Аруми

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Аруми
Период: креда - денес
Цвет на Xanthosoma roseum
Научна класификација
Царство: Растенија
Нерангирано: Скриеносемени
Нерангирано: Монокотиледони
Ред: Alismatales
Фамилија: Аруми
Juss.
Родови

Види во текстот.

Арумите (науч. Araceae) е фамилија на монокотилни цветни растенија чии цветови се поредени во еден вид на соцветие наречено спадикс. Спадиксот е составен од бројни ситни цветови поредени на една месеста оска. Тој најчесто е придружен, а понекогаш и затворен со спата, која претставува листовиден прицветен лист. Фамилијата брои 107 родови во кои се распоредени повеќе од 3700 видови. Арумовата фамилија е најраспространета во тропските региони од Новиот свет, но помал број претставници се среќаваат и во тропските региони од Стариот свет, како и во северните умерени региони. Според неодамнешните генетски проучувања од страна на APG се покажа дека видовите од фамилијата Водни леќи (Lemnaceae) исто така припаѓаат во арумовата фамилија.

Alocasia macrorrhiza (Адам и Ева) е популарно украсно растение.

Anthurium и Zantedeschia се два добро познати видови од оваа фамилија, како што се и Colocasia esculenta и Xanthosoma roseum (слоново уво). Меѓу најголемите соцветија во светот е она на арумовото растение Amorphophallus titanum (џиновски арум). Во оваа фамилија припаѓаат голем број на украсни растенија: Dieffenbachia, Aglaonema, Caladium, Nephthys и Epipremnum, Allocasia и други. Во родот Cryptocoryne се вклучени многу познати аквариумски растенија. Плодовите на тарото и Monstera deliciosa се користат како храна. Philodendron е важно растение во екосистемите на дождовните шуми и често се користи како украсно растение. Во оваа фамилија спаѓа и најмалото цветно растение - волфијата.

Опис[уреди]

Видовите од арумовата фамилија најчесто се ризоматични или грутчести и често содржат кристали од калциум оксалат или рафиди. Листовите можат да варираат од вид до вид. Соцветието се состои од спадикс, кој речиси секогаш е опколен со изменет лист наречен спата. Кај еднодомните аруми (кои имаат одделни машки и женски цветови, но тие се наоѓаат на едно растение или единка) спадиксот обично е граден така што женските цветови се наоѓаат во долниот дел од растението, додека машките кон врвот. Кај хермафродитните цветови, устенцето (стигмата) овенува кога ќе созрее поленот, спречувајќи притоа самооплодуавње. Постојат и некои дводомни видови.

Многу растенија во оваа фамилија се термогени (произведуваат топлина). Нивните цветови достигнуваат и до 45 степени Целзиусови дури и кога температурата на околната средина е многу пониска. Една од можните причини за оваа појава е привлекување на инсекти за опрашување. Друга причина е превенирање на ткивна деструкција во ладните региони. Некои примери на термогени аруми се: Symplocarpus foetidus, Amorphophallus titanum (џиновски арум), Amorphophallus paeoniifolius (слонова нога), Helicodiceros muscivorus и Sauromatum venosum (вуду лилјан). Цветовите од видовите како џиновски арум и Helicodiceros muscivorus даваат многу непријатен мирис кој потсетува на пцовисано животно. Ова е важно, бидејќи на овој начин се привлекуваат мувите за да го опрашат растението. Топлината која ја произведува растението помага за интензивирање на овој мирис.

Систематика и филогенија[уреди]

Dieffenbachia seguine (дифенбахија) е често украсно собно растение.
Monstera deliciosa е позната и како собен филодендрон, иако не спаѓа во родот Philodendron.
Philodendron bipinattifidum е вистински филодендрон, односно припаѓа на родот Philodendron.
Џиновскиот арум е растение со најголемо соцветие. Меѓутоа, цветовите имаат мирис на пцовисано животно, со цел привлекување на опрашувачи (муви).
Wolffia arrhiza (Волфија) е најмалото цветно растение.

Фамилијата се дели на седум потфамилии, од кои најбогата со родови и видови е Aroideae. Најпримитивни потфамилии се Gymnostachydoideae и Orontioideae. Морфолошки најоддалечена фамилија е Lemnoideae.

потфамилија -{Aroideae
потфамилија -{Calloideae
потфамилија -{Gymnostachydoideae
потфамилија -{Lasioideae
потфамилија -{Lemnoideae
потфамилија -{Orontioideae
потфамилија -{Pothoideae}-
трибус -{Potheae
племе -{Monstereae