Везув

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Везув
Monte Vesuvio
Vesuvius from Pompeii (hires version 2 scaled).png
Поглед на Везув од рушевините на Помпеја.
Надм. вис. 1281 м 
Местоположба
покраина Неапол,  Италија
Координати 40°49′ СГШ 14°26′ ИГД / 
Геологија
Тип сома
Старост на карпите

25.000[1]

age of volcano = ~ 17.000 години
Вулкански лак/појас кампаниски вулкански лак
Последна ерупција 1944
Искачување
Најлесна патека пешачење

Везув (италијански: Vesuvio, латински: Vesuvius) — еден од четирите активни вулкани во Италија на истоимената планина. Вулканот се наоѓа на брегот на Неаполскиот Залив во близина на градот Неапол, па населението од овој град е во непријатно исчекување на активирањето на вулканот. Овој вулкан е познат во историјата по големата ерупција од 79 година кога биле погодени и уништени римските градови Помпеја и Херкуланеум. Оттогаш вулканот еруптирал многу пати со што предизвикал соодветни штети.

Според Римјаните, планината Везув е посветена на грчкиот митолошки јунак Херакле (Херкул), во чија чест градот Херкуланеум го добил името.

Поглед на кратерот на Везув со градот Торе дел Греко позади него.

Потекло на името[уреди]

Името на Херкул, син на Зевс често се наоѓа и како Huesou hios (син на Хеј), со транслитерација на ou во V и на неколку други слогови како hy го дава зборот VESVVIVS - Vesuvius Исто така значаен е и зборот од осканскиот јазик festf што значи чад, и праиндискоевропскиот корен ves што значи карпа (најверојатно магматска карпа).

Образување[уреди]

Вулканот се образувал со две тектонски поместувања, на Африка и Евроазија. Претходниот го подбутнал подолу подоцнежниот, а од кората се создала магма. Бидејќи магмата е полесна од карпата, таа се придвижувала нагоре кон послабите места на земјината кора формирајќи вулкан. Карпите на вулканот коишто постојат денес се стари околу 25.000 години.

Ерупции[уреди]

Вулканот Везув еруптирал повеќе пати, а се претпоставува дека неговата прва ерупција била околу 1800 г.п.н.е., уште во бронзеното време. Но, ерупциите на вулканот многу зачестиле по големата ерупција во 79 г., па така вулканот еруптирал во 172, 203, 222, можеби во 303, 379, 472, 512, 536, 685, 787, околу 860, 900,968, 991, 999, 1006, 1037, 1049, околу 1073, 1139, 1150, како и во 1270,1347 и 1500. Вулканот повторно еруптирал во 1631, 6 пати во XVIII век, 8 пати во XIX век (познато за 1872), како и во 1906, 1929 и 1944 година кога е најсилната ерупција од 79 година со 49 жртви.

Иднина[уреди]

Според италијанскиот геолог Франческо Русо, шансите Везув повторно да еруптира во наредните сто години се 27 проценти, а мерките за заштита на населението, според Русо, не се соодветни. Доколку Везув се разбуди, загрозени ќе бидат околу 600 илјади луѓе, кои можеби не би успеале да се евакуираат сите.

Наводи[уреди]

  1. Податок од 1944 г.
  • „Везув може да се разбуди“, Дневник, сабота, 31 јануари 2009