Кичевско-поречки дијалект

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Кичевско-поречкиот дијалект на картата на македонските дијалекти. Кичевско-поречкиот е дел од централните говори обележани со бела боја.

Кичевско-поречкиот дијалект е дијалект што спаѓа во подгрупата на централни дијалекти на западното наречје на македонскиот јазик. Дијалектот се зборува на територијата на градовите Кичево и Македонски Брод со околината. Кичевско-поречкиот дијалект е близок дијалект со прилепско-битолскиот дијалект и со останатите дијалекти на централната подгрупа. Овој дијалект, заедно со останатите дијалекти од централната подгрупа, се основата врз кој се темели стандардниот македонски јазик.

Фонолошки карактеристики[уреди]

  • промена на носната самогласка /õ/ со /о/;
  • промена на вокалното /̩l/ со /̩r/;
  • употреба на согласната група /ʃt/, /ʒd/;
  • губење на интервокалното /v/.

Морфолошки карактеристики[уреди]

  • употреба на остатоци од дативен падеж: му рече Стојану
  • употреба на суфиксот деминутив -уле: дете- детуле
  • употреба на суфиксот -т за трето лице еднина, сегашно време: тој одит, тој пишуват, тој гледат, тој зборуват
  • употреба на трите членови
  • губење на суфиксот -м за прво лице еднина, сегашно време: јас ода, јас пишува, јас гледа, јас зборува.

Примери[уреди]

Поречки дијалект
Сиби́л еденси́ромаф. Би́л гла́вен као́фчар. Еднуш о́фците силе́жале на́пладне и то́ј си ле́жел до о́фците соро́ката по́тпрен. Се запа́лило крајо́фците о́ген’. Пи́штит не́што во о́гин’от, ле́леет го́рата. Огнот мусепри́бират назми́јата и таа пи́штит. Овја штоби́л у́бо срце, ка́ко дајеспа́сит зми́јава, сепла́шил да негои́зеет. Сепре́думал на́јпосле и гопру́жил ста́пот кејзми́јата. И зми́јата се зафа́тила заста́по и у́горе поро́ка ио́колувра́т согла́ата на́прет. И муве́лит зми́јава нао́фчарот: „Ајде, ке́јќетено́са ја́, та́мо ќо́јме“.[1]
Кичевски дијалект
До́јде еднаа́ждеја соде́вет глај. Коисесја́де, сека́че наеноте́пе ви́соко. Сера́сплаче и пу́шти три со́лѕи. Ти́е три́солѕи гоодне́соа Ста́мбол поло́јната. Ра́збрал ца́рот затајара́бота, сео́пулел нате́пето и ре́кол даепра́шат ажде́ата што́сакат. Ажде́ата ре́кла: „Или ма́ш мина́јдојт ца́рот, или ци́л Ста́мбол ќегоо́днеса“. Ца́рот сесе́тил затро́јца бра́ќа штоживе́еле воСта́мбол. Пра́тил лу́ѓе дапра́шаат зати́е тро́јца бра́ќа. Кого пра́шале е́дниот алиса́кат даиби́дет ма́ш наажде́ата, то́ј ре́кол отине́ќе, поштосии́мал же́на. Гопра́шале две́ќиот. То́ј ре́кол: „Ја́ сии́мам же́на и е́ден го́лем пи́ф кајштоси во́за ка́јк“. По́шле кајпоста́риот и муре́кле: „Али са́каш даиби́диш ма́ш наажде́ата?“ — „Мо́жа, сесогла́соа“ — рекол тре́ќиот и езе́л ажде́ата заже́на и та́ка гоку́ртулел Ста́мбол.[1]
Песна „Омарно жешко сонце“

Омарно жешко сонце грејт
и никој на земата не смејт
очи да отворит, ура, ура.
И никој на земјата не смејт
очи да отворит, напред, напред.

Ја народ црнејт, таму на брего
и ноќта ангел јасно викаше:
„О, Боже, до кога и до Бога?“
и ноќта ангел јасно викаше:
„О, Боже, до кога и до Бога?“

Наводи[уреди]

  1. 1,0 1,1 Бојковска, Стојка; Лилјана Минова - Ѓуркова, Димитар Пандев, Живко Цветковски (декември 2008). Саветка Димитрова. уред (на македонски). „Општа граматика на македонскиот јазик“. Скопје: АД Просветно Дело. стр. 436-437. ISBN 978-9989-0-0662-7. 

Поврзано[уреди]