Бутан (гас)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
За државата во Азија со истото име, видете Бутан (држава).
Бутан (гас)
Skeletal formula of butane
Ball and stick model of butane
Spacefill model of butane
Назнаки
CAS бр. [106-97-8]
PubChem 7843
EC број 203-448-7
UN број 1011
KEGG D03186
MeSH butane
ChEBI CHEBI:37808
RTECS број EJ4200000
SMILES
ChemSpider бр. 7555
Својства
Хемиска формула C4H10
Моларна маса 58.12 g mol−1
Изглед Colorless gas
Мирис Odorless
Густина 2.48 mg mL−1 (at 15 °C)
Точка на топење

-140--134 °C, 133-139 K, -220--209 °F

Точка на вриење

-1-1 °C, 272-274 K, 30-34 °F

Растворливост во вода 61 mg L−1 (at 20 °C)
Термохемија
Ст. енталпија на
формирање
ΔfHo298
−126.3–−124.9 kJ mol−1
Ст. енталпија на
согорување
ΔcHo298
−2.8781–−2.8769 MJ mol−1
Специфичен топлински капацитет, C 98.49 J K−1 mol−1
Штетност[2]
EU индекс 601-004-00-0
EU класификација Запаливо F+
R-фрази R12
S-фрази S2, S16
NFPA 704
NFPA 704.svg
4
1
0
 
Температура на запалување −60 °C
Температура на самозапалување 288°C
Граници на запалливост 1.8–8.4%
LD50 658 g m−3 (4 hour inhalation, rat)
Слични супстанци
Слични alkanes
Слични супстанци Perfluorobutane
 Yes check.svgОк(што е ова?)  (завери)
Освен каде што е поинаку назначено, податоците се однесуваат за материјалите во нивната стандардна состојба (при 25 ° C, 100 kPa)
Infobox references

Бутанот, претставува алкан со четири јаглеродни атоми. Неговата хемиска формула е CH3CH2CH2CH3. Постојат два изомери на ова соединение: n-бутан, како и изобутан (чиј системски назив е метилпропан) кој има формула CH(CH3)3.

Ова соединение е високо запаливо, безбојно, нема мирис и под притисок може лесно да премине во течна агрегатна состојва. Името бутан доаѓа од зборовите бут- (од бутерна киселина) и карактеристичната наставка за сите алкани, -ан.

Реакции и употреба[уреди]

Во услови на изобилство од кислород, бутанот согорува до јаглерод диоксид и водна пареа. Доколку кислородот е во ограничени количини, може да согори до јаглерод моноксид и вода.

2 C4H10 + 13 O2 → 8 CO2 + 10 H2O

n-бутанот е основен супстрат за Ду Понтовиот каталитички процес за подготовка на малеичен анхидрид:

2 CH3CH2CH2CH3 + 7 O2 → 2 C2H2(CO)2O + 8 H2O

n-бутанот, како и сите други јаглеводороди, подлежи на слободна радикалска хлоринација при што се добиваат 1-хлоро и 2-хлоробутани, како и некои други поликохлорирани деривати.

Бутанот (најчесто во смеса со пропан) се продава во боци како гориво за домаќинството. Кога ќе се помеша со пропан или други јаглеводороди, тој се нарекува и втечнат нафтен гас (Liquified petroleum gas, LPG). Тој исто така се употребува и како состојка во бензинот, во запалките за цигари, како и во дезодорансите како гас за истиснување.

Многу чистите форми на бутанот, особено изобутанот, може да се користат како гасови за ладење во ладилниците, со што ги заменуваат многу штетните за озонската обвивка хлорофлуоро јаглеводородии.

Наводи[уреди]

  1. „butane - Compound Summary“. „PubChem Compound“. USA: National Center for Biotechnology Information. 16 септември 2004. Identification and Related Records. http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=7843. конс. 11 декември 2011. 
  2. „Safety Data Sheet, Material Name: N-Butane“ (PDF). USA: Matheson Tri-Gas Incorporated. 5 февруари 2011. http://www.chemadvisor.com/Matheson/database/msds/MAT15370000800003.PDF. конс. 11 декември 2011.