Владан Ѓорѓевиќ
| Владан Ѓорѓевиќ | |
 |
|
| Роден/а | 21 ноември 1844 Белград, Србија |
|---|---|
| Починал/а | 31 август 1930 Баден, Австро-Унгарија |
| Занимање | српски политичар |
Владан Ѓорѓевиќ бил српски лекар, писател, политичар, претседател на Министерскиот совет (влада) и санитетски полковник [1][2].
Биографија [уреди]
Владан Ѓорѓевиќ е роден во Белград во семејството na Ѓорѓија Ѓорѓевиќ и Марија Ѓорѓевиќ (по татко Леко). Неговиот татко Ѓорѓија (медицински асистент во српската војска, мигрирал од денешна северна Грција, тогаш Македонија. Мајка му Марија потекнувала од познатата белградска фамилија со влашко потекло, таа е ќерка на Марко Лека и правнука Марко Лека од Клисура. Семејства Леко, како и други вашки семејство се пресели надвор од Северна Грција и се населиле во Австрија, тоа е. Војводина, во Бела Црква, поради турските репресалии против православното население. Од Бела Црква, семејството Леко во триесеттите години на 19-ти век се преселило во Белград. Во духот на семејството на неговата мајка, со грчката-влашка култура. Владан бил крстен како Хипократ, неговите родителите имале желба тој да стане лекар. Тоа име го користел се до неговата матура, кога по предлог на Ѓуро Даничиќ, почнува да го користи името Владан.
Тој завршил средно училиште во Белград, како ученик бил еден од иницијаторите за создавање на Обединета српска младина и нејзин секретар.
Под влијание на Јозиф Панчиќ, решил да студира медицина во Виена, каде што го брани својот докторат во 1869. Специјализирал хирургија кај познатиот професор Билрота со што станал прв школуван хирург во Србија. За да ја усоврши својата хируршка способност, со дозвола на српката влада, учествува во Француско-пруската војна, работи во пруски санитет. Во текот на оваа војна, во близината на Франкфурт, организирал воена болница, поради која добил воен чин и пофалба од хирургот Лангебек.
По враќањето во Србија, во еден период работел како приватен лекар, а потоа во српската војска каде станува првиот санитетски полковник.
До 1871 година бил воен лекар и шеф на хируршкото оделение при воената болница. Тој е еден од основачите на Српското лекарско друштво во 1872 и сиисанието Српски архив за целокупно лекарство во 1874 година. Ја извршувал и должноста личен лекар на кнезот Милан. Во текот на Српско-турска војна од 1876 година бил началник на санитетската служба при моравско-тимочката војска, а во Руско-турската војна бил началник на санитетската служба при врховната команда на српската војска. Тој е основач и прв управник на воената болница во Ниш во 1878 година. Началник на цивилниот санитет на Србија од 1879 година, а од 1881 година спроведува негова реформа. Во Српско-бугарската војна повторно бил началник на санитетската служба при врховната команда.
Во почетокот на 80 - те години започнува да се занимава со политика. Од 1884 до 1888 година бил претседател на белградската општина, а во владата на Никола Хрстиќ бил министер за просвета и економија. По оваа служба, започнува да се занимава со дипломатија. Во 1891 година бил српски дипломатски претсавник во Атина, каде што бил задолжен да ги води преговорите со грчката влада за поделба на Македонија на сфери на влијанија [3]. Од 1894 година бил дипломатски претсавник на Србија во Цариград, каде што успеал да добие дозвола за поставување на српски владици во Македонија.
Бил избран за дописен член на Српската кралска академија на 23 јануари 1888, а од 15 новември 1892 година станал редовен член. Од 1897 до 1900 година претседател на владата и министер за надворешни работи. Неговата влада работела на смирување на жестоките партиски борби, економски развој на Србија и зајакнување на српската војска. По највата на српскиот крал Александар Обреновиќ за женидба со Драга Луњевица - Машин, поднел оставка.
Во текот на 1906 година, провел 6 месеци во затвор, поради наводно издавање на државни тајни во својата книга Крајот на една династија.
Дела [уреди]
Пишувал за историски теми, романи, песни, драми др. Негови најважни трудови се:
- Историја српског војног санитета, I-IV (1879-86),
- Крај једне династије, -I-III- (1905-1906),
- Српско-турски рат, -I-II- (1907),
- -{Albanesen und die Grossmachte}- (1913),
- Цар Душан, -I-III- (историјски роман, 1919-1920),
- Црна Гора и Аустрија 1814-1894 (1924),
- Успомене (1927).
Извори [уреди]
- ↑ Владан Ђорђевић, Министар у апсу, Београд : Штампарија „Штампе“ С. М. Ивковића и комп., 1909.
- ↑ Владимир Јокановић, Великани наше медицине - Владан Ђорђевић (1844-1930) Гласник ЛКС, Београд, 2010, бр.4, стр 47-49.
- ↑ Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското револуционерно националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893-1903 година, Институт за Историја, философски факултет, Скопје, 2003.
