Аспергилоза

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Аспергилоза
Класификација и надворешни извори
Pulmonary aspergillosis (1) invasive type.jpg
Хистопатолошка слика од белодробна инвазивна аспергилоза во пациент со интерстицијална пневмонија. Материјал од аутопсија.
МКБ-10 B44
МКБ-9 117.3
MedlinePlus 001326
eMedicine med/174
MeSH D001228

Аспергилозата е група на заболувања предизвикани од одреден тип на мувла (габа). Овие заболувања најчесто го афектираат респираторниот систем. Оваа габа е насекаде распространета и повеќето типови на габата се безопасни и не предизвикуваат заболувања. Но, некои од нив може да предизвикаат сериозни болести, кога нивните спори се инхалирани од страна на лицата кои имаат ослабен имунолошки систем, или веќе постоечка белодробна болест, како што е астма или цистична фиброза.

Кај некои луѓе, спорите на аспергилус предизвикуваат алергиска реакција. Други луѓе, имаат блага до сериозна белодробна инфекција. Најсериозната форма на аспергилоза – инвазивната аспергилоза – се јавува кога инфекцијата се шири на крвните садови и се дисеминира низ целиот организам.

Етилогија[уреди]

Габата Аспергилус едноставно е неизбежна. Во надворешни услови, таа се наоѓа на отпаднатите лисја од дрвата и компостот, како и на растенијата, дрвата и житата. Во затворени простории, спорите – репородуктивните делови на габата – се наоѓаат во климатизерите и цевките за затоплување, изолацијата, па дури и во одредена храна и зачини. Аспергилус е чест жител на старите згради, како и на старите болнички установи.

Секојдневната експозиција на аспергилус многу ретко претставува проблем за луѓето со нормален имунолошки систем. Кога спорите на оваа габа ќе се инхалираат, имунолошкиот систем ги препознава и ги уништува. Но, лицата со ослабен имунолошки систем од некое друго заболување или од имуносупресивни медикаменти, имаат помал број од клетките способни да ги уништат спорите. Ова му овозможува на аспергилусот да го инвадира белодробното ткиво, и да се прошири и во другите органски системи во телото.

Ризик фактори[уреди]

Ризикот за појава на ова заболување зависи од целокупното здравје, но генерално, следниве фактори го зголемуваат ризикот од аспергилоза:

  • Ослабен имунолошки систем
  • Леукопенија (намален број на бели крвни клетки – леукоцити)
  • Белодробни кавитети (шуплини)
  • Астма или цистична фиброза
  • Анкилозантен спондилитис
  • Долготрајна кортикостероидна терапија
  • Хоспитализација
  • Генетика

Симптоми[уреди]

Знаците и симптомите на аспергилозата варираат, во зависност од тоа кој тип на заболување се развива.

Алергиска реакција[уреди]

Некои лица со астма или цистична фиброза имаат алергиска реакција на оваа габа. Знаците и симптомите на оваа состојба, наречена алергиска бронхопулмонална аспергилоза вклучуваат:

Габични маси[уреди]

Растот на заплеткани нишки на габата (габични топки) може да се развијат во белодробните празнини. Овој тип на аспергилоза се нарекува аспергилом. Оваа форма е почеста кај лицата што имаат емфизем, туберкулоза или напредната саркоидоза. Аспергиломот е бенигна состојба, која може да ги даде следниве симптоми:

  • хемоптизии (крвав искашлок)
  • визинг (чујно дишење)
  • недостаток на воздух
  • зголемување на телесната маса
  • замор

Инфекција[уреди]

Најтешката форма на аспергилоза, наречена инвазивна пулмонална аспергилоза, се јавува кога инфекцијата брзо се шири во белите дробови, преку крвотокот, до мозокот, бубрезите или кожата. Ова се јавува кај лицата чиј имунолошки систем е ослабен, најчесто поради хемотерапија. Знаците и симптомите зависат од тоа кој орган е зафатен:

Дијагноза[уреди]

Дијагнозата на инфекцијата предизвикана од габата аспергилус може да биде тешка. Аспергилус го има насекаде во природата, а понекогаш може да се најде и во плунката и искашлокот на здравите луѓе. Освен ова, отежнувачки фактор за дијагнозата е тоа што тешко е да се разликува аспергилус од останатите габи под микроскоп, а симптомите на инфекцијата се слични на заболувањата, како што е туберкулоза. Генерално, за дијагноза се користат:

  • Визуелизациони тестови (РТГ на граден кош, компјутеризирана томографија)
  • Визуелизациони тестови (РТГ на граден кош, компјутеризирана томографија)
  • Ткивни и крвните тестови
  • Биопсија

Лекување[уреди]

Третманот за аспергилоза варира во зависност за каков тип на заболување се работи. Можните третмани вклучуваат:

  • Набљудување - Аспергиломите често пати не се третираат, туку само редовно се мониторираат со РТГ на граден кош
  • Орални кортикостероиди - Целта на третирање на алергиската бронхопулмонална аспергилоза е да се спречи влошување на веќе постоечката астма или цистична фиброза
  • Антифунгални медикаменти - Лекот на избор е Амфотерицин Б
  • Операција - Понекогаш е потребно хируршко отстранување на аспергиломите.