Генералот на мртвата војска

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
„Генералот на мртвата војска“  
Generalofthedeadarmy.jpeg
корица на книгата
Автор Исмаил Кадаре
Наслов на
оригиналот
Gjenerali i Ushtrisë së vdekur
Земја Албанија
Јазик албански
Жанр(ови) историска хроника, психолошки роман
Издавач Наим Фрашери[1]
Медиум меки корици
Страници 264

Генералот на мртвата војска е првото прозно дело на албанскиот писател Исмаил Кадаре. Издадено е во 1963 год. и се смета за најдоброто литерарно остварување на овој автор.[2] Во суштина, се работи за една антимилитаристичка книга, во која низ уметничката призма се прикажани двете победи на албанскиот народ во Втората светска војна, физичката и моралната. Ова дело не е историска хроника, во него не се споменуваат историски факти, туку со помош на реалистичните наративни методи едноставно се раскажува за достоинството и борбеноста на еден народ кога ќе му биде загрозено неговото постоење.

Оригиналната корица од романот

Содржина[уреди]

Во 1960-тите, 20 години по завршувањето на Втората светска војна, еден италијански генерал во придружба на свештено лице биле испратени на света мисија во Албанија, чија цел била да ги пронајдат и вратат моштите на загинатите војници во својата татковина. Тие со помош на тамошните власти, ги обиколиле бојните полиња и ги откопувале гробниците полни со италијански војници. Притоа, генералот имал можност да се запознае со дел од месното селско население, кое сѐ уште ги чувствувало горчините од војната, но покажало голема љубезност и гостопримство спрема нивните неодамнешни непријатели.

Она што најмногу го трогнало генералот била една постапка на стариот селанец, кој уште рано изутрина го чекал нивниот автомобил на автопатот, со намера да им ги предаде коските на еден италијански воен дезертер, кој престојувал во неговата куќа, а подоцна бил убиен од фашистичките одреди кои минувале низ тој крај. На странската делегација им го предал и дневникот на војникот, каде биле забележани сите негови доживувања во туѓата земја.

Едно од поважните барања било да се пронајдат коските на полковникот З. Тој бил главен командант на Синиот баталјон, озогласена фашистичка чета која сеела пустош во кое место и да минела. Во неговата родна земја уживал голема почит и бил симбол на храброста и пожртвуваноста за интересите на нацијата. Но, во Албанија не биле избришани сеќавањата за злосторствата кои тој лично ги имал извршено. На една голема свадба, по чудна испреплетеност на настаните, генералот имал непријатна средба со една старица. Нејзиниот сопруг бил убиен од З. а нивната 14-годишна ќерка силувана во неговиот шатор, која подоцна од срам си извршила самоубиство. Полковникот З. бил убиен од оваа старица, која неговото мртво тело го закопала под куќниот праг, и тогаш го откопала и го фрлила пред генераловите нозе.

Генералот, сфаќајќи дека е несакан гостин на веселбата, веднаш заминал оттаму. Неколку часа по оваа случка, уште во раните мугри, со свештеникот заминале за Тирана, како со авион побрзо би си отишле од таа „проколната“ земја. Генералот наеднаш го запрел автомобилот, излегол и ги фрлил коските на полковникот З. во блиската река. Свештеникот бил згрозен од таквата неморална постапка и во хотелот му предложил на генералот да пријават некој од неидентификуваните скелети како коски кои биле на З. Генералот, инаку чесен семеен човек, категорично го одбил тој предлог, по што свештеникот го известил семејството на З. за немилиот настан. Истата вечер на адреса на генералот пристигнале неколку телеграми од Италија, во кои семејството на полковникот го искажало својот револт и протест поради таквиот чин, па и му се заканиле на генералот дека кога ќе се врати во татковината ќе одговара пред воен суд и пред целата јавност за своите недела. Но, една од тие телеграми била од Сојузот на италијанските воени ветерани, кои му заблагодариле на генералот што ги фрлил тие коски, бидејќи тоа биле посмртните останки од човек кој го оцрнил албанскиот народ и ја испоганил италијанската воена чест и морал. Генералот бил премногу пијан за да ги сфати напишаните зборови, па само ја фрлил хартијата низ отворениот хотелски прозорец.

Ликови[уреди]

Генералот[уреди]

Генералот бил главниот член на италијанската делегација која се упатила кон непознатата албанска почва да ги бара нивните погинати војници. Имал 40-тина години, бил женет и бил татко на две деца. Првично бил горд и почестен што токму тој бил избран за прв човек во оваа задача од голем национален интерес. По прифаќањето на должноста, во неговиот дом секојдневно пристигнувале далечни гости, роднини на починатите војници, секој со своја приказна и молба. Веќе во тој момент ја почувствувал сета тежина на доделената обврска, бидејќи бил внесен немир во неговото семејство. Во една прилика, неговата сопруга му рекла: Смртта ни се има вовлечено во куќата.

Дождливото и магливо време кога тој пристигнал во Албанија било одраз на неговата меланхолија и натаженост. Поради осаменоста и потиштеноста, почнал се почесто да пие, и во главата му навирале мисли дека тој е командант на „најлонскатавојска. Му било незгодно во друштво на молчаливиот свештеник, кој според него, имал восочно и безизразно лице. Често водел разговори со свештеникот за културата и природата на албанскиот народ, и тој секогаш бил на ставот дека Албанците се мирољубив и горд народ, на кој му била направена голема неправда во текот на Втората Светска Војна.

Бил љубопитен да дознае дали свештеникот имал некаква љубовна афера со вдовицата од полковникот З. и воопшто сакал да дознае за што размислувал свештеникот кога ги прибирале распаднатите трупови на нивните војници. Сметал дека полковникот З. направил непростливи ѕверства во текот на таа војна, па затоа и ги фрлил неговите останки во реката, иако претходно му дал ветување на полковниковото семејство дека ќе стори сѐ што е во негова моќ да ги врати назад.

Свештеникот[уреди]

Свештеникот бил вториот одговорен член на експедицијата и постојан придружник на генералот за време на ископувањата. Бил воздржан и не толку раздразнет како генералот. Имал поинакви размислувања околу природата на Албанците. Сметал дека тие се воинствен народ, кому војната му е вградена во самото битие. Ги сметал за културно заостанати и економски неразвиени во споредба со неговата земја, и бил убеден дека Албанците воопшто не биле обесправени за време на големата војна.

Му зебележувал на генералот дека премногу почнал да консумира алкохол, и дека на моменти се однесувал неразумно и донесувал избрзани одлуки. По губењето на полковниковите коски, решил да се заштити себеси од секаква одговорност за генераловите постапки, па така испратил писмо до семејството на полковникот и домашните власти. Во ниеден дел од романот не покажал емоционално обоени потези, туку неговото однесување секогаш било според протоколот и дадените овластувања. Ако свештеникот и генералот ги замислиме како едно битие, тогаш генералот би бил волјата и срцето, додека свештеникот совеста и разумот.

Критички осврт[уреди]

Преку едно психолошко раскажување и низ една специфична динамика на настаните, авторот создал една полидимензионална слика за човековото суштество. Романот има набиен драмацитет, ликовите се појавуваат со огромен психолошки багаж, и се соочуваат со најразлични искушенија. Во него се борат животот со смртта, доброто со злото, мирот со војната. Преку овие настани, авторот искажува универзални вредности, пред сѐ откривајќи длабоки траги во душата на човекот, односно преку уметничката гледна точка тој ги афирмира човечките вредности кои се многу поголеми од морбидните страсти што понекогаш триумфираат во неговото битие.

Генералот на мртвата војска се нашла на 81-то место на листата Најдобри романи на 20-тиот век, направен од угледниот француски весник Le Monde.

Според сижето на овој роман бил снимен истоимениот филм од страна на италијанскиот режисер Лучијано Товоли. Дејството во оваа книга било преработено и во многу драми кои денес се изведуваат во албанските театри.[3]

Наводи[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Поврзано[уреди]