Звучна преднонепчена избувна согласка

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Звучна преднонепчена избувна согласка
ɟ
МФА-бр. 108
Шифрирање
Единица (дек.) ɟ
Уникод (хекс.) U+025F
X-SAMPA J\
Киршенбаум J

 

Звучната преднонепчена избувна согласка (звучен палатален плозив) — вид согласен звук кај некои јазици, меѓу кои и македонскиот со буквата „ѓ“. Знакот по МФА за овој звук е ɟ, а еквивалентиоот знак по X-SAMPA е J\. МФА симболот може да се смета за мала буква j без точка со напречна црта или превртено мало f.

Особености[уреди]

Звучната преднонепчена избувна согласка ги има следниве особености:

  • Начинот на творба е препречен, што значи дека се добива со попречување на воздушниот тек во говорниот апарат. Бидејќи согласката е воедно и усна, без носен испуст, воздушниот тек е сосема попречен, па затоа согласката е избувна.
  • Местото на творба е преднонепчено, што значи дека се создава со средниот или задниот дел на јазикот кога е повишен до предното (тврдо) непце.
  • Фонацијата е звучна, што значи дека гласните жици треперат при творбата.
  • Ова е устена согласка, што значи дека воздухот излегува само низ устата.
  • Ова е средна согласка, што значи дека се создава со насочување на воздушниот тек долж средината на јазикот наместо по страните.
  • Воздушниот механизам е белодробно издишен, што значи дека се создава со истиснување на воздух единствено низ белите дробови и дијафрагмата, што важи за највеќето гласови.

Јазици[уреди]

Јазик Збор МФА Значење Белешки
албански gjuha [ˈɟuha] 'јазик'
арапски[1] судански треба пример -- -- Некои дијалекти; соодветствува на /dʒ/ кај другите наречја.
јеменски треба пример -- --
асу [mbuɟi] 'коза'
баскиски anddere [aɲɟeɾe] 'кукла'
динка jir [ɟir] 'тап'
грчки μετάγγιση [me̞ˈtaɲɟisi] 'трансфузија'
ирски Gaeilge [ˈgeːlʲɟə] 'гелски' Видете Фонологија на ирскиот јазик
каталонски Мајоркански[2] треба пример -- -- Соодветствува на /g/ кај другите наречја.
латвиски ģimene [ˈɟimene] 'семејство'
македонски раѓање [ˈraɟaɲɛ] 'раѓање'
норвешки северни дијалекти fadder [fɑɟːeɾ] 'кум'
оскитански оверњански diguèt [ɟiˈgɛ] 'рече'
лимузенски dissèt [ɟiˈʃɛ]
словачки ďaleký [ˈɟaʎɛkiː] 'далеку'
турски güne­ş [ɟyˈneʃ] 'сонце'
унгарски gyám [ɟaːm] 'старател'
чешки dělám [ɟɛlaːm] 'правам'

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]


Табела на белодробни согласки по МФАLoudspeaker.svg аудио
По место → Уснени Преднојазични Среднојазични Заднојазични Гласилни
↓ По начин Дво​уснени Уснено-​забни Заб​ни Венеч​ни Задно-​венеч. Свие​ни Предно-​непчени Задно​непчени Ресич​ни Голтни​чки Надгла​сил​ни Гласил​ни
Носни m ɱ n ɳ ɲ̥ ɲ ŋ̊ ŋ ɴ
Избувни p b t d ʈ ɖ c ɟ k ɡ q ɢ ʡ ʔ
Струјни ɸ β f v θ ð s z ʃ ʒ ʂ ʐ ç ʝ x ɣ χ ʁ ħ ʕ ʜ ʢ h ɦ
Приближни ʋ ɹ ɻ j ɰ
Трепетни ʙ r ɽ͡r ʀ я *
Едноударни ⱱ̟ ɾ ɽ ɢ̆ ʡ̯
Стран. струј. ɬ ɮ ɭ˔̊ ʎ̥˔ ʟ̝̊ ʟ̝
Стран. прибл. l ɭ ʎ ʟ
Стран. едноуд. ɺ ɺ̠ ʎ̯
Небелодробни согласки
Чкрапави ʘ ǀ ǃ ǂ ǁ
ʘ̃ ʘ̃ˀ ʘ͡q ʘ͡qʼ
Уфрлени ɓ ɗ ʄ ɠ ʛ
Исфрлени ʈʼ
θʼ ɬʼ χʼ
tsʼ tɬʼ cʎ̝̥ʼ tʃʼ ʈʂʼ kxʼ kʟ̝̊ʼ
Слеани согласки
p̪f b̪v ts dz ʈʂ ɖʐ
ɟʝ cʎ̥˔ kʟ̝̊
Сложени согласки
Незаградни ʍ w ɥ ɧ
Заградни k͡p ɡ͡b ŋ͡m
Табелава содржи фонетски симболи што може да не се прикажат правилно кај некои прелистувачи. [Помош]
Онаму кајшто симболите се дадени во парови, „лев—десен“ претставува „безвучна—звучна“ согласка.
Исенчените полиња претставуваат неизводливи гласовни творби.
* Симболот го нема во МФА.