Македонската книжевност во 19 век

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Македонската книжевност во 19 век била скромна по обем и по вистински достигнувања. Во тоа време сè уште надвладувало усното творештво. Во овој период значајно е собирањето на народното творештво и неговото документирање. Тоа усно творештво силно влијаело врз понатамошното дооформување на македонската книжевност и македонскиот пишан збор. Ваквата необемна книжевна дејност и творештво било како резултат на историско-политичките околности во кои се наоѓале Македонците и Македонија. Таквите услови го прекинале континуитетот на создавање литературни дела од пред доаѓањето на Турците на Балканскиот полуостров па сè до појавата на Јоаким Крчовски и Кирил Пејчиновиќ. Всушност литературната дејност во почетокот на 19 век била задоцнет одглас на средновековната религиозно-поучна литература[1].

Сепак значењето на македонската книжевност од 19 век е несомнено. Таа ги изразува суштествените страни во развитокот на македонскиот народ, сведочејќи за неговите напори да се ослободи од затегнатоста и да стапи во редот на културните народи. Овој период е и доста важен при развојот на македонскиот јазик. Развојот на правописот и правописноте правила довело постепено до целосно оформување во еден современ стандарден македонски јазик. Покрај овие карактеристични црти, во некои од умотворбите и собраните дела, како оние на Марко Цепенков, се забележува одреден стил при пишување што укажува на зрела литературна култура кај Македонците од 19 век[2].

Почетокот на 19 век[уреди]

Во почетокот на 19 век се формирала покомпактна македонска граѓанска средина која стекнала извесна економска моќ и со тоа дошло до менување на традиционалниот живот на Македонците во овој период. Покрај тоа, кај граѓанскиот започнало да се покажува интерес и за зацврстување на својата положба на културно-општествен план. Тоа резултирало со отворање на нови манастири, цркви и школи кои за кратко време биле обележани како „ќелијни училишта“.

Стремежот да се создадат упоришта на културно-просветна дејност се изразило видно во активноста на македонското граѓанство во првата половина на 19 век. Тогашните услови, политичко-историски, не дозволиле да се создаде голем образовен центар но се постигнал одреден степен на образование кај граѓанството. Таков прв обид е отворањето на печатницата на Теодосиј Синаитски во Солун во 1838, иако кратко траела. Втор обид за отворање на печатница за македонски учебници за македонските училишта бил во 1860 година по иницијатива на Партениј Зографски, литературен работник и кукушки владика. Вториот обид не дал резултати поради грчкото противење. Така голем број од македонските книги се печателе во странство.

Наводи[уреди]

  1. стр. 132, За македонската литература, Блаже Конески, Култура, Скопје, 1967
  2. стр. 133, За македонската литература, Блаже Конески, Култура, Скопје, 1967

Видете исто така[уреди]