Домат
| Домат | |
|---|---|
 |
|
| Напречен пресек и целосен зрел домат | |
| Научна класификација | |
| Царство: | Plantae |
| Нерангирано: | Angiospermae |
| Нерангирано: | Eudicotae |
| Ред: | Solanales |
| Фамилија: | Solanaceae |
| Род: | Solanum |
| Вид: | S. lycopersicum |
| Биномен назив | |
| Solanum lycopersicum L. |
|
| Синоними | |
|
Lycopersicon lycopersicum |
|
Доматот (латински Solanum lycopersicum) е едногодишно растение од семејството Solanaceae, слично на компирот. Се употребува за исхрана на луѓе и животни. Во Македонија во 2010 година биле произведени 168 010 тони домати. [2]
Содржина |
Историја [уреди]
По потекло е од Централна, Јужна и од јужните краеви на Северна Америка - од Мексико до Перу. За прв пат ја опишал лекарот и ботаничар Матиоли во 1554 година.
Употреба [уреди]
| Хранлива вредност по 100 гр. | |
|---|---|
| Енергетска вредност | 74 кЏ (18 ккал) |
| Јаглехидрати | 4 гр |
| - Шеќери | 2,6 гр |
| - Влакна | 1 гр |
| Масти | 0,2 гр |
| Белковини | 1 гр |
| Вода | 95 гр |
| Витамин А (еквив.) | 42 μг (5%) |
| - лутеин и зеаксантин | 123 μг |
| Витамин Ц | 14 мг (17%) |
| Витамин Е | 0.54 мг (4%) |
| Калиум | 237 мг (5%) |
| Постотоците се според препораките за возрасни во САД. Извор: База за хранливост - USDA |
|
Доматот во кулинарството е зеленчук.
Во исхраната се употребува: свеж, конзервиран, како сок, прелив (кечап - доматен сос) или како зачин. Неговите плодови се богати со витамин Ц, каротин, витамин Б1 и витамин Е. Покрај витамините, во него се среќаваат и значајни количества на манган, железо и бакар.
Опис [уреди]
Растението е повеќегодишни, но во умерениот климатски појас се одгледува како едногодишно. На површината е влакнесто и лепливо. Растението типично достигнува височина од 1 до 3 m и има слабо дрвенесто стебло кое често расти како ползавец со други растенија. Листовите се долги 10 до 25 cm со назабен раб. Цветовите се со пречник од 1 до 2 cm, со жолтеникава боја.
Наводи [уреди]
- ↑ "Molecular phylogenetic analyses have established that the formerly segregate genera Lycopersicon, Cyphomandra, Normania, and Triguera are nested within Solanum, and all species of these four genera have been transferred to Solanum." See: Natural History Museum, Solanaceae Source: Phylogeny of the genus Solanum.
- ↑ Организација на обединетите нации за исхрана и земјоделство (FAO) [1]
Надворешни врски [уреди]
 |
Заедничката Ризница има податотеки поврзани со: „Домат“ |
- Водич за органско производство на домат - Љупчо Михајлов; Министерство за земјоделство, шумарство и водостопанство на РМ, Скопје, 2007
- The On-line Tomato Vine (Keith Mueller)
- Tomato Pests
- [2]
- [http://lakecounty.typepad.com/life_in_lake_county/2006/08/love_apples_wol.html
- Solanum lycopersicum L. on Solanaceae Source
- [3] (www.ethno-botanik.org)
