaka |
vaʻa |
vaka |
va'a |
waka |
vaka |
vaka |
waʻa |
кану |
| *fafine |
fafine |
fifine |
fafine |
vi'e/vahine |
vahine |
wahine |
vaʻine |
vehine |
wahine |
жена |
| *matuqa[N 1] |
motuʻa |
motua |
matua |
matuʻa |
metua |
matua |
metua, matua |
motua |
makua |
родител |
| *rua |
ua |
ua |
lua |
rua |
rua [N 2] |
rua |
rua |
ʻua |
lua |
два |
| *tolu |
tolu |
tolu |
tolu |
toru |
toru |
toru |
toru |
toʻu |
kolu |
три |
- ↑ Грлениот глас во праполинезискиот се бележи со <*q>.
- ↑ Стар збор, современиот е piti.
- ↑
- пренасочување Шаблон:Наведена книга
- ↑ Rolle, Nicholas (2009). „The Phonetic Nature of Niuean Vowel Length“. „Toronto Working Papers in Linguistics (TWPL)“: 31.
