Литературна бессмисленост

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Литературна бессмислица (или нонсенс литература) се однесува на широкоопфатна категоризација во литературата која си поигрува со конвенциите на јазикот и правилата на логиката и разумот преку смисловни и бессмислени елементи. Иако најпознатата форма на литературна бессмислица се бессмислените стихови(кај нас познати и како нонсенс поезија), жанрот е присутен во многу форми на литературата.

Ефектот на бессмислиците почесто e како последица на одвишок, отколку недостиг на значење. Бессмислиците се често хумористични по природа, иако нивниот хумор потекнува од самата бессмислена природа, во споредба со вообичаениот хумор кој е смешен бидејќи има смисла.[1]

Содржина

Историја [уреди]

Цртеж од Џон Тениел на бессмислените суштества во поемата Џабервоки на Луис Керол.

Корените на литературната бессмислица, можат да се поделат на две главни гранки. Првата и постарата гранка ги протегнува своите корени до фолклорната традиција, народните приказни, драми, стихотворби, песни и игри, како на пример детската стихотворба „Еј Дидл Дидл“.[2] Училишните стихотворби и книжевниот лик на Мајката Гуска донекаде се модерни реинкарнации на овој стил на пишување. Нејзината улога во фолклорната традиција варира од онаа мнемонична направа до субверзивна измена на иконскиот текст

Другата гранка на литературната бессмислица потекнува од интелектуалните абсурдности на дворските поети, учени луѓе и различни видови на интелектуалци. Овие писатели често сознавале софистицирано-бессмислени пародии на латинските дела, религиозни теми и политичка сатира.[3]

Денес, жанрот на литературна бессмислица се смета за комбинација од овие две гранки.[4] Иако не бил првиот што пишувал на овој хибриден вид на бессмисленост, Едвард Лир ги развил и популаризирал многу од неговите кратки шеговити песни (почнувајќи од „Книга на Бессмислици„ (1846) и други познати текстови како на пример „ Бувот и Мачката“, „Донгот со светлечки нос“, „Џамблите“ и „Приказната за четирите мали деца кои го прошетаа светот. Луис Керол го продолжил овој тренд, правејќи ги литературните бессмислици светски феномен со Авантурите на Алиса во Земјата на Чудата[] (1865) и Низ Огледалото (1871). Поемата „Џабервоки“ на Керол, која се појавува во [„Низ огледалото, и што Алиса најде таму “].[5]

Теорија [уреди]

Реченицата „Безбојните зелени идеи спијат диво“ била искована од Ноам Чомски како пример за бессмислица.[6] Секој поединечен збор има значење, и é граматички подреден, но резултатот сепак е бессмислен. Инспирацијата за овој обид на создавање зборовна бессмислица дошла од идејата за спротиставеност и релевантни или нематеријални карактеристики, кои сигурно би направиле една фраза бессмислена.

Во техниките на бессмисленоста спаѓаат погрешна причина и последица, комбинирани зборови (portmanteau), неологизми (neologism), превртувања и инверзии, непрецизности, симултаност, несогласност помеѓу сликата и текстот, арбитрарност, бесконечно повторување, негативност или отсликување, и злоупотреба.[7] Бессмислената тафтологија, редупликација и апсурдната прецизност истот така се често употребувани во жанрот на бессмисленото.[8]

Во литературната бессмислица, формалната дикција (изгорвор) и тонот се граничат со елементи на апсурд. Најпрепознатлива е по различните техники кои ги користи да постигне ефект на бессмисленост, како на пример неологизми и погрешна причина и последица. За еден текст За некој текст да се смета за литературна бессмислица, мора да содржи изобилство техники на бессмисленото, вткаени во ткаенинате на делото. Ако во текстот има само повремени бессмислени техники тогаш тоа може да не се смета за литературна бессмислица, иако можеби некои сегменти од делото содржат ефект на бессмисленост.[9]

Литературата на бессмисленото е успешна поради преовладувачката човекова желба да го пронајде значењето, каде било и секаде и дури каде што го нема.[10]

Што не припаѓа на овој жанр [уреди]

Нафрлањето неодредени букви или зборови може да биде вид бессмисленос, но вистинската бессмислена литература има семантичко, синтаксичко, фонетичко или контелстуално значење.[11] Литературата која спроведува употребата на неологизми или измислени зборови се разликува од нафрлањето ако контекстот им придава значење на тие зборови или ако е направена игра со зборови за нафрлените зборови да асоцираат на познати зборови, како на пример поемите Џабервоки или Еј Дидл Дидл.[12]

Бессмисленост не е исто со фантазијата, иако понекогаш постојат сличности помеѓу нив. Иако бессмисленоста ги користи чудните суштесва, случувања во други светови, магија и животните кои зборуваат од фантазијата, овие надприродни феномени не се бессмислени сè додека нивното постоење е поддржано со очигледна логика. Разликата лежи во постојаната и обединета природа на фантазијата. [13] Според неговите правила, се има смисла во светот на фантазијата;во светот на бессмисленостите не постои таков постојан систем, иако ова можеби посочува на постоењето на еден загадочен систем кој е надвор од нашиот дофат.[14] Природата на магијата во склоп на еден замислен свет може да ни послужи како пример за оваа разлика. Фантастичните светови ја користат магијата за логично да го објаснат невозможното. Магијата е ретка во светот на бессмисленоста, но кога ќе се појави, таа е бессмислен вид на магија која само ја зголемува мистеријата, и не решава ништо.Ова се случова во „Приказни од Ротабага од Карл Сандбург, на пример кога Џејсон Сквиф, поседува златен магичен предмет кој му ги претвора капата, ракавиците и чевлите во пуканки бидејки, според правилата на магијата „Ако ја имаш буквата Ф во името тогаш мораш да имаш капа од пуканки, ракавици од пуканки и чевли од пуканки“.[15]

Гатанките само изгледаат бессмислено сè додека не се најде одговорот. Најпознатата бессмислена гатанка е таква само затоа што уште од почетокот немала одговор. Во „Алиса во земјата на чудата“ на Керол, Лудиот шапкар ја прашува Алиса „ Зошто гавранот е сличен на маса за пишување?“ Кога Алиса ќе се предаде, Шапкарот одговата дека ни тој не знае, создавајки притоа бессмислена гатанка.[16] Некои наизглед бессмислени текстови се всушност загатко, како популарната песна од 40те години на дваесетиот век „Маирзи Дотс“, кои на почеток изгледа дека нема значење но има забележлива порака.[17]

Публика [уреди]

Додека поголемиот дел од бесмисленостите од деветнаесетиот век навами биле начишани за деца, овој вид има многу подолга историја во литературата за возрасни пред деветнаесетиот век.Личности како Џон Хочкинс, Хенри Пичм, Џон Санфорд, и Џон Тејлор, живееле во раниот седумнаесети век и биле значајни писатели на бессмисленото во нивното време.[18] Исто така се појавуваат како значаен елемент во делата на Флан О’Брајан и Јуџин Јонеско. Литературните бессмислици, наспроти фолклорните видови на бессмислици кои од секогаш постоеле, за прв пат биле пишувани за деца во раниот деветнаесети век. Биле популаризирани од Едвард Лир и подоцна од Луис Керол. Денес во литературните бессмислици уживаат и децата и возрасните.

Писатели на бессмисленото [уреди]

Двајцата најпознати писатели на бессмисленото од англиската книжевност се Едвард Лир (1812-1888) и Луис Керол (Чарлс Лудвиг Доџсон) (1832-1898),затоа што тие популаризирале една многу постара форма на литературен израз.„Латино-Англикусот“ препраќан при допишувањето на Џонатан Свифт и неговиот „Вицерој Трифлер [Томас] Шеридан„ во 1730те со сигурност се квалификува.

Други писатели на бессмисленото во англиската литература:

  • Даглас Адамс
  • Ивор Катлер
  • Николас Дали
  • Мајк Гордон
  • Едвард Гори
  • Спајк Милиган
  • Флан О'Брајан
  • Мервин Пик
  • Џек Прелутски
  • Анушка Равишанкар
  • Лора Е.Ричардс
  • Мајкл Розен
  • Карл Сандбург
  • Др. Зуз
  • Шел Силверстајн
  • Џејмс Турбер
  • Алан Вотс
  • и нај скорешно Др.и Г-дин Дорис Хагис-он-Веи (Дејв Егерс и неговиот брат Кристофер и Dr. and Mr. Doris Haggis-on-Whey (Dave Eggers and his brother Christopher) и Хутинг Јард на Френк Ки.

Писатели на бессмисленото од други јазици вклучуваат:

  • Али-Акбар Дехода (Персиски)
  • Ленарт Хелсинг (Шведски)
  • Зинкен Хоп (Норвешки)
  • Алфред Џери
  • Кристијан Моргенстерн (Германски)
  • Халфдан Расмусен (Дански)
  • Шукмар Реј (Бенгалски)
  • Ерик Сатие (Француски)

Популарна Култура [уреди]

Во полето на уметноста, дадаизмотдадаизмот во одредени карактеристики е сличен на бессмислицата, но и доста се разликува од неа.

Дејвид Брн фронтменот на арт рок групата Токинг Хедс, користи сличен начин на пишување песни.Како дел од Такинг Хедс, Брн често комбинирал припоени а сепак не поврзани фрази за да создаде бессмислени текстови во песните како на пример : „Запалувајќи ја куќата“, “Флипи флопи“ и „Со женска е подобро“. Истот така Токинг Хедс музички ја поставиле дадаичната поема на Хуго Бал "Gadji beri bimba" во песната „Ај Зимбра“.

Сид Барет, фронтменот и основачот на Пинк Флојд, бил познат по неговото бессмислено пишување кое било многу застапено во првиот албум на Пинк Флојд, Свирачот на портите на зората.[19] Хип-хоп продуцентски куќи како на пример Дефинитив Џинкс и Биг Дада и артистите како Мф доом, И-ЕЛ-Пи и Езоп Рок често имаат бессмислени текстови каде што римата е фонетички исправна, но нивната содржина сосема неправилна.

„Шизополис“ на Стивен Содерберг вклучува надреализам и дадаизам, за да конструира бессмислен заплет.

[Во стриповите, делата на Глен Бакстер вообичаено се бессмислени, потпирајќи се на збунувачката игра меѓу зборовите и сликите. Зипи и Пинхеад, од Бил Грифит, е американски стрип кој во своите бесссмислечки процеси ги спојува философијата и поп културата.Зипи и Пинхеад, од Бил Грифит, е американски стрип кој во своите бесссмислечки процеси ги спојува философијата и поп културата.

Видете исто така [уреди]

Забелешки [уреди]

  1. ↑ Tigges, Anatomy, p. 255.
  2. ↑ Heyman, Boshen, pp. 2-4
  3. ↑ Malcolm, p. 4.
  4. ↑ Malcolm, pp. 6-7.
  5. ↑ Malcolm, p. 14.
  6. ↑ Chomsky, p. 15.
  7. ↑ Tigges, Anatomy, pp. 166-167.
  8. ↑ Heyman, Naissance, pp. xxvi-xxix
  9. ↑ Lecercle, p. 29.
  10. ↑ Lecercle, p. 64.
  11. ↑ Tigges, p. 2.
  12. ↑ Tigges, p. 81.
  13. ↑ Anderson, p. 33.
  14. ↑ Tigges, pp. 108-110.
  15. ↑ Sandburg, p. 82.
  16. ↑ Carroll, p. 55.
  17. ↑ „Cabaret and Jazz Songs by Dennis Livingston“. http://www.dennislivingston.com/jl_mairzy.htm. проверено на 24 април 2010. 
  18. ↑ Malcolm, p. 127.
  19. ↑ „Syd Barrett: A Very Irregular Head by Rob Chapman“. http://www.guardian.co.uk/music/2010/apr/25/syd-barrett-irregular-head-review. проверено на 24 април 2010. 

Наводи [уреди]

Понатамошно читање [уреди]

Примарни извори

  • Carroll, Lewis (Charles Lutwidge Dodgson), Alice in Wonderland (1865). ed. Donald J. Gray, 2nd edition. London: Norton, 1992.

_________. The Complete Works of Lewis Carroll. London: Nonesuch Press, 1940.

  • Daly, Nicholas. A Wanderer in Og. Cape Town: Double Storey Books, 2005.
  • [Eggers, Dave and his brother Christopher] aka Dr. and Mr. Doris Haggis-on-Whey'. Giraffes? Giraffes!, The Haggis-On-Whey World of Unbelievable Brilliance, Volume 1., Earth: McSweeney's, 2003.

_________. Your Disgusting Head: The Darkest, Most Offensive--and Moist--Secrets of Your Ears, Mouth and Nose, Volume 2., 2004.
 _________. Animals of the Ocean, In particular the giant squid, Volume 3, 2006

  • Gordon, Mike. Mike's Corner: Daunting Literary Snippets from Phish's Bassist. Boston: Bulfinch Press, 1997.
  • Gorey, Edward. Amphigorey. New York: Perigee, 1972.

_________. Amphigorey too. New York: Perigee, 1975.
_________. Amphigorey Also. Harvest, 1983.
_________. Amphigorey Again. Barnes & Noble, 2002.

  • Kipling, Rudyard, Just So Stories.New York: Signet, 1912.
  • Lear, Edward, The Complete Verse and Other Nonsense. Ed. Vivian Noakes. London: Penguin, 2001.
  • Lennon, John, Skywriting by Word of Mouth and other writings, including The Ballad of John and Yoko. New York: Perennial, 1986.

_________. The Writings of John Lennon: In His Own Write, A Spaniard in the Works New York: Simon and Schuster, 1964, 1965.

  • Milligan, Spike, Silly Verse for Kinds. London: Puffin, 1968.
  • Morgenstern, Christian, The Gallows Songs: Christian Morgenstern's "Galgenlieder", trans. Max Knight. Berkeley: University of California Press, 1963.
  • Peake, Mervyn, A Book of Nonsense. London: Picador, 1972.

_________. Captain Slaughterboard Drops Anchor. London: Country Life Book, 1939.
_________. Titus Groan. London: Methuen, 1946.

  • Rasmussen, Halfdan. Hocus Pocus: Nonsense Rhymes, adapted from Danish by Peter Wesley-Smith, Illus. IB Spang Olsen. London: Angus & Robertson, 1973.
  • Ravishankar, Anushka, Excuse Me Is This India? illus. by Anita Leutwiler, Chennai: Tara Publishing, 2001.

_________. Wish You Were Here, Chennai: Tara Publishing, 2003.
_________. Today is My Day, illus. Piet Grobler, Chennai: Tara Publishing, 2003.

  • Richards, Laura E., I Have a Song to Sing You: Still More Rhymes, illus. Reginald Birch. New York, London: D. Appleton--Century Company, 1938.

_________. Tirra Lirra: Rhymes Old and New, illus. Marguerite Davis. London: George G. Harrap, 1933.

  • Rosen, Michael, Michael Rosen’s Book of Nonsense, illus. Claire Mackie. Hove: Macdonald Young Books, 1997.
  • Sandburg, Carl, Rootabaga Stories. London: George G. Harrap, 1924.

_________. More Rootabaga Stories.

  • Thurber, James, The 13 Clocks, 1950. New York: Dell, 1990.
  • Watts, Alan, Nonsense. New York: E.P. Dutton, 1975; originally Stolen Paper Review Editions, 1967.

Антологии

  • A Book of Nonsense Verse, collected by Langford Reed, Illus. H.M. Bateman. New York & London: G.P. Putnam's Sons, 1926.
  • The Everyman Book of Nonsense Verse, ed. Louise Guinness. New York: Everyman, 2004.
  • The Faber Book of Nonsense Verse, ed. Geoffrey Grigson. London: Faber, 1979.
  • A Nonsense Anthology, collected by Carolyn Wells. New York: Charles Schribner's Sons, 1902.
  • O, What Nonsense!, selected by William Cole, illus. Tomi Ungerer. London: Methuen & Co., 1966.
  • The Puffin Book of Nonsense Verse, selected and illus. Quentin Blake. London: Puffin, 1994.
  • The Tenth Rasa: An Anthology of Indian Nonsense, ed. Michael Heyman, with Sumanyu Satpathy and Anushka Ravishankar. New Delhi: Penguin, 2007. The blog for this book and Indian nonsense: [1]

Вторични извори

  • Andersen, Jorgen, “Edward Lear and the Origin of Nonsense” English Studies, 31 (1950): 161-166.
  • Baker, William, “T.S. Eliot on Edward Lear: An Unnoted Attribution,” English Studies, 64 (1983): 564-566.
  • Bouissac, Paul, “Decoding Limericks: A Structuralist Approach,” Semiotica, 19 (1977): 1-12.
  • Byrom, Thomas, Nonsense and Wonder: The Poems and Cartoons of Edward Lear. New York: E.P. Dutton, 1977.
  • Cammaerts, Emile, The Poetry of Nonsense. London: Routledge, 1925.
  • Chesterton, G.K., “A Defence of Nonsense,” in The Defendant (London: J.M. Dent & Sons, 1914), pp. 42–50.
  • Chitty, Susan, That Singular Person Called Lear. London: Weidenfeld and Nicholson, 1988.
  • Colley, Ann C., Edward Lear and the Critics. Columbia, SC: Camden House, 1993.

_________. “Edward Lear’s Limericks and the Reversals of Nonsense,” Victorian Poetry, 29 (1988): 285-299.
_________. “The Limerick and the Space of Metaphor,” Genre, 21 (Spring 1988): 65-91.

  • Cuddon, J.A., ed., revised by C.E. Preston, “Nonsense,” in A Dictionary of Literary Terms and Literary Theory, 4th edition (Oxford: Blackwell, 1976, 1998), pp. 551–58.
  • Davidson, Angus, Edward Lear: Landscape Painter and Nonsense Poet. London: John Murray, 1938.
  • Deleuze, Gilles, The Logic of Sense, trans. Mark Lester with Charles Stivale, ed. Constantin V. Boundas. London: The Athlone Press, (French version 1969), 1990.
  • Dilworth, Thomas, “Edward Lear’s Suicide Limerick,” The Review of English Studies, 184 (1995): 535-38.

_________. “Society and the Self in the Limericks of Lear,” The Review of English Studies, 177 (1994): 42-62.

  • Dolitsky, Marlene, Under the Tumtum Tree: From Nonsense to Sense. Amsterdam: John Benjamins, 1984.
  • Ede, Lisa S., “The Nonsense Literature of Edward Lear and Lewis Carroll”. unpublished PhD dissertation, Ohio State University, 1975.

_________. “Edward Lear’s Limericks and Their Illustrations” in Explorations in the Field of Nonsense, ed. Wim Tigges (Amsterdam: Rodopi, 1987), pp. 101–116.
_________. “An Introduction to the Nonsense Literature of Edward Lear and Lewis Carroll” in Explorations in the Field of Nonsense, ed. Wim Tigges (Amsterdam: Rodopi, 1987), pp. 47–60.

  • Flescher, Jacqueline, “The language of nonsense in Alice,” Yale French Studies, 43 (1969-70): 128-44
  • Graziosi, Marco, “The Limerick” on Edward Lear Home Page (http://www2.pair.com/mgraz/Lear/index.html)
  • Guiliano, Edward, “A Time for Humor: Lewis Carroll, Laughter and Despair, and The Hunting of the Snark” in Lewis Carroll: A Celebration, ed. Edward Guiliano (New York, 1982), pp. 123–131.
  • Haight, M.R., “Nonsense,” British Journal of Aesthetics, 11 (1971): 247-56.
  • Hark, Ina Rae, Edward Lear. Boston: Twayne Publishers, 1982.

_________. “Edward Lear: Eccentricity and Victorian Angst,” Victorian Poetry, 16 (1978): 112-122.

  • Heyman, Michael, Isles of Boshen: Edward Lear in Context. PhD dissertation, University of Glasgow, 1999. [2]

_________. "A New Defense of Nonsense; or, 'Where is his phallus?' and other questions not to ask" in Children's Literature Association Quarterly, Winter 1999-2000. Volume 24, Number 4 (186-194)
_________. "An Indian Nonsense Naissance" in The Tenth Rasa: An Anthology of Indian Nonsense, edited by Michael Heyman, with Sumanyu Satpathy and Anushka Ravishankar. New Delhi: Penguin, 2007.

  • Hilbert, Richard A., “Approaching Reason’s Edge: ‘Nonsense’ as the Final Solution to the Problem of Meaning,” Sociological Inquiry, 47.1 (1977): 25-31
  • Huxley, Aldous, “Edward Lear,” in On the Margin (London: Chatto & Windus, 1923), pp. 167–172
  • Lecercle, Jean-Jacques, Philosophy of Nonsense: The Intuitions of Victorian Nonsense Literature. London, New York: Routledge, 1994.
  • Lehmann, John, Edward Lear and his World. Norwich: Thames and Hudson, 1977.
  • Malcolm, Noel, The Origins of English Nonsense. London: Fontana/HarperCollins, 1997.
  • McGillis, Roderick, "Nonsense," A Companion to Victorian poetry, ed. by Richard Cronin, Alison Chapman, and Anthony Harrison. Oxford: Blackwell, 2002. 155-170.
  • Noakes, Vivien, Edward Lear: The Life of a Wanderer, 1968. Glasgow: Fontana/Collins, revised edition 1979.

_________. Edward Lear, 1812-1888. London: Weidenfeld and Nicolson, 1985.

  • Nock, S. A., “Lacrimae Nugarum: Edward Lear of the Nonsense Verses,” Sewanee Review, 49 (1941): 68-81.
  • Orwell, George, “Nonsense Poetry” in Shooting an Elephant and Other Essays. London: Secker and Warburg, 1950. pp. 179–184
  • Osgood Field, William B., Edward Lear on my Shelves. New York: Privately Printed, 1933.
  • Partridge, E., “The Nonsense Words of Edward Lear and Lewis Carroll,” in Here, There and Everywhere: Essays Upon Language, 2nd revised edition. London: Hamilton, 1978.
  • Prickett, Stephen, Victorian Fantasy. Hassocks: The Harvester Press, 1979.
  • Reike, Alison, The Senses of Nonsense. Iowa City: University of Iowa Press, 1992.
  • Robinson, Fred Miller, “Nonsense and Sadness in Donald Barthelme and Edward Lear,” South Atlantic Quarterly, 80 (1981): 164-76.
  • Sewell, Elizabeth, The Field of Nonsense. London: Chatto and Windus, 1952.
  • Stewart, Susan, Nonsense: Aspects of Intertextuality in Folklore and Literature. Baltimore: The John’s Hopkins UP, 1979.
  • Tigges, Wim, An Anatomy of Literary Nonsense. Amsterdam: Rodopi, 1988.

_________. “The Limerick: The Sonnet of Nonsense?” Dutch Quarterly Review, 16 (1986): 220-236.
_________. ed., Explorations in the Field of Nonsense. Amsterdam: Rodopi, 1987.

  • van Leeuwen, Hendrik, “The Liaison of Visual and Written Nonsense,” in Explorations in the Field of Nonsense, ed. Wim Tigges (Amsterdam: Rodopi, 1987), pp. 61–95.
  • Wells, Carolyn, “The Sense of Nonsense,” Scribner’s Magazine, 29 (1901): 239-48.
  • Willis, Gary, “Two Different Kettles of Talking Fish: The Nonsense of Lear and Carroll,” Jabberwocky, 9 (1980): 87-94.
  • Wullschläger, Jackie, Inventing Wonderland, The Lives and Fantasies of Lewis Carroll, Edward Lear, J.M. Barrie, Kenneth Grahame, and A.A. Milne. London: Methuen, 1995.

Надворешни врски [уреди]

Преземено од „http://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Литературна_бессмисленост&oldid=2971645“