Никтативна мембрана
Никтитативна мембрана (од латински: nicto, nictare = трепнува) е проѕирен или прозрачен трет очен капак присатен кај некои животни. Овој очен капак се превлекува преку окото за заштита и за влажнење на окото, истовремено не попречувајќи го видот. Разни влекачи, птици, па дури и ајкули имаат целосна никтитативна мембрана, додека кај многу цицачи постои само мала, рудиментирана мембрана во аголот на окото. Некои цицачи, како поларната мечка и некои фоки, исто така имаат целосна никтитативна мембрана.[1]
Кај луѓето, plica semilunaris (видете слика) и поврзаните мускули се смета дека се еволутивен остаток од никтативна мембрана.[2] Чарлс Дарвин забележал дека кај африканските и австралијанските домородци plica semilunaris е нешто поголема од онаа кај другите народи.[2] Само за еден вид на приматите - Arctocebus calabarensis - е познато дека има целосна и функционална никтативна мембрана.[3]
За разлика од очните капаци кај луѓето, никтативната мембрана се движи хоризонтално преку окото. Вообичаено, таа е прозрачна. Кај некои животни - нуркачи, на пример дабарот и др., таа го покрива окото за да го заштити додека животното е под вода, и кај овие видови е целосно проѕирна. Кај други животни - нуркачи како на пример морските лавови, таа го прекрива окото на суво, за да го заштити од песок и други честички. Кај птиците, често служи да ги заштити очите на родителите додека ги хранат младите. Кај поларната мечка никтативната мембрана ги штити очите од снежно слепило, а кај ајкулите на пример, го штити окото кога тие го напаѓаат пленот. Клукајдрвците ја затвораат мембраната неколку милисекунди пред со клунот да удрат во дрвото, за да ги заштитат очите од испаѓање од очните дупки.[4]
Кај мачките и кучињата, никтативната мембрана обично не е видлива, освен ако внимателно му го отворите окото на животното додека спие. Кај некои кучешки раси, мембраната е склона на отпуштање, па доаѓа до состојба наречена црешово око.
Кај многу видови, било каква стимулација на окото (нпр. ако им дувнете) ќе резултира со рефлексно затворање на никативната мембрана. Оваа особина се применува за проучување на условените рефлекси кај зајците.[5]
[уреди] Наводи
- ↑ Owen, R. 1866–1868. Comparative Anatomy and Physiology of Vertebrates. London.
- ↑ 2,0 2,1 Darwin, Charles (1871). The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex. John Murray: London.
- ↑ Montagna, W., Machida, H., and Perkins, E.M. 1966. The skin of primates XXXIII.: The skin of the angwantibo. American Journal of Physical Anthropology. Vol. 25, 277–290.
- ↑ Wygnanski-Jaffe T, Murphy CJ, Smith C, Kubai M, Christopherson P, Ethier CR, Levin AV. (2007) Protective ocular mechanisms in woodpeckers Eye 21, 83–89.
- ↑ Gormezano, I. N. Schneiderman, E. Deaux, and I. Fuentes (1962) Nictitating Membrane: Classical Conditioning and Extinction in the Albino Rabbit Science 138:33–34.
