Кралско научно друштво во Упсала

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Детаљ од зградата на друштвото во Упсала

Кралско научно друштво во Упсала (шведски: Kungliga Vetenskaps-Societeten i Uppsala) — најстарата кралска академија во Шведска. Има 50 академици и 100 странски членови.

Меѓу првите истакнати членови на друштвото се вбројуваат изумителот Емануел Сведенборг и научникот Андерс Целзиус.

Историски преглед[уреди]

Академијата е основана во 1710 во градот Упсала на иницијатива на универзитетскиот библиотекар Ерик Бенцелиус Помладиот (подоцна архиепископ на Упсала) под името Collegium curiosorum.[1] Во 1719 името се менува во Societas Literaria Sueciae, а во 1728, со добивањето на кралска поделба, академијата станува Societas regia literaria et scientarium. Од средината на XVIII век установата е позната како Societas regia scientarum upsaliensis. Сè до 1863 сите изданија на академијата биле на латински јазик.[2]

Состав[уреди]

Академијата има 130 шведски и 100 странски академици, кои се делат на четири „класи“[3]: „математичко-физичка“, „природонаучно-медицинска“, „историско-археолошка“ и „техничко-економска".[4] Со класите раководи управниот президиум, кој е составен од претседателот, потпретседателот, секретарот, потсекретарот и благајникот: кралот на Шведска е почесен претседател на академијата.[4]

Награди[уреди]

Еве краток опис на наградите што ги доделува академијата (од Royal Society of Sciences in Uppsala (2010))

Линеева награда[уреди]

Ова е најстарата награда на академијата. Го носи името на истакнатиот биолог Карл Лине. Фондот е воспоставен со средства од неговата сопруга Сара во 1803.

Целзиусов медал[уреди]

Ова е најпрестижната награда на академијата. Воведена е во 1961 и го носи името на научникот Андерс Целзиус. Се доделува на научни работници од полето на математиката и физиката. Добитникод го одбира математичко-физичката класа на академици.

Бергстедова награда[уреди]

Бергстедовата награда е воведена во 1827 со финансии од државниот секретар Ерик Бергстет.

Таленова награда[уреди]

Наградата е воведена во 1902 и го носи името на професорот-физичар Роберт Тален.

Туреусова награда[уреди]

Туреусовата награда е воведена во 1971 со средства подарени од Лили и Свен Туреус. Првично е замислена како еднократна награда, но денес се доделува секоја година по одлука на една од четирите класи во академијата.

Бенцелиусова стипендија[уреди]

Ова е награда наречена во чест на основачот на академијата Ерик Бенцелиус Помладиот. Воведена е во 1980 и црпи од сопствените средства на академијата. Наменета е за млади научни истражувачи.

Поврзано[уреди]

Белешки[уреди]

  1. од латински; буквално: „Колегиум на љубопитните“.
  2. Повеќе информации во наводите Rosén & Westrin 1893, стр. 770–773 и Westrin 1921, стр. 118–121.
  3. Овој поим се користи како синоним за одделение. Ова е вообичаен поим кај академиите.
  4. 4,0 4,1 Погл. Royal Society of Sciences in Uppsala (2010) „рубрика организација“ на мрежното место.

Наводи[уреди]

Надворешни врски[уреди]