Абакус

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Абакусот, познат и како рамка за пресметување, е средство за пресметување кое се користи првенствено во делови на Азија за вршење на аритметички процеси.Денес, абакусите најчесто се конструирани како бамбус рамка со мониста што се лизга на жици, но првично тие биле зрна грав или камења кои се движеле во браздите на песок или на плочи од дрво, камен или метал.Абакус е во употреба векови пред донесувањето на пишаниот модерен броен систем и се уште се користи од страна на трговци и чиновници во Азија, Африка и други места.

Кинески абакус[уреди]

Кинески абакус(бројот претставен на сликата е 6.302.715.408)

Најраниот писмен запис на кинескиот Абакус датира од 2 век пред нашата ера. Кинескиот абакус, познат како suànpán (算盘, "Бројачка лента"), е обично 20 cm висок и доаѓа во различни ширини во зависност од операторот.Тој вообичаено има повеќе од седум дрвца. Постојат две монистра на секое дрвце во горната палуба и по пет монистра на долниот дел и на делот за децимални и хексадецимални пресметки.Монистрата обично е заоблена и направена од дрво. Монистрите се бројат со движење нагоре-надолу во онднос на светлината по дрвцата. Кинескиот абакус ги извршувал сите аритметички операции а имал и можност за пресметување на функции. Техники се развиени за да се пресметува множење, делење, собирање, одземање, квадратен корен и квадрат кои се извршуваат со голема брзина при што кинескиот абакус бил усовршен. Во моментов постојат училишта кадешто ги учат учениците како да го користат.

Јапонски абакус[уреди]

Јапонскиот соробан

Во Јапонија, Абакус се нарекува soroban (算盘, そろ ばん, "Бројачка лента"), увезен од Кина околу 1600 година. 1 / 4 абакусот, кој е погоден за децимална пресметка, се појави приближно 1930 година, и стана широко распространет одкако јапонија ја напушти хексадецималната тешка пресметка која беше се уште честа појава во Кина. Абакус се уште се произведува во Јапонија денес и покрај практичноста , и достапноста на електронски џебни калкулатори. Употребата на soroban се предава во јапонските основни училишта како дел од математиката, првенствено како помош за побрза ментална пресметка. Со користење на визуелна слика на soroban, може да се дојде до одговорот во исто време, или дури и побрзо отколку со физички инструмент.


Римски абакус[уреди]

Копија на римскиот абакус

Нормалниот метод на пресметка во антички Рим, како и во Грција, е со движење на бројачите на мазна маса. Првично се користеле камчиња и камења. Подоцна, и во средовековна Европа , биле произведени специјални уреди за движење по мазната маса наречени жетони. Слично како кај римските броеви каде со буквата V се заменуваат пет, а со X десет букви I, така и абакусот заменувал поголеми групи објекти со еден поопшт. Овој систем на "контра кастинг" продолжи во доцните Римската империја и во средновековна Европа, и опстојува во ограничена употреба во деветнаесеттиот век. Поради реинтродукцијата на Абакусот од страна на папата Силвестер Втори со многу корисни промени, стана широко користен во Европа уште еднаш во текот на 11-ти век. Пишувајќи во 1 век пред нашата ера, Хорас го споменува абакусот направен од восок, табла покриена со тенок слој на црн восок, на кој колони и бројки биле испишани со помош на игла.


Руски абакус[уреди]

Рускиот абакус обично има едена искосена палуба, со десет зрна на секоја жица (освен една жица која има четири монистри, за четврт-рубља фракции. Ова жица е обично во близина на корисникот). Тој најчесто се користи вертикално, со жици од лево кон десно како книга.Жиците се обично потклекнати на испакнатина нагоре во центарот, за да се задржи монистра закачена на било која од двете страни. Абакусот е расчистен кога сите монистри се поместени надесно. За време на манипулацијата, монистрите се поместуваат налево. За полесен преглед, двете монистри што се наоѓаат во средината на абакусот се во различна боја од останатите 8. Исто така најлевата монистра од илјадарките (милионите ако постојат) е од различна боја. Како едноставна , ефтина и доверлива алатка , рускиот абакус се користел во сите продавници и маркети за време на поранешниот Советски Сојуз, и исто така се вршела обука за негово користење во училиштата се до 1990-тите години. Руските абакуси почнаа да ја губат популарноста по масовното производство на микрокалкулатори кое започна во Советскиот Сојуз во 1974 година. Денес се смета како архаизам и се заменува со рачен калкулатор.

Школски абакуси[уреди]

Школски абакус користен во Данско основно училиште

Насекаде околу светот, abaci таблиците и абакусите биле користени во основните училишта како помош при учењето на бројниот систем и аритметиката. Во западните земји се користел школски абакус на рамка слична на рускиот Абакус, но со прави жици и вертикална дрвена рамка (види слика). Тој уште често се гледа како пластична или дрвена играчка. Овој тип на абакус прикажан на сликата е најчесто употребен за да прикаже вредност без употреба на посебни вредности. Секое зрно има иста вредност и се користат на начин што можат да избројат броеви до 100.