Арамејска азбука

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Арамејска азбука
Тип Абџад
Јазици арамејски, хебрејски, сириски, мандајски
Период 800 п.н.е. до 600 г.
Матични системи
Изведени системи хебрејска
набатаеанска
сириска
палмиренско
мандајско
брахмиско
пахлави
согдинска
гандхариско
грузиска
Напомена: Страницава може да содржи фонетски симболи од МФА.
Двојазичен натпис од индискиот император Ашока од 3 в. п.н.е.


Арамејската азбука често се нарекува и како абџад, односно согласна азбука која се користела за пишување на арамејски јазик. Таа настанала од феникиската азбука и се одделила потполно од 8 век п.н.е. Како и останатите абџадски азбуки, сите букви се согласки од кои некои означуваат долги самогласки.

Арамејската азбука е историски значајна бидејќи сите денешни блискоисточни писма се наследници од ова писмо, како и некои алтајски јазици во Централна и Источна Азија. Тоа е поради широката зборуваност на јазикот како лингва франка и како официјален јазик на нео-асирската, вавилонската и персиската империја. Светите книги на јудаизмот и исламот, како и некои христијански и будистички текстови биле напишани на писма што биле поврзани со арамејското писмо.

Историја[уреди]

Најраните натписи на арамејски јазик биле со феникиска азбука. Подоцна таа варијанта на писмо прераснала во посебно писмо приложено подолу. Постепено арамејскиот станал лингва франка на Средниот Исток и ги заменил постоечките јазици во империите во тој регион. Постепено и хебрејскиот јазик го прифатил ова писмо, а пред тоа тој јазик користел азбука слична на феникиската.

Азбука[уреди]

Име на буква Форма на буква Еквивалент на хебрејски Еквивалент на сириски Звучна вредност
Ālaph Aleph.svg א ܐ /ʔ/; /aː/, /eː/
Bēth Beth.svg ב ܒ /b/, /v/
Gāmal Igimel.png ג ܓ /ɡ/, /ɣ/
Dālath Daleth.svg ד ܕ /d/, /ð/
He0.svg ה ܗ /h/
Waw Waw.svg ו ܘ /w/; /oː/, /uː/
Zain Zayin.svg ז ܙ /z/
Ḥēth Heth.svg ח ܚ /ħ/
Ṭēth Teth.svg ט ܛ /tˁ/
Yudh Yod.svg י ܝ /j/; /iː/, /eː/
Kāph Kaph.svg כ ך ܟܟ /k/, /x/
Lāmadh Lamed.svg ל ܠ /l/
Mim Mem.svg מ ם ܡܡ /m/
Nun Nun.svg נ ן ܢܢ ܢ /n/
Semkath Samekh.svg ס ܣ /s/
‘Ē Ayin.svg ע ܥ /ʕ/
Pe0.svg פ ף ܦ /p/, /f/
Ṣādhē Sade 1.svg, Sade 2.svg צ ץ ܨ /sˤ/
Коп Qoph.svg ק ܩ /q/
Rēsh Resh.svg ר ܪ /r/
Shin Shin.svg ש ܫ /ʃ/
Tau Taw.svg ת ܬ /t/, /θ/

Наводи[уреди]

  • Daniels, Peter T., et al. eds. The World's Writing Systems Oxford. (1996)
  • Coulmas, Florian. The Writing Systems of the World Blackwell Publishers Ltd, Oxford. (1989)

Надворешни врски[уреди]