Грчка војна за независност

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Грчка војна за независност
Дел од Војни за независност
Epanastasi.jpg
Датум 1821–1830
Место Балкански Полуостров (главно во Грција) и егејско Море.
Исход Грчка победа, создавање на Кралство Грција
Завојувани страни
Грција Грчки револуционери

(Само во Битката кај Наварино)
 Отоманска империја
Египет

(Само во поморски битки)
Команданти и водачи
Грција Александар Ипсилантис
Грција Теодорос Колокотронис
Грција Димитрис Плапутас
Грција георгиос Караискакис 
Грција Константин Канарис
Грција Андреас Вокос Миаулис
Грција Јанис Макријанис
Грција Александар Маврокоедатос
Грција Маркос Ботсарис 
Отоманска империја Султан Махмуд II
Отоманска империја Омар Вриони
Отоманска империја Махмуд Драмали Паша 
Отоманска империја Решид Мехмед Паша
Египет Ибрахим Паша

Грчката војна за независност, исто така позната како грчка револуција (грчки: Ελληνική Επανάσταση, elliniki Epanastasi; отомански: يونان عصياني Yunan İsyanı) претставува успешна војна за независност предводена од страна на грчките револуционери помеѓу 1821 и 1830 година, со помош на неколку европски земји, против Османлиската империја, кои пак биле помагани од страна на нивните вазалства Египет и Тунис.

По распаѓањето на Византија и заземањето на Константинопол од страна на Отоманската империја, голем број на Грци се нашле под османлиска власт. Во тоа време, избувнале неколку револти од страна на Грците чија цел била добивањето на независност. Тајната грчка националистичка организација наречена "Пријателско општество" била основена во Одеса во 1814 година. Членовите на организацијата планирале кревање на востание со поддршка на богатите грчки егзилски заедници во Велика Британија и САД. Тие, исто така, добиле поддршка во Западна Европа, како и од Русија. Организацијата ја поддржувал и Јоанис Каподистриас, кој бил руски министер за надворешни работи. Тој станал лидер на вoстанието. На 25 март (сега Ден на Независноста на Грција) 1821 година, православниот епископ Германос од Патра го означил почетокот на востанието.[1][2]

Востанието било застапено во цела Грција, вклучително и делови во Македонија, Крит и Кипар. Некои од првите грчки активности биле преземени против невооружените отомански населени места. Околу 40% од турските и албанските муслимански жители на Пелопонез непосредно биле убиени, а останатите биле депортирани. [3]

Османлиите наскоро, како одмазда, го масакрирале грчкото население на Хиос и други градови. Овие настани предизвикале дополнителни симпатии на Западна Европа кон грчкото ослободително движење, иако некои се сомневале во руската позадина на востанието. Грчките востаници немале можност да создадат привремена влада на веќе ослободените делови на земјата. Војните продолжиле во 1825 година, кога османлискиот султан испратил огромна војска од Египет.

По смртта на поетот Лорд Бајрон во 1824 година, западните сили увидиле дека е крајно време за нивна интервенција. Во октомври 1827 година, британските, француските и руските флоти, по иницијатива на локалните команданти, ја поразиле отоманската флота во битката кај Наварино. Ова било одлучувачки момент во војна за независност на Грција. Во октомври 1828, француските војници пристигнале на Пелопонез во знак на поддршка. Под нивна заштита, Грците успеале да ја создадат владата.

Така, на 11 мај 1832 година, Грција конечно била признаена како суверена држава. Јоанис Каподистриас, кој бил шеф на непризнаена Грција од 1828 година, бил убиен во октомври 1831 година. За да се спречи натамошното експерименти во републиканската влада, западните сили инсистирале земјата да стане монархија. Така, Отон I Грчки бил избран за првиот монарх на земјата.

Наводи[уреди]

  1. „Greek Independence Day.“. www.britannica.com. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1436276/Greek-Independence-Day. конс. 9 септември 2009. „The Greek revolt was precipitated on 25 март, 1821, when Bishop Germanos of Patras raised the flag of revolution over the Monastery of Agia Lavra in the Peloponnese. The cry “Freedom or Death” became the motto of the revolution. The Greeks experienced early successes on the battlefield, including the capture of Athens in June 1822, but infighting ensued.“ 
  2. McManners, John (2001). „The Oxford illustrated history of Christianity“. Oxford University Press. стр. 521-524. ISBN 0192854399. „The Greek uprising and the church. Bishop Germanos of old Patras blesses the Greek banner at the outset of the national revolt against the Turks on 25 март 1821. The solemnity of the scene was enhanced two decades later in this painting by T. Vryzakis….The fact that one of the Greek bishops, Germanos of Old Patras, had enthusiastically blessed the Greek uprising at the onset (25 март 1821) and had thereby helped to unleash a holy war, was not to gain the church a satisfactory, let alone a dominant, role in the new order of things.“ 
  3. Jelavich, p. 217.